80 năm cuộc đời danh ca Khánh Ly
Đây là cuốn sách đầu tiên và duy nhất kể lại trọn vẹn 80 năm cuộc đời của Khánh Ly, nữ danh ca sinh năm Ất Dậu 1945. Sách do doanh nhân/nghệ sĩ Quang Thành biên soạn, chấp bút và chủ biên. Ông Quang Thành chính là quản lý của danh ca Khánh Ly và gắn bó với sự nghiệp của bà một thời gian dài cho đến nay, do đó có điều kiện tuyệt vời để am tường, ghi chép, lưu giữ nhiều dữ liệu thông tin lẫn hình ảnh quý giá trong suốt 20 năm qua. “Âm nhạc Trịnh Công Sơn và giọng hát Khánh Ly theo thời gian đã được đông đảo công chúng đón nhận như một phần di sản tiêu biểu của âm nhạc đương đại Việt Nam” – nghệ sĩ Quang Thành viết.
 |
Những trang sách, thủ bút của Khánh Ly và Trịnh Công Sơn từ cuốn sách. |
Ấn phẩm ấn hành bởi Nhà xuất bản Phụ nữ Việt Nam và Công ty TNHH Truyền thông Đôi Cánh, nằm trong dự án Viet Legacy Development (Bảo tồn và phát triển văn hóa Việt Nam) do tiến sĩ Bùi Quang Ngọc làm chủ nhiệm, điều phối và sản xuất bởi Nguyễn Yến Trinh – Phạm Minh Đức.
Tác phẩm không phải hồi ký, cũng không phải là tự truyện mà là tập hợp chọn lọc những lời kể chân thành của Khánh Ly - một nhân chứng lịch sử và nền tân nhạc Việt qua nhiều giai đoạn thời gian, một cuộc đời dành trọn nghiệp ca hát, một thân phận phiêu lưu từ trong nước ra đến hải ngoại, những gì bà đã đi qua cùng thời đại, giai điệu và tháng năm kỷ niệm.
Cuốn sách “Chân dung Khánh Ly - Hát cùng nguồn cội” đưa độc giả trở về “nguồn cội” của bà với những tư liệu quý hiếm, ít ai biết. Những câu chuyện lần đầu được kể giữa Khánh Ly và vị thân sinh của bà là điểm nhấn ở phần mở đầu. Suốt 8 chương sách, từ “Hà Nội – miền ký ức tuổi thơ” (chương 1) cho đến “Đời cho tôi thế” (chương 8), độc giả được tiếp xúc với chuyện đời của bà qua những tản văn, đoạn viết, bài phỏng vấn (chủ yếu giữa Quang Thành và Khánh Ly) nên quyển sách có sức hút cả về hình thức thể hiện lẫn nội dung.
 |
Những trang sách, thủ bút của Khánh Ly và Trịnh Công Sơn từ cuốn sách. |
Câu chuyện kỷ niệm về những “cây đại thụ” của nền âm nhạc Việt Nam như nhạc sĩ Phạm Duy, nhạc sĩ Đoàn Chuẩn, nhạc sĩ Trịnh Công Sơn, nhạc sĩ Lam Phương, nhạc sĩ Trầm Tử Thiêng, nhạc sĩ Lê Uyên Phương… được Khánh Ly công bố rất có giá trị với người yêu nhạc, gây cảm tình như tiếng hát bài Bến Xuân (nhạc sĩ Văn Cao sáng tác với một phần lời từ nhạc sĩ Phạm Duy, 1942) mà bà từng thể hiện: “Nhà tôi bên chiếc cầu soi nước, em đến tôi một lần. Bao lũ chim rừng, họp đàn trên khắp bến xuân…”.
Tiến sĩ Bùi Quang Ngọc chia sẻ: “Thời gian có thể trôi nhanh, các thế hệ người Việt Nam có thể lớn lên rồi ra đi nhưng gia tài âm nhạc mà nhạc sĩ Trịnh Công Sơn và ca sĩ Khánh Ly để lại cho dân tộc Việt Nam và cho thế giới sẽ còn mãi”. Trong chương 5 “Anh là hình em là bóng”, Khánh Ly viết: “Đối với tôi, nhạc của ông Trịnh Công Sơn giống như mối tình đầu vậy,khắc cốt, ghi tâm. Đầu tiên, nghe nhạc của ông Trịnh Công Sơn rồi yêu nhạc của ông, yêu ông. Và đã là mối tình đầu thì không dễ mấy ai quên được”.
Ngày 1-4-2001 khi nghe tin Trịnh Công Sơn qua đời, Khánh Ly thốt lên: “Tôi đã chết nửa cuộc đời theo Trịnh Công Sơn” (trang 223). Trở về thăm mộ Trịnh Công Sơn, đưa bàn tay lên chạm vào má tượng của ông bên mộ, Khánh Ly nức nở: “Sơn à em có một câu muốn hỏi anh, khi bỏ đi anh có tiếc đời không. Riêng em, em tiếc anh. Và cuộc đời tiếc anh. Điều mơ ước cuối cùng của em là anh bình an, ngủ thật bình an, đừng tiếc đời nữa!”.
“Tôi đã có tình yêu của mọi người”
Hơn 480 trang sách phần nào đã tập hợp được hình ảnh danh ca Khánh Ly – người “để lại cho đời một di sản âm nhạc và tinh thần nhân văn vượt thời gian”. Từ Hà Nội, Đà Lạt, Sài Gòn đến “căn nhà nhỏ” ở Little Saigon (California, Mỹ) mà bà đã sống gần nửa thế kỷ trên xứ người, Khánh Ly luôn thể hiện sự biết ơn những nơi chốn gắn với định mệnh cuộc đời bà. Với quê hương Việt Nam, bà bày tỏ: “Tôi muốn được mãi mãi làm một người Việt Nam nguyên vẹn hình hài, trong một cộng đồng biết thương nhau bằng trái tim Việt Nam. Mỗi ngày tôi chọn ngồi thật yên. Nhìn rõ quê hương, ngồi nghĩ lại mình, tô chợt biết vì sao tôi sống. Vì đất nước cần những trái tim. Tôi ở đây và tôi cũng cần một trái tim” (trang 211).
 |
Những trang sách, thủ bút của Khánh Ly và Trịnh Công Sơn từ cuốn sách. |
Khánh Ly tên thật là Nguyễn Thị Lệ Mai, sinh ngày 6-3-1945. Bà bắt đầu đi hát năm 1959, trở thành ca sĩ chuyên nghiệp năm 1962 (17 tuổi). Khi đang hát ở Đà Lạt, Khánh Ly gặp Trịnh Công Sơn lần đầu năm 1964 và ít năm sau hai người bắt đầu gắn bó nghệ thuật tại Sài Gòn. Nữ danh ca sang Mỹ định cư sau năm 1975. Bà trở về quê hương biểu diễn năm 2012. Chương trình biểu diễn gần nhất của Khánh Ly ở Việt Nam mang tên Như một lời chia tay năm 2022.
Trở về Việt Nam trong dịp đầu xuân Bính Ngọ, nữ danh ca Khánh Ly có lịch trình rất bận rộn. Bà sẽ tham gia dự loạt hoạt động nghệ thuật do người thân nhạc sĩ tổ chức như cùng ca sĩ Trịnh Vĩnh Trinh - em gái nhạc sĩ - dự buổi giao lưu chủ đề Chiều trên quê hương tôi ở công viên mang tên ông tại cố đô Huế ngày 28-2 nhân dịp sinh nhật lần thứ 87 của Trịnh Công Sơn. Danh ca có hai buổi ra mắt chính thức cuốn sách Chân dung Khánh Ly vào ngày 6-3 tại Hà Nội và 8-3 tại TP.HCM.
 |
Những trang sách, thủ bút của Khánh Ly và Trịnh Công Sơn từ cuốn sách. |
“Có thể khi bạn đọc những dòng chữ này tôi đã đi rồi, tôi không tiếc nuối gì vì tôi đã là người giàu có nhất thế giới này: tôi đã có tình yêu của mọi người” – Khánh Ly viết tay dòng thủ bút khép lại quyển sách 80 năm cuộc đời của bà như thế.
(Xuân Bính Ngọ 2026)
Đọc sách ngày Tết là thú vui thanh tao, trang nhã dịp Tết của người xưa, nay được hồi sinh nơi đời sống thị dân thành món ăn tinh thần quý báu với nhiều quyển sách mở ra xu hướng mới trong xã hội văn minh hiện đại: mọi người giao hảo tặng sách quý cho nhau dịp Tết bên cạnh bánh mứt, rượu trà… Ngày Tết cũng là thời gian nhiều người tranh thủ nghỉ ngơi, tĩnh tại, dễ dàng tiếp cận với sách, chú tâm đọc sách mà không bị ảnh hưởng bởi công việc hay những điều bận tâm khác thường ngày.
