Tình hình mua bán người trong khu vực và trên thế giới diễn biến ngày càng phức tạp trong những năm gần đây. Các đường dây mua bán người triệt để lợi dụng nền tảng trực tuyến, mạng xã hội và công nghệ mới, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI) nhằm xây dựng bẫy việc nhẹ lương cao, lừa đảo tình cảm và đầu tư.
Đó là lý do khiến Bộ Ngoại giao phối hợp với Cơ quan Phòng, chống ma tuý và tội phạm của Liên hợp quốc (UNODC) tổ chức Sự kiện nâng cao nhận thức về mua bán người nhằm mục đích ép buộc thực hiện hành vi phạm tội tại các trung tâm lừa đảo, đồng thời chính thức giới thiệu Chiến dịch Mắc bẫy tội phạm lừa đảo (TrappedInScamCrime) của UNODC tại Việt Nam.
Sự kiện diễn ra ngày 9/3 tại Hà Nội, có sự tham dự của gần 140 đại biểu là Đại sứ, Trưởng đại diện, lãnh đạo các cơ quan đại diện ngoại giao, các tổ chức quốc tế tại Việt Nam, đại diện thuộc các bộ, cơ quan, địa phương, các tổ chức phi chính phủ, các sinh viên của Học viện Ngoại giao và Đại học Kiểm sát.
Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng nhấn mạnh tội phạm nhắm đến những người có nhu cầu tìm việc làm xuyên biên giới với mục đích cưỡng bức lao động và ép buộc thực hiện hành vi phạm tội. Các trung tâm lừa đảo hiện mở rộng với quy mô toàn cầu, lôi kéo nạn nhân từ hàng chục quốc gia. Điều này đặt ra nhiều thách thức đe doạ an ninh, trật tự, an toàn xã hội, gây thiệt hại về kinh tế và làm tổn hại đến an ninh con người.
Thứ trưởng khẳng định Việt Nam luôn coi trọng công tác phòng, chống mua bán người, xem đây là trách nhiệm của toàn bộ hệ thống chính trị và toàn dân. Điều này được thể hiện qua Luật Phòng, chống mua bán người năm 2024 và Chương trình phòng, chống mua bán người giai đoạn 2026-2030.
Trước những thách thức mang tính toàn cầu, Thứ trưởng đề cao nỗ lực của UNODC và các đối tác trong việc hỗ trợ thực hiện Công ước của Liên hợp quốc về chống tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia. Qua đó, Việt Nam sẵn sàng tăng cường hợp tác quốc tế, phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, địa phương, các tổ chức phi chính phủ và các đối tác liên quan để phòng ngừa, phát hiện và xử lý hiệu quả tội phạm mua bán người.
Theo Tiến sỹ Rebecca Miller, Đại diện UNODC, điều phối viên của UNODC khu vực Đông Nam Á-Thái Bình Dương, chúng ta đang chứng kiến tình trạng bóc lột người ở quy mô lớn khi nhiều nạn nhân trong khu vực của nạn mua bán người bị ép buộc tham gia các hoạt động lừa đảo trực tuyến.
Theo phân tích của UNODC, các vụ lừa đảo nhắm vào nạn nhân tại Đông Á và Đông Nam Á trong năm 2023 đã gây thiệt hại từ 18 đến 37 tỷ USD, trong khi hàng trăm nghìn người trên thế giới được cho là đang bị giam giữ trong các trung tâm lừa đảo và buộc phải thực hiện các hành vi phạm tội.
Bà Rebecca Miller khẳng định: “Chúng ta phải chấm dứt việc đối xử với những người bị mua bán như là nghi phạm” thay vào đó cần tập trung triệt phá các mạng lưới tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia đang thu lợi hàng tỷ USD từ các hoạt động phạm tội.
Trao đổi về giải pháp, bà Pauline Tamesis, Điều phối viên thường trú Liên hợp quốc tại Việt Nam cho rằng vấn nạn buôn người không chỉ là một thách thức về thực thi pháp luật, mà còn là vấn đề căn bản về quyền con người.
Công tác phòng ngừa, vì vậy, đòi hỏi sự hợp tác chặt chẽ hơn với các công ty công nghệ và nền tảng trực tuyến, nơi các dịch vụ thường bị những đối tượng mua bán người lợi dụng để lừa gạt tuyển mộ nạn nhân.
Ông John McIntyre, Đại biện lâm thời Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Việt Nam nhấn mạnh Hoa Kỳ sẵn sàng tiếp tục hợp tác với Chính phủ Việt Nam, UNODC, tổ chức Sứ mệnh Công lý Quốc tế (IJM) và tất cả các đối tác trong khu vực để cùng nhau nâng cao nhận thức, tăng cường phòng ngừa, đẩy mạnh hợp tác thực thi pháp luật và hỗ trợ nạn nhân bị mua bán, khẳng định quá trình hợp tác này sẽ đem lại sự khác biệt.
Chỉ riêng trong năm 2024, các đường dây lừa đảo trực tuyến hoạt động tại Đông Nam Á đã chiếm đoạt hơn 10 tỷ USD từ công dân Hoa Kỳ, trong đó nhiều nạn nhân bị dụ dỗ bằng lời hứa việc làm rồi bị cưỡng ép tham gia các hoạt động lừa đảo.
