Sự kiện do Đại diện cấp cao EU phụ trách chính sách an ninh và đối ngoại kiêm Phó Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Kaja Kallas và Cao ủy châu Âu về Địa Trung Hải Dubravka Suica đồng chủ trì, với sự tham dự của các bộ trưởng từ nhiều quốc gia châu Âu và Địa Trung Hải.
Sự kiện ra mắt Hiệp ước diễn ra trong bối cảnh khu vực Địa Trung Hải trải qua những thay đổi sâu sắc về địa chính trị và kinh tế - xã hội trong 3 thập kỷ qua, từ đó đặt ra yêu cầu cấp thiết về một khuôn khổ hợp tác hiệu quả và toàn diện hơn.
Phát biểu tại sự kiện, Đại diện cấp cao Kallas nêu bật tầm quan trọng chiến lược của khu vực Địa Trung Hải, cho rằng khu vực này “giữ vị trí nổi bật hơn bao giờ hết trong chương trình nghị sự đối ngoại của EU”, đặc biệt là liên quan đến chính sách hỗ trợ người dân Syria sau sự sụp đổ của chính quyền Tổng thống Bashar al-Assad và các nỗ lực hướng tới ổn định ở Dải Gaza. Bà Kallas khẳng định mục tiêu của EU và các đối tác là hòa bình, thịnh vượng và cơ hội phát triển cho người dân, đồng thời nhấn mạnh các mục tiêu đó chỉ có thể đạt được “thông qua các mối quan hệ đối tác mạnh mẽ hơn”. Theo bà, hàng tỷ euro đầu tư của châu Âu sẽ được triển khai cho hơn 100 sáng kiến cụ thể trong khuôn khổ Hiệp ước.
Hiệp ước vì Địa Trung Hải, được công bố hồi tháng 10 vừa qua, là kết quả của quá trình tham vấn sâu rộng giữa EU, 10 đối tác Nam Địa Trung Hải, các tổ chức khu vực, cơ quan Liên hợp quốc và xã hội dân sự. Văn kiện này đặt nền móng cho khuôn khổ hợp tác dựa trên đồng sở hữu, đồng sáng tạo và trách nhiệm chung, nhằm thúc đẩy ổn định, tăng trưởng và phát triển bền vững trong khu vực.
Về phần mình, Cao ủy Suica cho rằng sự kiện ra mắt Hiệp ước “tái khẳng định lời hứa về một không gian Địa Trung Hải chung”. Bà nhấn mạnh việc tập hợp đầy đủ các đối tác ngồi lại với nhau đã tạo ra một khuôn khổ thực tế và hướng tới tương lai cho hợp tác khu vực. Theo Cao ủy Suica, Hiệp ước có tiềm năng “mở khóa các động lực mới về phát triển con người, tính bền vững và sự ổn định”, đồng thời thể hiện bước đi quan trọng của EU và các nước đối tác trong tiến trình thúc đẩy một không gian Địa Trung Hải ổn định và thịnh vượng hơn.
Ngay sau lễ ra mắt Hiệp ước, Diễn đàn Khu vực Liên minh vì Địa Trung Hải (UfM) lần thứ 10 đã khai mạc, tạo cơ hội để các bộ trưởng trao đổi về những vấn đề cấp bách của khu vực, trong đó có tình hình tại Trung Đông. Nhân dịp 30 năm Tiến trình Barcelona, các bộ trưởng nhất trí về tầm nhìn chiến lược mới cho Quan hệ đối tác châu Âu - Địa Trung Hải, ghi nhận UfM là đối tác quan trọng trong triển khai Hiệp ước nhờ khả năng điều phối mạng lưới hợp tác và các dự án khu vực.
Theo kế hoạch, sau khi được các đối tác Nam Địa Trung Hải thông qua, Hiệp ước dự kiến sẽ được các nhà lãnh đạo EU đưa ra thảo luận và thông qua tại Hội nghị thượng đỉnh EU vào tháng 12 tới. Cùng thời điểm đó, EU sẽ hoàn thiện bản kế hoạch hành động riêng, dự kiến công bố vào đầu năm 2026, nhằm xác định rõ các bên tham gia cũng như phương thức triển khai từng sáng kiến trong khuôn khổ Hiệp ước.
Sự kiện ra mắt Hiệp ước vì Địa Trung Hải được đánh giá là bước đi then chốt trong nỗ lực củng cố quan hệ EU - Địa Trung Hải, góp phần tăng cường ổn định, cải thiện năng lực ứng phó trước các thách thức khu vực và thúc đẩy phát triển bền vững trong bối cảnh tình hình địa chính trị tiếp tục diễn biến phức tạp.
