Không gian học thuật trong lòng di sản
Buổi tọa đàm quy tụ đông đảo học giả, nhà nghiên cứu và đại diện cơ quan quản lý di sản như GS.TS. Đinh Khắc Thuân (Viện Trần Nhân Tông), PGS.TS. Nguyễn Tá Nhí (Viện Nghiên cứu Hán Nôm), TS. Đinh Thanh Hiếu, TS. Lê Phương Duy, Nhà nghiên cứu Nguyễn Hùng Vĩ, Nhà nghiên cứu Nguyễn Đức Dũng (Cục Di sản Văn hóa – Bộ VHTTDL), cùng lãnh đạo phường Hoàn Kiếm và các nghệ nhân dân gian, thủ nhang, nhân dân yêu di sản.
Trong không khí trang nghiêm, các học giả đã cùng phân tích nguồn gốc, giá trị và sự tiếp biến của tín ngưỡng thờ Đức Huyền Thiên Chân Vũ – vị thần trấn giữ phương Bắc trong Tứ trấn Thăng Long. Qua đó khẳng định Đình Đông Thành – Quán Chân Thiên không chỉ là trung tâm tín ngưỡng linh thiêng mà còn là minh chứng sống động cho tinh thần dung hòa Nho – Phật – Đạo, biểu hiện sâu sắc của tính nhân văn và khả năng tiếp biến trong văn hóa Việt.
 |
Theo GS.TS. Đinh Khắc Thuân và PGS.TS. Nguyễn Tá Nhí, tín ngưỡng thờ Đức Huyền Thiên Chân Vũ được du nhập từ cung đình, nhưng nhanh chóng Việt hóa và lan tỏa vào đời sống dân gian. Hình tượng vị thần trấn Bắc không chỉ được tôn thờ trong hệ thống Tứ trấn mà còn trở thành biểu tượng của sức mạnh bảo hộ, hướng thiện, và niềm tin về sự hài hòa âm dương trong đời sống tinh thần người Việt.
Tại Đình Đông Thành, nhiều tư liệu Hán Nôm, sắc phong, hoành phi, câu đối cổ còn được gìn giữ cẩn trọng, là nguồn tư liệu quý phục vụ cho nghiên cứu và bảo tồn di sản. Các học giả nhấn mạnh rằng, việc khảo cứu những văn bản này không chỉ giúp tái hiện lịch sử tín ngưỡng mà còn góp phần phục dựng bức tranh toàn cảnh về đời sống tâm linh Thăng Long xưa.
Từ đạo quán cổ đến di tích hồi sinh
Đình Đông Thành, còn gọi là Đình Hàng Vải, có tên chữ là Chân Thiên Quán. Vào thế kỷ XVIII – XIX, nơi đây thuộc thôn Đông Thành Thị, tổng Hữu Túc, sau là tổng Thuận Mỹ, huyện Thọ Xương, phủ Hoài Đức, tỉnh Hà Nội. Ngôi đình vốn là một đạo quán thờ Đức Huyền Thiên Thượng Đế, từng nhiều lần bị tàn phá bởi binh lửa và thời cuộc.
Nhờ sự quan tâm của lãnh đạo Thành phố, chính quyền các cấp cùng nỗ lực của Ban Quản lý Phố cổ Hà Nội và cộng đồng nhân dân thập phương, di tích đã được phục hồi, trả lại diện mạo xưa. Năm 2013, Đình Đông Thành được xếp hạng Di tích lịch sử – văn hóa cấp thành phố, đánh dấu bước hồi sinh quan trọng của một không gian tín ngưỡng cổ kính giữa lòng Thăng Long.
 |
Toàn cảnh tọa đàm khoa học tại Đình Đông Thành. Ảnh: Phố Cổ Chất |
Phát biểu tại tọa đàm, ông Nguyễn Đức Tiến – Trưởng Tiểu ban Quản lý di tích, Thủ từ Đình Đông Thành – khẳng định: “Đình không chỉ là nơi thờ tự linh thiêng mà còn là không gian văn hóa sống của cộng đồng phố cổ”. Đại diện Ban Quản lý Hồ Hoàn Kiếm và Phố cổ Hà Nội nhấn mạnh, tọa đàm là bước kết nối giữa giới nghiên cứu, cơ quan quản lý và cộng đồng, hướng tới mô hình bảo tồn bền vững, trong đó di tích không chỉ được gìn giữ như một “vật thể” mà còn được “sống” trong đời sống người dân.
Buổi tọa đàm không chỉ làm sáng rõ giá trị lịch sử, văn hóa và tín ngưỡng của Đình Đông Thành – Quán Chân Thiên mà còn góp phần khơi dậy ý thức trách nhiệm chung trong việc gìn giữ và phát huy các di sản đô thị cổ Hà Nội. Từ đó, Đình Đông Thành tiếp tục khẳng định vị thế là hạt nhân văn hóa, nơi hội tụ tinh thần Thăng Long – ngàn năm văn hiến, và là một phần không thể thiếu trong bản sắc di sản đô thị Hà Nội hôm nay.
