Trong không khí ấm áp của những ngày đầu xuân, hàng vạn người dân và du khách thập phương đã hội tụ về Khu di tích quốc gia đặc biệt Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác (huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh) để tham dự Lễ hội Hải Thượng Lãn Ông.
Đây là hoạt động ý nghĩa nhằm tưởng niệm 235 năm ngày mất và tri ân những đóng góp vĩ đại của Đại danh y Lê Hữu Trác - Danh nhân văn hóa thế giới.
Hành trình về nguồn của những người thầy thuốc
Ngay từ sáng sớm, không khí tại khu di tích đã trở nên nhộn nhịp. Năm nay, lượng khách đổ về lễ hội tăng đột biến, gấp khoảng 3 lần so với mọi năm, trong đó có nhiều đoàn công tác y tế từ khắp mọi miền đất nước.
Đối với những người làm công tác y tế, di sản của Hải Thượng Lãn Ông không chỉ là bộ tác phẩm đồ sộ Y tông tâm lĩnh mà còn là ngọn đuốc soi sáng tâm đạo với triết lý “Lương y như từ mẫu.”
Vượt hơn 600km từ vùng cao phía Bắc, bác sỹ Nguyễn Quỳnh Anh, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Y dược cổ truyền phục hồi chức năng tỉnh Cao Bằng, xúc động chia sẻ: “Là những người kế thừa truyền thống y học cổ truyền, cứ đến ngày 13 tháng Giêng, chúng tôi lại về đây dâng hương tưởng nhớ cụ. Những lời răn dạy trong Chín điều Y huấn cách ngôn của cụ luôn là kim chỉ nam để đội ngũ y bác sỹ trau dồi y đức, y thuật phục vụ nhân dân.”
Lễ hội năm nay được tổ chức quy mô, kết hợp hài hòa giữa phần lễ trang nghiêm và phần hội phong phú. Các nghi thức truyền thống như lễ tế tại mộ, lễ rước, lễ cầu an sức khỏe được thực hiện chỉn chu, thu hút sự quan tâm đặc biệt của cộng đồng.
Chị Bùi Thị Mai Hương, Phó hiệu trưởng Trường Mầm non Sơn Tây (xã Sơn Tây), cho biết: “Chúng tôi thường xuyên lồng ghép cuộc đời và sự nghiệp của cụ vào các bài giảng để thế hệ trẻ thêm tự hào về cội nguồn. Sự hiện diện đông đảo của du khách hôm nay là động lực để địa phương quyết tâm gìn giữ, phát huy các giá trị văn hóa này.”
Bảo tồn di sản gắn với phát triển bền vững
Theo Ủy ban nhân dân xã Hương Sơn, việc tổ chức lễ hội không chỉ để tưởng nhớ bậc tiền nhân mà còn là động lực phát triển kinh tế-xã hội và du lịch tâm linh của tỉnh Hà Tĩnh. Địa phương đã huy động nhiều nguồn lực xã hội hóa để trùng tu cơ sở thờ tự, nâng cấp hạ tầng giao thông và đảm bảo an ninh trật tự.
Ông Hồ Thái Sơn, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Hương Sơn, cho biết: “Điểm nhấn của lễ hội năm nay là việc chú trọng giáo dục truyền thống và bảo tồn nguyên vẹn các nghi thức cổ truyền. Thời gian tới, xã tiếp tục đẩy mạnh lan tỏa giá trị nhân văn của Đại danh y thông qua hai tác phẩm đặc sắc là Thượng kinh ký sự và Y tông tâm lĩnh, đưa di sản chạm đến mọi tầng lớp nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ.”
Với công tác tổ chức khoa học và mến khách, Lễ hội Hải Thượng Lãn Ông 2026 đã khẳng định sức sống trường tồn của một di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Lễ hội sẽ tiếp tục diễn ra đến hết ngày 3/3 (tức 15 tháng Giêng năm Bính Ngọ).
Lê Hữu Trác (1724-1791) quê ở làng Liêu Xá, huyện Đường Hào, phủ Thượng Hồng, trấn Hải Dương, nay là xã Nguyễn Văn Linh (tỉnh Hưng Yên). Thân mẫu ông là bà Bùi Thị Thưởng, con gái Tướng công Bùi Diệm Đăng, quê ở xứ Bàu Thượng, xã Tình Diệm, huyện Hương Sơn, nay là xã Sơn Giang (tỉnh Hà Tĩnh). Mặc dù sinh ra tại Hưng Yên nhưng Lê Hữu Trác dành phần lớn thời gian sinh sống và nghiên cứu y thuật chữa bệnh cứu người tại quê mẹ Sơn Giang.
Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác là danh y lỗi lạc nhất trong lịch sử y học dân tộc, đồng thời cũng là nhà văn hóa lớn có nhiều đóng góp với nền văn hóa dân tộc. Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác mất vào tháng Giêng năm 1791.
Hàng năm, vào dịp ngày giỗ của Đại danh y, người dân huyện Hương Sơn cũ lại tề tựu dâng hương, dâng hoa, làm lễ tế để bày tỏ lòng biết ơn đối với ân đức của bậc tiền nhân. Về sau, lễ giỗ trở thành lễ hội với nhiều hoạt động văn hóa, các trò chơi dân gian sôi nổi vào dịp đầu xuân.
