Ngày 29/1, Bảo hiểm xã hội Việt Nam đã tổ chức Hội nghị trực tuyến toàn quốc nhằm triển khai công tác thu và phát triển người tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp năm 2026.
Với mục tiêu lấy người dân làm trung tâm và dữ liệu làm nền tảng, ngành Bảo hiểm xã hội xác định năm 2026 là giai đoạn then chốt để chuyển đổi từ tư duy quản lý hành chính sang quản trị hiện đại, bền vững.
Nỗ lực vượt khó
Nhìn lại năm 2025, Giám đốc Bảo hiểm xã hội Việt Nam Lê Hùng Sơn khẳng định đây là một năm đầy thử thách nhưng cũng ghi dấu những thành tựu mang tính bước ngoặt. Toàn hệ thống đã thực hiện một cuộc cải cách sâu rộng khi sắp xếp, tinh gọn bộ máy theo mô hình đơn vị đặc thù trực thuộc Bộ Tài chính. Cùng lúc đó, việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp đã đặt ra những bài toán mới về quản lý và vận hành. Tuy nhiên, bằng sự linh hoạt và quyết tâm, ngành bảo hiểm xã hội đã không để các biến động hành chính làm gián đoạn quyền lợi của người dân.
Số liệu thống kê tại hội nghị cho hay tính đến cuối năm 2025, số người tham gia bảo hiểm xã hội trên toàn quốc đã đạt con số ấn tượng 21,53 triệu người, tăng thêm 1,67 triệu người so với năm 2024. Trong đó, bảo hiểm xã hội bắt buộc đạt 18,91 triệu người và bảo hiểm xã hội tự nguyện đạt 2,619 triệu người. Đặc biệt, tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế đã chạm ngưỡng 95,16% dân số với 97,395 triệu người tham gia, khẳng định vai trò trụ cột của chính sách này trong hệ thống chăm sóc sức khỏe toàn dân.
Cùng với đà tăng trưởng về đối tượng, công tác thu ghi nhận tổng số tiền thu lũy kế năm 2025 đạt 630,935 nghìn tỷ đồng, vượt dự toán được Chính phủ giao. Đáng chú ý nhất là tỷ lệ chậm đóng đã được kiểm soát ở mức thấp nhất trong nhiều năm trở lại đây. Kết quả này không chỉ bảo đảm an toàn cho các quỹ an sinh mà còn củng cố niềm tin vững chắc của người lao động và doanh nghiệp vào hệ thống chính sách của Đảng và Nhà nước. Theo lãnh đạo ngành Bảo hiểm xã hội, kết quả này là thành quả của sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, sự chủ động của chính quyền địa phương và nỗ lực của đội ngũ cán bộ, viên chức trong ngành.
Số hóa quản trị
Bước sang năm 2026, ngành Bảo hiểm xã hội xác định nhiệm vụ trọng tâm là không chỉ dừng lại ở việc mở rộng số lượng người tham gia mà phải chuyển mạnh sang chiều sâu quản trị.
Phó Giám đốc Trần Đình Liệu nhấn mạnh chất lượng tăng trưởng phải được đặt lên hàng đầu. Để làm được điều này, ngành Bảo hiểm xã hội đang đẩy mạnh một chiến lược quản trị hiện đại, trong đó lấy dữ liệu làm "xương sống" cho mọi hoạt động nghiệp vụ.
Một trong những điểm đổi mới căn bản của năm 2026 là việc thực hiện phương châm "rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ tiến độ, rõ kết quả". Thay vì vận động một cách dàn trải, bảo hiểm xã hội các địa phương sẽ triển khai phát triển người tham gia dựa trên dữ liệu chia sẻ liên ngành giữa cơ quan Thuế, Lao động, Kế hoạch và Đầu tư và cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Việc xác định các nguồn đối tượng tiềm năng từ các doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh cá thể sẽ được thực hiện một cách chi tiết đến từng địa chỉ và từng cá nhân. Điều này giúp công tác vận động trở nên có mục tiêu, tránh chồng chéo và nâng cao hiệu quả thực thi.
Song song với đó, việc xây dựng hệ sinh thái dữ liệu "đúng-đủ-sạch-sống" đang được triển khai rốt ráo. Hệ thống công nghệ thông tin không chỉ đơn thuần phục vụ việc quản lý sổ sách mà đã trở thành công cụ phân tích, dự báo và xây dựng kịch bản an sinh. Thông qua các thuật toán phân tích dữ liệu lớn (Big Data), ngành Bảo hiểm xã hội có thể nhận diện sớm những nhóm lao động có nguy cơ rời bỏ hệ thống hoặc những khu vực có tỷ lệ bao phủ thấp để kịp thời đưa ra các giải pháp can thiệp.
Tại hội nghị, nhiều tỉnh, thành phố đã chia sẻ những bài học kinh nghiệm quý báu khi đưa chỉ tiêu bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế vào Nghị quyết của cấp ủy và kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội địa phương. Việc gắn trách nhiệm của người đứng đầu chính quyền các cấp với kết quả thực hiện an sinh xã hội đã tạo ra một lực đẩy mạnh mẽ. Nhiều địa phương thậm chí đã chủ động trích ngân sách để hỗ trợ thêm mức đóng cho người dân tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện và bảo hiểm y tế hộ gia đình, biến chính sách an sinh thành một phần hữu cơ trong đời sống hằng ngày của người dân.
Nếu quản trị dữ liệu là "phần cứng" thì công tác truyền thông chính sách được lãnh đạo ngành Bảo hiểm xã hội ví như "phần mềm" để vận hành hệ thống một cách trơn tru. Giám đốc Lê Hùng Sơn đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu truyền thông phải đi trước một bước, không chỉ dừng lại ở việc phổ biến quy định pháp luật mà phải hướng tới sự thay đổi căn bản trong nhận thức và hành vi của xã hội.
Trong kế hoạch năm 2026, công tác truyền thông sẽ được đổi mới theo hướng lấy người dân làm trung tâm. Thay vì những khẩu hiệu khô khan, các chiến dịch truyền thông sẽ tập trung vào những lợi ích thiết thực, lâu dài của việc tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế. Đó là câu chuyện về "tấm lá chắn" tài chính khi ốm đau, tai nạn; Là sự bảo đảm về lương hưu khi về già; Là sự an tâm của mỗi gia đình trước những rủi ro bất trắc. Các mô hình "đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng" sẽ tiếp tục được nhân rộng, đặc biệt hướng tới nhóm lao động phi chính thức và lao động tự do, những người vốn chưa có thói quen tích lũy an sinh dài hạn.
Một điểm mới trong chỉ đạo của Giám đốc Bảo hiểm xã hội Việt Nam là yêu cầu các đơn vị trực thuộc từ Trung ương đến địa phương phải thay đổi phương thức làm việc. Ban Quản lý Thu và Phát triển người tham gia sẽ đóng vai trò "nhạc trưởng" trong việc điều phối kịch bản phát triển đối tượng, trong khi các Ban nghiệp vụ và Trung tâm Công nghệ thông tin phải chuyển mạnh từ hướng dẫn sang hỗ trợ trực tiếp cho cơ sở. Việc xử lý nghiêm các hành vi trốn đóng, chậm đóng bảo hiểm cũng sẽ được thực hiện quyết liệt hơn để bảo vệ quyền lợi chính đáng của người lao động.
Đặc biệt, bảo hiểm xã hội các cấp sẽ coi xã, phường, thị trấn là "đơn vị tác chiến cơ sở." Việc giao chỉ tiêu thu và phát triển đối tượng sẽ được thực hiện ngay từ những ngày đầu năm, kèm theo đó là các kịch bản thực hiện theo từng tháng, từng quý. Công tác đôn đốc thu sớm và xử lý nợ mới phát sinh sẽ được thực hiện liên tục, không để áp lực dồn vào những tháng cuối năm.
Giám đốc Lê Hùng Sơn khẳng định năm 2026 là năm bản lề cho một giai đoạn phát triển mới. Sự thống nhất về tư duy hành động và kỷ luật tổ chức sẽ là chìa khóa để hoàn thành các mục tiêu đề ra. Toàn ngành Bảo hiểm xã hội cam kết sẽ lấy mức độ hài lòng của người dân và doanh nghiệp làm thước đo cao nhất cho mọi hoạt động. Với một hệ thống quản trị hiện đại gắn liền với tinh thần phục vụ tận tâm, ngành Bảo hiểm xã hội đang tự tin hướng tới mục tiêu phủ sóng an sinh toàn diện, góp phần giữ vững ổn định chính trị và công bằng xã hội.
