 |
Ông Trần Thế Thuận, Giám đốc Sở Văn hoá Thể thao TP.HCM phát biểu khai mạc hội nghị di sản. |
Hội nghị nhằm rà soát, đánh giá công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa của bảo tàng, di tích lịch sử - văn hóa, di sản văn hóa phi vật thể, di sản tư liệu trên địa bàn thành phố; từ đó, đề ra giải pháp để bảo tồn và phát huy tốt nhất trong giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045.
Theo Sở Văn hoá Thể thao, sau hợp nhất ba địa phương thành siêu đô thị, di sản hợp nhất không chỉ phong phú về loại hình mà còn đa dạng về lịch sử, địa văn hoá: từ di sản đô thị Sài Gòn – Gia Định, hệ thống công nghiệp - dịch vụ hiện đại của Bình Dương đến các giá trị văn hoá - biển đảo đặc trưng của Bà Rịa – Vũng Tàu.
Sự giao thoa này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải nhìn nhận lại chiến lược bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hoá, trong bối cảnh một siêu đô thị vừa đảm bảo giữ gìn giá trị truyền thống, vừa phát huy di sản như động lực quan trọng phát triển kinh tế - xã hội và xây dựng bản sắc của một đô thị tầm vóc quốc tế.
Ông Nguyễn Minh Nhựt, Phó Giám đốc Sở Văn hoá Thể thao thông tin, thành phố sau hợp nhất có 321 di tích lịch sử - văn hoá và danh lam thắng cảnh, trong đó có 4 di tích quốc gia đặc biệt, 99 di tích quốc gia và 218 di tích cấp thành phố. So với giai đoạn 2016 - 2020, các công trình - địa điểm được xếp hạng di tích giai đoạn 2021 - 2025 thấp hơn do nhiều nguyên nhân khác nhau làm cho công tác kiểm kê, lập hồ sơ gặp khó khăn.
Công tác tu bổ di tích trong giai đoạn này cũng được chú trọng, đặc biệt là các di tích quốc gia đặc biệt như nhà tù Côn Đảo, Bến Lộc An; các di tích cách mạng kháng chiến quan trọng, tiêu biểu trong hai cuộc kháng chiến chống ngoại xâm; di tích khảo cổ. Nhiều di tích được đầu tư bằng nguồn vốn xã hội hoá, tập trung chủ yếu di tích thuộc sở hữu toàn dân hoặc sở hữu tư nhân.
 |
Mô phỏng lại Xưởng đóng tàu Ba Son, được trưng bày trong Bảo tàng Tôn Đức Thắng. |
Hiện nay, thành phố có 25 bảo tàng, trong đó có 13 bảo tàng công lập (9 bảo tàng trực thuộc Sở Văn hoá Thể thao, 4 bảo tàng bộ, ngành trung ương quản lý) và 12 bảo tàng ngoài công lập. Thành phố hiện lưu giữ 23 bảo vật quốc gia, trong đó 22 bảo vật lưu giữ tại các bảo tàng công lập và một bảo vật của sưu tập tư nhân.
Trong giai đoạn 2021 - 2025, các bảo tàng trực thuộc Sở Văn hoá Thể thao đã nâng cấp trang thiết bị hệ thống trưng bày, không ngừng đổi mới, nâng cao chất lượng thuyết trình; công tác sưu tầm, kiểm kê, đặc biệt là các di vật, hiện vật quý, cổ vật quý được chú trọng. Hiện, thành phố có 7/9 bảo tàng được xếp hạng I (chiếm 78%) thu hút đông du khách đến tham quan... Bên cạnh đó, 8/12 bảo tàng tư nhân được cấp phép hoạt động trong giai đoạn này.
Hằng năm, Sở Văn hoá Thể thao đều triển khai kiểm kê và đã đề xuất đưa 12 di sản văn hoá phi vật thể của thành phố vào danh mục quốc gia, nâng tổng số lên 15 di sản. Thành phố còn có 3 di sản văn hoá phi vật thể được UNESCO ghi danh là di sản văn hoá phi vật thể của nhân loại là: Đờn ca tài tử, Hát Ca trù, Thực hành Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt; có 11 nghệ nhân nhân dân, 44 nghệ nhân ưu tú lĩnh vực này được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu...
Bên cạnh những mặt đạt được, theo Phó Giám đốc Sở Văn hoá Thể thao TP.HCM, công tác lập hồ sơ đưa công trình - địa điểm vào danh mục kiểm kê di tích lịch sử - văn hoá và xếp hạng di tích chưa đạt được so với các giai đoạn trước đó; chưa huy động tốt nguồn lực xã hội trong công tác tu bổ, tôn tạo, nhiều di tích xuống cấp...; đội ngũ nhân sự làm công tác quản lý và chuyên môn di sản văn hoá còn mỏng... trình độ chưa đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của các công tác bảo tồn, nghiên cứu, phát huy, đặc biệt là bảo quản, trùng tu phức tạp.
 |
Chuyên gia trình bày tham luận tại hội nghị di sản. |
Ông Trần Thế Thuận, Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao cho biết, từ năm 2021 - 2025, ngành Di sản văn hóa thành phố đã đạt được nhiều kết quả quan trọng. Hiện nay, thành phố với vai trò là siêu đô thị của cả nước thực hiện nhiệm vụ xây dựng, phát triển toàn diện nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; xây dựng con người TP.HCM chân - thiện - mỹ, thấm nhuần truyền thống yêu nước, nhân văn.
Để thực hiện tốt Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội của Thành ủy TP.HCM, Sở Văn hóa và Thể thao triển khai tổ chức Hội nghị Di sản văn hóa toàn thành. Đến nay, BTC đã nhận được 51 bài tham luận tập trung các nội dung về công tác quản lý di sản văn hóa (8 bài), bảo tồn và phát huy giá tri di tích lịch sử - văn hóa (9 bài), hoạt động bảo tàng - di sản tư liệu (13 bài), bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hoá phi vật thể (4 bài), chuyển đổi số, công nghiệp văn hóa - kết nối du lịch (17 bài).
Tất cả tham luận là những tư liệu rất quan trọng để những người làm công tác quản lý nhà nước về di sản văn hóa tham khảo, nghiên cứu tham mưu cấp có thẩm quyền ban hành cơ chế, chính sách thúc đẩy ngành di sản văn hóa phát triển vượt bậc và bền vững trong thời gian tới, theo Giám đốc Sở Văn hoá Thể thao TP.HCM.
Trong giai đoạn từ nay đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, thành phố sẽ tập trung hoàn thiện hệ thống thiết chế văn hoá đến tận cơ sở, đầu tư xây dựng, bảo tồn, phát huy các giá trị tiêu biểu có ý nghĩa chính trị, văn hoá, lịch sử đặc sắc, có dấu ấn riêng, độc đáo; tạo cơ chế thuận lợi để công tác bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hoá được đồng bộ, hiệu quả... Trước mắt, triển khai đạt kết quả cụ thể trong việc lập hồ sơ đề nghị UNESCO công nhận Địa đạo Củ Chi là Di sản thế giới.
