Sáng 29/10, trong phiên thảo luận tại Hội trường về kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội năm 2025 và dự kiến kế hoạch năm 2026; kết quả thực hiện các nghị quyết của Quốc hội về kế hoạch 5 năm giai đoạn 2021- 2025: phát triển kinh tế-xã hội; cơ cấu lại nền kinh tế…, nhiều đại biểu Quốc hội đề nghị sớm có chính sách tiền lương phù hợp để đội ngũ công chức, viên chức yên tâm công tác; cùng với cơ chế đánh giá, sàng lọc cán bộ không đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ.
Cần cơ chế sàng lọc cán bộ yếu kém và chính sách đãi ngộ hợp lý
Thảo luận về kết quả thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đại biểu Mai Văn Hải (Thanh Hóa) nhận định đây là cuộc cải cách sâu rộng, toàn diện được triển khai thực hiện rất quyết liệt, linh hoạt; được cán bộ, đảng viên, cử tri và nhân dân quan tâm, đồng tình ủng hộ, đánh giá cao.
Sau gần 4 tháng đi vào hoạt động, mô hình này cơ bản thông suốt, tạo thuận lợi trong giải quyết thủ tục hành chính cho người dân, doanh nghiệp và thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội, đảm bảo quốc phòng an ninh tại cơ sở.
Tuy vậy, vẫn còn tình trạng thừa thiếu cán bộ, nhất là ở một số xã miền núi, biên giới, vùng sâu vùng xa thiếu cán bộ có năng lực chuyên môn sâu về đất đai, xây dựng, kế toán, công nghệ thông tin.
Năng lực một bộ phận cán bộ chưa đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ. Trong khi khối lượng công việc nhiều, áp lực lớn, thì chế độ chính sách lại chưa được cải thiện tương xứng.
Đại biểu Mai Văn Hải kiến nghị Chính phủ tiếp tục chỉ đạo đánh giá lại việc thực hiện phân cấp, phân quyền cho xã, phường, đặc khu để có sự điều chỉnh phù hợp với mô hình xã hiện nay.
"Trước mắt, cần có chính sách đãi ngộ tiền lương đối với đội ngũ cán bộ công chức xã để họ an tâm công tác, đồng thời ban hành quy chế đánh giá cán bộ công chức theo kết quả công việc, có cơ chế để sàng lọc hoặc thay thế đối với cán bộ không đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ", đại biểu Mai Văn Hải đề nghị.
Cũng quan tâm về vấn đề này, đại biểu Dương Văn Phước (Đà Nẵng) cho rằng mô hình chính quyền địa phương hai cấp đang khẳng định tính đúng đắn và bước đầu phát huy hiệu quả tích cực.
Song vẫn còn tình trạng một số cán bộ chưa được bố trí đồng bộ, đúng chuyên môn, đều về trình độ, năng lực và số lượng. Có xã thừa cán bộ, công chức đến vài chục người nhưng có xã, địa bàn lại thiếu cán bộ nghiêm trọng, nhất là các xã khu vực miền núi khó khăn như biên giới, hải đảo, có nơi thiếu từ 7 đến 14 cán bộ.
"Công chức cấp xã làm việc rất áp lực, gấp 2-3 lần nhưng chế độ chính sách không thay đổi, còn rất thấp, không khuyến khích động viên cán bộ yên tâm công tác", đại biểu Dương Văn Phước thẳng thắn nêu.
Đại biểu đề nghị sớm ban hành các văn bản hướng dẫn còn thiếu, sửa đổi, bổ sung các quy định còn chồng chéo; ban hành cơ chế phân cấp, phân quyền, ủy quyền rõ ràng, tạo điều kiện cho địa phương chủ động thực hiện nhiệm vụ.
Đồng thời, tiếp tục đầu tư nâng cấp đồng bộ cơ sở vật chất hạ tầng, công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong quản lý hành chính cho cấp xã, nhất là vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo.
Bộ Nội vụ sớm khảo sát, xây dựng vị trí việc làm và khung biên chế tối thiểu để làm cơ sở định biên cho cấp xã; tham mưu Chính phủ ban hành các cơ chế tiền lương phù hợp để khuyến khích cán bộ công chức cấp xã yên tâm công tác và thu hút cán bộ về công tác tại khu vực khó khăn; đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, kỹ năng nghiệp vụ cho cán bộ theo vị trí việc làm.
Đại biểu Mai Văn Phước nhấn mạnh thành công của mô hình mới phụ thuộc vào thể chế đồng bộ, năng lực, trách nhiệm và hạ tầng kỹ thuật, công nghệ hiện đại.
“Đảng, Nhà nước cần tăng cường chỉ đạo chuyển mạnh tư duy từ quản lý hành chính sang quản trị nhà nước. Đây là cuộc cách mạng về tư duy văn hóa và thể chế”, đại biểu nhấn mạnh.
Đề xuất tăng lương cơ sở từ 1/1/2026
Thảo luận tại Hội trường về nội dung này, đại biểu Trần Quốc Tuấn (Vĩnh Long) cho rằng, trong bối cảnh kinh tế chính trị thế giới có nhiều biến động, Việt Nam là “điểm sáng đi ngược dòng chảy toàn cầu” như đánh giá của các tổ chức quốc tế uy tín.
Song, cử tri cả nước mong muốn Đảng, Nhà nước quan tâm nhiều hơn đến chính sách tiền lương và đời sống của cán bộ, công chức, viên chức để bảo đảm động lực phục vụ nhân dân.
Theo đại biểu, sau gần 4 tháng thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, bộ máy hành chính đã “nhẹ hơn” về đầu mối, nhưng “nặng hơn” về công việc. Cán bộ, công chức ở nhiều địa phương, nhất là cấp cơ sở phải “đi làm xa hơn, làm nhiều việc hơn mà thu nhập thì vẫn không khá hơn”.
Thu nhập thực tế của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức đang bị ảnh hưởng rõ rệt do mức lương cơ sở chưa được điều chỉnh tương ứng, trong khi chi phí sinh hoạt và đi lại tăng cao sau sắp xếp bộ máy chính quyền địa phương hai cấp.
Mặc dù chưa đến mức báo động, nhưng đã tác động trực tiếp đến thu nhập của người thực thi công vụ, là những người gánh vác công việc của dân đang bị thu hẹp từng ngày."
Mức lương cơ sở 2,34 triệu đồng/tháng được áp dụng từ 1/7/2024 đến nay, nếu so với mặt bằng giá sinh hoạt hiện tại, rõ ràng không còn phù hợp. Tính trung bình, chỉ riêng chi phí sinh hoạt tối thiểu như ăn uống, đi lại, tiền điện nước, học phí con cái... ở vùng đô thị đã vượt 4,5-5 triệu đồng/người/tháng", đại biểu Trần Quốc Tuấn thảo luận.
Cho rằng “nâng cao đời sống cán bộ là nâng cao chất lượng bộ máy”, đại biểu Trần Quốc Tuấn kiến nghị Quốc hội, Chính phủ xem xét điều chỉnh tăng lương cơ sở ngay từ ngày 1/1/2026 - không chờ đến giữa năm như các giai đoạn trước.
