Trò Xuân Phả: Từ di sản đến trải nghiệm văn hóa của người trẻ

Chương trình do dự án Kim Hội Vũ phối hợp với Trung tâm Hoạt động Văn hóa – Khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám tổ chức, mở ra một không gian kết nối giữa di sản văn hóa truyền thống và đời sống đương đại. Không chỉ thưởng thức nghệ thuật, khán giả còn được trực tiếp gặp gỡ nghệ nhân, tìm hiểu câu chuyện phía sau mỗi điệu múa và tham gia trải nghiệm những động tác đặc trưng của loại hình diễn xướng dân gian độc đáo này.

Chia sẻ về ý tưởng thực hiện chương trình, bạn Phạm Khánh Linh, Trưởng dự án Kim Hội Vũ, cho biết nhóm biết đến Trò Xuân Phả trong quá trình tìm hiểu về văn hóa Việt Nam và nhận thấy đây là loại hình nghệ thuật giàu giá trị nhưng vẫn chưa được nhiều người biết tới.

"Với tư cách là một người trẻ, cũng như một người yêu văn hóa Việt Nam, dự án Kim Hội Vũ mong muốn mang di sản này đến gần hơn với công chúng trong và ngoài nước. Hy vọng thông qua chương trình, mọi người sẽ có cái nhìn trực quan, sinh động hơn về Trò Xuân Phả và hiểu thêm giá trị của di sản," Khánh Linh chia sẻ.

Có nguồn gốc từ làng Xuân Phả (Thanh Hóa), Trò Xuân Phả là loại hình diễn xướng dân gian đã được ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Theo truyền thuyết, trò diễn gắn với chiến thắng của vua Lê Hoàn trước quân Tống, tái hiện hình ảnh sứ giả của năm quốc gia đến chúc mừng chiến thắng. Năm điệu múa gồm Chiêm Thành, Ngô Quốc, Hoa Lang, Tú Huần và Ai Lao đều mang ngôn ngữ biểu diễn, trang phục, âm nhạc và động tác riêng, phản ánh dấu ấn giao lưu văn hóa cũng như những lớp trầm tích lịch sử được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Tại chương trình, khán giả được thưởng thức đầy đủ năm trò múa đặc sắc trong không gian Hồ Văn. Những nhịp trống vang lên liên hồi, những chiếc mặt nạ độc đáo của trò Tú Huần, hay sắc màu rực rỡ trong phục trang của các trò diễn đã mang đến một bức tranh nghệ thuật dân gian sống động, thu hút sự theo dõi của đông đảo người xem ở nhiều độ tuổi.

Điểm nhấn của chương trình là phần giao lưu cùng Nghệ nhân ưu tú Bùi Văn Hùng, người đã có hơn 36 năm gắn bó với Trò Xuân Phả. Sinh ra và lớn lên tại chính làng Xuân Phả, ông chia sẻ tình yêu dành cho di sản được nuôi dưỡng từ những lần theo cha mẹ đi xem hội khi còn nhỏ, để rồi sau này dành nhiều năm sưu tầm, nghiên cứu và truyền dạy loại hình nghệ thuật này.

"Để trở thành một nghệ nhân, trước hết người theo học phải có niềm đam mê. Sự đam mê ấy phải xuất phát từ tình yêu quê hương, từ việc thấu hiểu giá trị lịch sử, nghệ thuật và giá trị xã hội của Trò Xuân Phả. Ngoài sự cống hiến, người nghệ nhân cũng phải dành nhiều thời gian tập luyện để những giá trị ấy thực sự ngấm vào trong mình," nghệ nhân Bùi Văn Hùng cho biết.

Không dừng lại ở việc thưởng thức biểu diễn, đông đảo khán giả, đặc biệt là các bạn trẻ, còn trực tiếp tham gia phần trải nghiệm do nghệ nhân hướng dẫn. Từ những động tác cơ bản đến cách cảm nhận nhịp điệu, không gian giao lưu trở nên sôi nổi khi nhiều người hào hứng thử sức với những bước múa truyền thống.

Các bạn trẻ tham gia trải nghiệm

Thông qua những màn trình diễn, những câu chuyện của nghệ nhân và các hoạt động trải nghiệm trực tiếp, chương trình "Trò Trăng Trò Trống" đã mang đến một cách tiếp cận mới đối với di sản Trò Xuân Phả. Không chỉ tái hiện một loại hình nghệ thuật dân gian độc đáo, chương trình còn góp phần tạo cầu nối giữa di sản và đời sống đương đại, khơi gợi sự quan tâm của cộng đồng, đặc biệt là giới trẻ, đối với việc gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống.