Triển lãm "Dẫn tượng" - Bước chuyển trong tư duy tạo hình của nghệ sĩ Vũ Hiệp

Nếu “Biến tượng” ghi nhận giai đoạn nghệ sĩ thử nghiệm khả năng chuyển hóa những hình tượng quen thuộc bằng các tiếp cận đan xen giữa triết học, khoa học và nghệ thuật, thì “Dẫn tượng” cho thấy hệ hình tượng do chính Vũ Hiệp kiến tạo đã đạt đến độ cô đọng và tự vận hành. Ở giai đoạn này, cái nhìn của nghệ sĩ không dừng ở bề mặt mà thâm nhập vào cấu trúc bên trong của sự vật. Sáng tạo không còn mang tính nhào nặn mà được phát tỏa, để các hình tượng tự bộc lộ năng lực sinh trưởng và dẫn dắt.

Chia sẻ về triển lãm, Vũ Hiệp cho biết không gian trưng bày rộng đã trực tiếp tác động đến cách làm việc của anh. Để tương tác với không gian, anh vẽ những bức tranh có kích thước lớn hơn trước, đồng thời mở rộng thực hành sang điêu khắc. Việc chuyển từ mặt phẳng hai chiều của hội họa sang không gian ba chiều đặt ra nhiều vấn đề về ngôn ngữ tạo hình. Những va vấp ban đầu giúp nghệ sĩ hiểu sâu hơn về ngôn ngữ của điêu khắc, từ đó hiểu thêm về chính mình dưới góc nhìn mà nghệ thuật đòi hỏi.

Với nền tảng là một nhà nghiên cứu và từng được đào tạo kiến trúc, Vũ Hiệp hiện tập trung viết sách về nghệ thuật, vẽ tranh và nặn tượng. Theo anh, chính nền tảng tri thức trên khiến các tác phẩm tranh và tượng mang một tầng ý nghĩa khác, nơi sáng tác không tách rời tư duy nghiên cứu.

Nhìn từ góc độ giám tuyển, Hương Mi Lê cho rằng hệ hình tượng của Vũ Hiệp không đơn giản nên đòi hỏi những giải pháp trưng bày khác biệt. Quyết định treo thả tác phẩm theo nhiều lớp đã tác động ngược trở lại đến phương pháp sáng tác. Từ việc vẽ tranh bồi giấy, nghệ sĩ chuyển sang tranh lụa không bồi, để tác phẩm thực sự bước vào không gian ba chiều và có thể được nhìn từ hai mặt. Ánh sáng và thời điểm tiếp nhận khiến tác phẩm biến đổi, tạo nên những trải nghiệm khác nhau cho người xem.

Cũng theo giám tuyển Hương Mi Lê, cách trưng bày này đặt ra thách thức nhưng đồng thời mở ra cơ hội cho những phương pháp thưởng thức mới, nơi tác phẩm không chỉ được đặt để mà tồn tại một cách tự nhiên trong không gian. Việc viết về tác phẩm của Vũ Hiệp vì thế không thể chỉ dừng ở mô tả hay truy nguyên nguồn cảm hứng. Nghệ sĩ làm việc trên một hệ quy chiếu rộng, với hiểu biết về nhiều nền văn hóa và hệ biểu tượng khác nhau. Một hình tượng có thể mang nhiều lớp nghĩa, từ cách nhìn Đông phương sang Tây phương, từ biểu tượng học đến cảm nhận đời thường. Những đặc điểm thị giác trong tác phẩm của Vũ Hiệp tạo nên sự đồng bộ ban đầu, nhưng càng nhìn rộng, nhìn sâu, càng có nhiều câu chuyện có thể được giải mã.

Có thể thấy qua “Dẫn tượng”, thế giới hình ảnh xuất hiện như những hiện tượng đã được tâm trí con người lọc qua nhận thức, đồng thời luôn hướng tới bản thể của sự vật, thứ được cảm nhận là tồn tại nhưng không thể trực tiếp nắm bắt.

Triển lãm vì thế không chỉ là một không gian trưng bày mà là một tiến trình, nơi nghệ thuật tìm cách hòa giải những cặp nhị nguyên của nhận thức như tự thân và hiện tượng, bên trong và bên ngoài, vô thức và ý thức.

“Dẫn tượng” mở ra một thế giới hình tượng đang sinh trưởng, vận hành và tự dẫn lối. Không chỉ cho nghệ sĩ, mà cho cả người xem bước vào hành trình khám phá của chính mình, nơi những câu hỏi về tồn tại, về dáng vẻ của tồn tại và về lực nào dẫn dắt sáng tạo được đặt ra một cách không ngơi nghỉ.

Một số hình ảnh ghi nhận tại triển lãm:

Những tác phẩm đã xuất bản của nghệ sĩ Vũ Hiệp. Ảnh: Nguyệt Linh