Phóng viên: Xin Đại sứ chia sẻ về ý nghĩa của chuyến thăm cấp Nhà nước sắp tới của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng như những kỳ vọng và ưu tiên chính đối với chuyến thăm này?
Đại sứ Francisco Noel R. Fernandez III: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sẽ đến Manila từ ngày 31/5 đến ngày 1/6. Đây là chuyến thăm cấp Nhà nước mang ý nghĩa lịch sử bởi đây là lần đầu tiên một Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam thăm Philippines, đồng nghĩa với việc lần đầu tiên lãnh đạo cao nhất của hai nước sẽ có cuộc gặp chính thức với nhau.
Chuyến thăm này đặc biệt có ý nghĩa khi diễn ra đúng dịp kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ song phương. Đây là dịp để hai bên nhìn lại chặng đường 50 năm qua, và quan trọng hơn là cùng định hướng, thống nhất hoạch định tầm nhìn cho quan hệ Philippines – Việt Nam trong 50 năm tiếp theo hoặc xa hơn nữa.
Dự kiến, chuyến thăm sẽ bao quát toàn diện các lĩnh vực hợp tác từ thương mại, văn hóa, an ninh đến sự phối hợp trong ASEAN và tại các diễn đàn đa phương như Liên hợp quốc. Nhân dịp này, hai bên sẽ có cơ hội đánh giá toàn diện quan hệ song phương và cùng trao đổi về định hướng phát triển trong thời gian tới.
Phóng viên: Theo Đại sứ, những thành tựu quan trọng nhất trong hợp tác Philippines – Việt Nam những năm gần đây là gì?
Đại sứ Francisco Noel R. Fernandez III: Trong suốt 50 năm qua, quan hệ song phương Philippines – Việt Nam đã phát triển mạnh mẽ trên nhiều lĩnh vực. Nổi bật nhất là giao lưu nhân dân ngày càng sôi động với khoảng 430.000 du khách Philippines đến Việt Nam và 33.500 du khách Việt Nam đã tới Philippines.
Nếu như cách đây 10–15 năm, người dân muốn di chuyển giữa hai nước phải quá cảnh qua nước thứ ba thì hiện nay đã có các chuyến bay trực tiếp giữa nhiều thành phố của Philippines với Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng. Philippines cũng đang khuyến khích các hãng hàng không Việt Nam mở thêm các đường bay mới nhằm thúc đẩy hơn nữa giao lưu nhân dân.
Về giáo dục, ngày càng có nhiều sinh viên Philippines sang Việt Nam theo học các chương trình đại học, sau đại học, và ngược lại, nhiều sinh viên Việt Nam cũng sang Philippines thực tập và hoàn thành một phần chương trình học tập tại đây.
Về hợp tác an ninh, chuyến thăm trao đổi giữa Lực lượng Bảo vệ bờ biển Philippines và Cảnh sát biển Việt Nam năm ngoái là minh chứng cho mong muốn mở rộng hợp tác an ninh giữa hai chính phủ. Trong năm nay, các sĩ quan thuộc Bộ Quốc phòng Việt Nam dự kiến sẽ tham gia khóa đào tạo tiếng Anh tại Philippines, trong khi phía Việt Nam cũng tổ chức các khóa học tiếng Việt dành cho quân nhân Philippines.
Hai bên đang nỗ lực mở rộng hợp tác không chỉ trong giáo dục mà cả trong lĩnh vực thể thao quân sự. Việt Nam sắp đăng cai một giải thi đấu giữa quân đội các nước ASEAN, qua đó góp phần tăng cường giao lưu giữa lực lượng vũ trang các nước trong khu vực.
Về kinh tế, tôi cho rằng quan hệ thương mại song phương đang tăng trưởng rất mạnh. Nhiều tập đoàn lớn của Philippines đầu tư vào thực phẩm, năng lượng tái tạo, hạ tầng và cấp nước sạch tại Việt Nam. Việt Nam cũng quan tâm tới kinh nghiệm của doanh nghiệp Philippines trong vận hành cảng biển quốc tế. Một số công ty Philippines có nhiều kinh nghiệm quản lý cảng biển quốc tế ngoài lãnh thổ Philippines và đang được phía Việt Nam đề nghị hợp tác theo hình thức liên doanh nhằm phát triển hệ thống cảng quốc tế tại Việt Nam.
Về văn hóa, nhân chuyến thăm lần này, công chúng Philippines sẽ lần đầu tiên được thưởng thức nghệ thuật múa rối nước của Việt Nam tại khu di tích lịch sử Intramuros ở Manila - khu di tích lịch sử nổi tiếng mang đậm dấu ấn thời thuộc địa Tây Ban Nha. Đây là địa điểm rất phù hợp bởi vừa mang ý nghĩa lịch sử, vừa tương đồng với giá trị truyền thống lâu đời của nghệ thuật múa rối nước Việt Nam.
Chuyến thăm lần này sẽ là dịp để hai nước rà soát, đánh giá toàn diện quan hệ song phương cũng như xác định định hướng hợp tác trong tương lai. Tôi muốn nhấn mạnh nền tảng quan hệ Philippines – Việt Nam hiện nay đã rất vững chắc và hai nước đã sẵn sàng bước sang giai đoạn phát triển mới trong quan hệ song phương.
Phóng viên: Theo Đại sứ, dự phối hợp giữa Philippines và Việt Nam trong ASEAN có ý nghĩa như thế nào trong bối cảnh khu vực hiện nay?
Đại sứ Francisco Noel R. Fernandez III: Cả hai nước chúng ta đều là những quốc gia tầm trung năng động, đóng vai trò tích cực trong ASEAN, có lợi ích và thế mạnh bổ trợ cho nhau thay vì cạnh tranh.
Tại Hội nghị Cấp cao ASEAN ở Cebu, Thủ tướng Việt Nam Lê Minh Hưng đã có những chia sẻ kinh nghiệm phát triển và tăng trưởng kinh tế của Việt Nam. Việt Nam hiện là một trong những quốc gia dẫn đầu ASEAN về tốc độ tăng trưởng kinh tế, nhờ đó có nhiều đóng góp quan trọng cho các cuộc thảo luận giữa lãnh đạo các nước ASEAN.
Về phía Philippines, chúng tôi có thế mạnh về lĩnh vực hàng hải. Vì vậy, tại Hội nghị ở Cebu, Philippines đã đề xuất thành lập một trung tâm hàng hải ASEAN và sáng kiến này đã nhận được sự đồng thuận của các nhà lãnh đạo. Việc chú trọng hơn tới các vùng biển kết nối các quốc gia ASEAN sẽ giúp khu vực khai thác hiệu quả hơn các nguồn tài nguyên chung.
Cả Philippines và Việt Nam đều đặc biệt quan tâm tới việc thúc đẩy và duy trì phát triển kinh tế biển xanh. Ví dụ về Vịnh Hạ Long như một mô hình tiêu biểu của kinh tế biển xanh, không chỉ liên quan đến nuôi trồng thủy sản mà còn gắn với phát triển du lịch dựa trên tài nguyên biển.
Lợi ích của Philippines với tư cách một quốc gia biển và định hướng phát triển kinh tế biển của Việt Nam có nhiều điểm tương đồng, tạo ra dư địa hợp tác rất lớn giữa hai nước. Hai bên có thể tăng cường hợp tác, chia sẻ kinh nghiệm và hỗ trợ lẫn nhau trong các lĩnh vực liên quan đến kinh tế biển, hàng hải và phát triển bền vững trong ASEAN.
Phóng viên: Trong bối cảnh hợp tác kinh tế song phương đang phát triển tích cực, Đại sứ nhìn nhận đâu là những cơ hội để tiếp tục thúc đẩy thương mại và đầu tư giữa hai nước?
Đại sứ Francisco Noel R. Fernandez III: Sắp tới, một diễn đàn doanh nghiệp song phương sẽ được tổ chức nhân dịp đoàn doanh nghiệp Việt Nam tháp tùng Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sang thăm Philippines. Diễn đàn này sẽ được đồng tổ chức bởi Bộ Thương mại và Công nghiệp Philippines cùng cơ quan đối tác của Việt Nam nhằm tạo cơ hội để cộng đồng doanh nghiệp hai nước gặp gỡ, trao đổi và tìm kiếm các lĩnh vực hợp tác mới.
Nhiều tập đoàn lớn của Philippines đã đầu tư mạnh vào Việt Nam trong thời gian qua. Ví dụ về chuỗi thức ăn nhanh Jollibee Foods Corporation hiện đã có 233 cửa hàng trên khắp Việt Nam và dự kiến mở rộng lên 300 cửa hàng vào cuối năm nay. Jollibee hiện là một trong những thương hiệu thức ăn nhanh hàng đầu tại Việt Nam, đặc biệt thành công nhờ chiến lược phát triển từ các địa phương trước khi mở rộng mạnh vào các đô thị lớn như Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh. Tại Hà Nội, Jollibee trước đây chủ yếu hoạt động trong các trung tâm thương mại nhưng hiện đã xuất hiện dưới dạng cửa hàng độc lập, cho thấy thương hiệu này đang tiếp cận gần hơn tới các khu vực dân cư đô thị.
Ở chiều ngược lại, tôi đánh giá cao việc Vingroup gần đây đưa xe điện vào thị trường Philippines. Đây là bước đi đúng thời điểm khi Philippines đang đối mặt với những thách thức liên quan đến nguồn cung năng lượng toàn cầu. Sự hiện diện của Vingroup sẽ giúp người tiêu dùng Philippines tiếp cận các phương tiện giao thông xanh và đồng thời thể hiện cam kết lâu dài của doanh nghiệp Việt Nam đối với thị trường Philippines.
Nhiều tập đoàn lớn của Philippines hiện rất quan tâm tới thị trường Việt Nam, trong khi các doanh nghiệp Việt Nam cũng chủ động tìm kiếm đối tác Philippines bởi đánh giá cao chuyên môn và kinh nghiệm của họ trong một số lĩnh vực cụ thể. Ví dụ về một doanh nghiệp Philippines hiện đang vận hành năm nhà máy xử lý nước tại Việt Nam theo hình thức liên doanh với đối tác Việt Nam nhằm phục vụ các khu công nghiệp và nhà máy sản xuất có vốn đầu tư nước ngoài.
Ngoài ra, các doanh nghiệp Việt Nam cũng bày tỏ mong muốn hợp tác với các công ty Philippines có kinh nghiệm vận hành cảng quốc tế. Nếu các cuộc thảo luận đạt kết quả tích cực, trong tương lai có thể xuất hiện thêm nhiều cảng quốc tế tại Việt Nam được vận hành theo mô hình liên doanh giữa doanh nghiệp hai nước.
Dư địa hợp tác kinh tế giữa Việt Nam và Philippines còn rất lớn, đặc biệt trong các lĩnh vực có sự tham gia của các tập đoàn lớn. Đầu tư giữa các doanh nghiệp quy mô lớn sẽ tạo ra nền tảng hợp tác bền vững và lâu dài hơn so với các hoạt động thương mại ngắn hạn, vốn dễ bị tác động bởi sự thay đổi thị hiếu tiêu dùng.
Một doanh nghiệp Philippines đang đầu tư vào hạ tầng đường cao tốc tại Việt Nam. Theo đó, công ty này đã xây dựng và vận hành năm tuyến cao tốc theo mô hình đầu tư xây dựng kết hợp thu phí hoàn vốn. Đây là lĩnh vực mà các doanh nghiệp Philippines có nhiều kinh nghiệm và hy vọng trong thời gian tới sẽ có thêm nhiều dự án hạ tầng tại Việt Nam được triển khai thông qua hợp tác giữa doanh nghiệp hai nước.
Phóng viên: Đại sứ có thể chia sẻ về tầm nhìn dài hạn đối với quan hệ hợp tác giữa hai nước trong thập kỷ tới?
Đại sứ Francisco Noel R. Fernandez III: Lãnh đạo hai nước dự kiến sẽ thống nhất mục tiêu nâng kim ngạch thương mại song phương từ 8,3 tỷ USD hiện nay vượt mốc 10 tỷ USD. Ngoài các ngành truyền thống như gạo hay linh kiện bán dẫn, hợp tác sẽ mở rộng sang kinh tế biển xanh, cùng quản lý và khai thác tài nguyên biển dựa trên cơ sở khoa học.
Giao lưu nhân dân và thương mại sẽ tiếp tục tăng trưởng. Chúng tôi khuyến khích các hãng hàng không Việt Nam tăng tần suất chuyến bay tới Manila cũng như mở rộng tới các địa phương khác của Philippines. Số lượng du khách Philippines tới Việt Nam và du khách Việt Nam tới Philippines sẽ tiếp tục gia tăng. Sự tương đồng về văn hóa và tình yêu du lịch biển sẽ thúc đẩy mạnh mẽ du khách qua lại giữa hai nước.
Đặc biệt, tôi đánh giá cao vai trò của hợp tác giáo dục. Những sinh viên Việt Nam và Philippines khi sống và học tập ở nước sở tại sẽ trở thành những "đại sứ" cho quan hệ song phương. Việc đầu tư vào thế hệ trẻ chính là nền tảng quan trọng nhất để bảo đảm quan hệ hai nước tiếp tục phát triển bền vững trong tương lai.
Phóng viên: Trân trọng cảm ơn Đại sứ Francisco Noel R. Fernandez III!
