Bầu cử thời 4.0: Công nghệ số đưa Ngày hội non sông đến gần người dân

Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng Nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 đang đến gần. Thời gian qua, bên cạnh việc thực hiện đầy đủ các quy định theo hướng dẫn của Trung ương, các địa phương đã đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số vào công tác tuyên truyền, rà soát danh sách cử tri và tổ chức tiếp xúc cử tri, góp phần nâng cao tính minh bạch, chính xác và thuận tiện.

Chủ động ứng dụng công nghệ số

Tại Hà Tĩnh, trong những kỳ bầu cử trước đây, thông tin về bầu cử chủ yếu được truyền tải qua hệ thống truyền thanh, pano, ápphích hoặc các hội nghị tại thôn, tổ dân phố. Năm nay, cùng với các hình thức truyền thống, nhiều xã, phường đã chủ động ứng dụng công nghệ số, tận dụng mạng xã hội và các nền tảng trực tuyến để đưa thông tin đến gần hơn với người dân.

Xã Sơn Tây là địa bàn miền núi có diện tích rộng, dân cư đông nhưng nhờ việc xây dựng trợ lý ảo ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và sản xuất các video clip tuyên truyền đã tạo chuyển biến rõ nét. Các nội dung về Luật Bầu cử, tiêu chuẩn đại biểu, quyền và nghĩa vụ của công dân được thể hiện ngắn gọn, trực quan, phù hợp với xu hướng tiếp nhận thông tin hiện nay.

Theo ông Cao Văn Đức, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Sơn Tây, địa phương đã đẩy mạnh tuyên truyền trên fanpage, Zalo cộng đồng, đồng thời xây dựng phần mềm cập nhật tiến độ, thời gian, tiêu chuẩn đại biểu để người dân dễ theo dõi. So với các kỳ trước, việc ứng dụng công nghệ giúp công dân, kể cả người đi làm ăn xa, vẫn có thể nắm bắt đầy đủ thông tin liên quan đến bầu cử.

Còn tại phường Hà Huy Tập, công tác tuyên truyền được triển khai đồng bộ theo chỉ đạo của Ủy ban Bầu cử Quốc gia và Ủy ban bầu cử tỉnh Hà Tĩnh. Phường đã thành lập tổ ứng dụng chuyển đổi số, xây dựng trợ lý ảo phục vụ bầu cử; phân nhóm đối tượng cử tri để tuyên truyền phù hợp trên trang thông tin điện tử và các nền tảng mạng xã hội.

Tại Đồng Tháp, các cơ quan, đơn vị, địa phương trong tỉnh đẩy mạnh thông tin, tuyên truyền về bầu cử bằng nhiều hình thức, đặc biệt là tăng cường ứng dụng công nghệ số.

Người dân quét mã QR code để tra cứu thông tin bầu cử từ mô hình “bé cúc” Sa Đéc gắn mã QR. (Ảnh: Nhựt An/TTXVN)

Phường Sa Đéc đã triển khai lắp đặt 40 mô hình "bé cúc" gắn mã QR để người dân tra cứu thông tin bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng Nhân dân các cấp.

Theo Ủy ban Nhân dân phường, mô hình "bé cúc" Sa Đéc với hình ảnh cách điệu hoa cúc màu vàng (một trong những loài hoa truyền thống ở Làng hoa Sa Đéc), trên tay cầm chiếc lá in QR code. Mô hình góp phần đa dạng hình thức thông tin, tuyên truyền đến người dân; tạo điểm nhấn trong tuyên truyền trực quan với hình ảnh thân thiện và gần gũi trong truyền tải thông điệp, ứng dụng chuyển đổi số trong công tác bầu cử.

Các "bé cúc" gắn QR code tra cứu thông tin bầu cử đặt tại không gian công cộng, nơi tập trung đông người, trụ sở cơ quan, đơn vị như: trước cổng Đảng ủy, Ủy ban Nhân dân phường, Trung tâm Phục vụ hành chính công, Quảng trường Sa Đéc, Công viên Sa Đéc, Bệnh viện Đa khoa Sa Đéc, siêu thị, trường học, ngân hàng và chợ…

Sau khi quét mã QR, người dân có thể xem thông tin các đơn vị bầu cử, khu vực bỏ phiếu; hỏi-đáp về bầu cử; sổ tay bầu cử; ý nghĩa của cuộc bầu cử; danh sách, tiểu sử các ứng cử viên; hướng dẫn bỏ phiếu bầu cử; đồng thời, tiếp nhận ý kiến đóng góp của cử tri liên quan đến công tác bầu cử…

Tại Thành phố Hồ Chí Minh, với vị thế là đầu tàu kinh tế và là trung tâm đổi mới sáng tạo của cả nước, thành phố đã và đang khẳng định vai trò tiên phong trong việc ứng dụng công nghệ thông tin vào mọi khâu của công tác chuẩn bị và tổ chức ngày bầu cử.

Bài toán quản lý dữ liệu là một vấn đề đối với Thành phố Hồ Chí Minh khi có số dân cư đông nhất cả nước và sự biến động lớn với hàng triệu cử tri tạm trú, công nhân và sinh viên, bài toán quản lý dữ liệu luôn là thách thức hàng đầu.

Thay vì rà soát thủ công danh sách hộ khẩu hay giấy tạm trú như trước đây, hiện nay, các tổ bầu cử tại Thành phố Hồ Chí Minh có thể đối soát danh sách cử tri dựa trên nền tảng số hóa đồng bộ.

Việc ứng dụng phần mềm quản lý biến động cử tri giúp chính quyền cơ sở cập nhật kịp thời những trường hợp di chuyển nơi cư trú, đảm bảo quyền bầu cử của người dân không bị gián đoạn. Đây là bước đột phá giúp loại bỏ sai sót, trùng lặp và rút ngắn thời gian chuẩn bị danh sách so với các kỳ bầu cử truyền thống. Dữ liệu sạch, sống và chính xác là nền tảng vững chắc nhất để đảm bảo tính công bằng và đúng luật ngay từ bước sơ khởi.

Với hơn 79.000 cử tri, có nhiều nhà trọ, người tạm trú, phường Tân Sơn Hòa đã triển khai công tác kiểm tra, rà soát và tiếp nhận phản ánh thông tin của cử tri qua QR code, góp phần giảm tải công sức rà soát, điều chỉnh thông tin cử tri của đội ngũ cán bộ làm công tác bầu cử.

Không chỉ phường Tân Sơn Hòa, trên toàn địa bàn thành phố, rất nhiều địa phương đã triển khai việc áp dụng việc quản lý đăng ký cử tri bằng nền tảng số với mục tiêu đảm bảo không một cử tri nào bị bỏ sót trong kỳ bầu cử lần này. Song song với quản lý dữ liệu, công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về bầu cử tại Thành phố mang tên Bác cũng ghi nhận sự "thay da đổi thịt" nhờ công nghệ.

Không còn dừng lại ở các tấm pano, khẩu hiệu hay loa phát thanh truyền thống, Thành phố Hồ Chí Minh đã triển khai hệ sinh thái tuyên truyền đa phương tiện trên không gian mạng.

Cử tri quét mã QR bằng điện thoại thông minh để nhanh chóng kiểm tra các thông tin liên quan đến quyền bầu cử. (Ảnh: Văn Điệp/TTXVN)

Tại các khu dân cư, chung cư cao tầng và điểm niêm yết, các mã QR được bố trí để chỉ với một thao tác quét mã trên điện thoại thông minh, cử tri có thể truy cập ngay lập tức tiểu sử tóm tắt của các ứng cử viên, sơ đồ phòng bỏ phiếu và hướng dẫn quy trình bầu cử bằng các đoạn video hoạt hình ngắn, sinh động.

Nằm giữa trung tâm thành phố với những đường phố ngập tràn quảng cáo, phường Bến Thành đã sáng tạo vận dụng ứng dụng AI trong sản xuất các clip, ấn phẩm truyền thông tuyên truyền bầu cử để tạo thêm sức hút và tính lan tỏa.

Bên cạnh đó, các ứng dụng di động gắn liền với đời sống người dân như Zalo, Facebook và các App của chính quyền phường, xã, đặc khu của thành phố triển khai hiệu quả đã trở thành kênh tương tác hai chiều rất có giá trị.

Nhiều mô hình hiệu quả như Chatbot tự động giải đáp thắc mắc về Luật Bầu cử; các cuộc thi tìm hiểu pháp luật trực tuyến thu hút đông đảo người dân, nhất là giới trẻ, biến những quy định pháp lý khô khan thành kiến thức gần gũi, dễ hiểu; các bản đồ số hướng dẫn, chỉ đường cử tri đến với điểm bầu cử...

Đưa ngày hội đến gần hơn với người dân

Công nghệ đã giúp "xóa nhòa" khoảng cách về địa lý, đưa ngày hội toàn dân đến gần hơn với người dân, nhất là cử tri trẻ, những người vốn nhạy bén và gắn bó với môi trường số.

Tại Đồng Tháp, lực lượng đoàn viên, thanh niên ở nhiều xã, phường trong tỉnh đã dùng trí tuệ nhân tạo (AI) để sáng tạo ra những hình ảnh, những đoạn phim ngắn tuyên truyền về bầu cử.

Chị Lê Nguyễn Huỳnh Anh, Bí thư Xã đoàn Lấp Vò (tỉnh Đồng Tháp) cho hay đơn vị tìm hiểu, dùng AI để làm những video ngắn thông tin ngày diễn ra bầu cử, thể lệ bầu cử, hướng dẫn quy trình bỏ phiếu bầu cử… sau đó, đăng tải lên các nền tảng mạng xã hội. Nhờ đó, hình thức tuyên truyền sinh động, nội dung ngắn gọn, dễ hiểu, dễ nhớ.

Tại Hà Nội, theo ông Nguyễn Xuân Lưỡng, Phó Giám đốc Sở Nội vụ, Ủy viên thư ký Ủy ban Bầu cử thành phố Hà Nội, việc ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong công tác bầu cử được đánh giá là một nét nổi bật trong kỳ bầu cử năm nay.

Toàn bộ 126/126 xã, phường đã sử dụng phần mềm quản lý cử tri thống nhất trên toàn quốc, kết nối trực tiếp với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Việc lập, điều chỉnh, bổ sung danh sách cử tri được thực hiện trên nền tảng dữ liệu số. Thẻ cử tri được in trực tiếp từ dữ liệu đã chuẩn hóa, bảo đảm đồng bộ thông tin, tiết kiệm đáng kể thời gian và nhân lực cho cơ sở.

Đặc biệt, cử tri có tài khoản định danh điện tử mức độ 2 có thể đăng ký chuyển nơi bỏ phiếu qua ứng dụng VNeID. Với một đô thị có lượng lớn sinh viên, người lao động tạm trú như Hà Nội, giải pháp này mang ý nghĩa thực tiễn rất lớn.

Đối với người ứng cử, các nội dung đăng ký thông tin ứng cử cũng được thực hiện trên hệ thống thông tin của Hội đồng Bầu cử Quốc gia. Bên cạnh đó, phần mềm quản lý thông tin bầu cử của Hội đồng Bầu cử Quốc gia đã được triển khai tới 126 xã, phường để cập nhật đồng bộ thông tin, dữ liệu từ địa phương về Trung ương một cách nhanh nhất.

Cùng với đó, Hà Nội đã sử dụng hiệu quả hình thức hội nghị trực tuyến trong công tác tiếp xúc cử tri để các ứng cử viên có cơ hội tiếp xúc với đông đảo cử tri để trình bày Chương trình hành động, vận động bầu cử. Song song với chuyển đổi số, thành phố cũng chú trọng công tác bảo đảm an toàn thông tin, phân quyền truy cập chặt chẽ, rà soát các thiết bị đầu cuối…

Chuẩn bị cho ngày bầu cử chính thức, sức mạnh công nghệ của Thành phố Hồ Chí Minh được thể hiện rõ nét nhất qua hệ thống điều hành và báo cáo thông minh. Trung tâm điều hành bầu cử của thành phố và các xã, phường, đặc khu được kết nối liên thông, cho phép cập nhật tiến độ của hơn 10 triệu cử tri đi bầu theo thời gian thực.

Thay vì chờ đợi báo cáo bằng văn bản qua nhiều cấp, các cấp lãnh đạo có thể theo dõi trực quan qua biểu đồ số, từ đó kịp thời chỉ đạo, điều tiết, giải quyết những vấn đề phát sinh tại những điểm bỏ phiếu, nhất là những nơi có mật độ tập trung đông người, đảm bảo an ninh trật tự và an toàn y tế.

Đặc biệt, công tác kiểm phiếu và tổng hợp kết quả đã được hỗ trợ bởi các phần mềm chuyên dụng có tính bảo mật cao. Việc áp dụng các thuật toán giúp giảm thiểu sai số do con người và đẩy nhanh tốc độ tổng hợp báo cáo. Tuy nhiên, Thành phố Hồ Chí Minh luôn xác định công nghệ là công cụ hỗ trợ, còn quy trình thủ công với nhân lực đã được huấn luyện vẫn được thực hiện nghiêm ngặt theo quy định của pháp luật để đảm bảo tính pháp lý tuyệt đối.

Sự kết hợp giữa "truyền thống đúng luật" và "công nghệ hiện đại" đã tạo nên một tấm màng bảo vệ kép cho tính trung thực của mỗi lá phiếu. Vấn đề an ninh mạng cũng được thành phố đặt lên hàng đầu.

Tại các phiên họp của Ủy ban bầu cử thành phố trong giai đoạn chuẩn bị công tác bầu cử, đại diện Sở Khoa học và Công nghệ cùng Công an Thành phố đã nhiều lần nêu lên tầm quan trọng và tính cấp thiết của việc xây dựng kế hoạch và triển khai giải pháp kỹ thuật với hệ thống máy chủ được bảo vệ bởi nhiều lớp tường lửa, ngăn chặn mọi nỗ lực can thiệp hoặc tấn công từ bên ngoài để đảm bảo sự ổn định, an toàn của hệ thống mạng phục vụ bầu cử.

Ông Võ Văn Minh, Chủ tịch Hội đồng Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, Chủ tịch Ủy ban bầu cử thành phố cho biết việc ứng dụng công nghệ số trong công tác tuyên truyền và tổ chức bầu cử là xu hướng tất yếu giúp nâng cao hiệu quả quản lý và tạo điều kiện thuận lợi cho người dân tham gia thực hiện quyền công dân.

Qua thực tế, với những giải pháp như bản đồ số, video tuyên truyền ứng dụng AI hay các hình thức tương tác trực tiếp với cử tri đang cho thấy hiệu quả tích cực. Đây cũng là bước tiến quan trọng trong quá trình xây dựng nền hành chính hiện đại, minh bạch và hướng đến phục vụ người dân tốt hơn.