Những nét văn hóa truyền thống Thăng Long-Hà Nội như múa “Con đĩ đánh bồng” đã hòa quyện cùng các làn điệu dân ca Tây Bắc, múa cung đình Huế trong chương trình nghệ thuật khai mạc Festival Thăng Long-Hà Nội 2025 tối 7/11.
Đây là sự kiện văn hóa do Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội tổ chức dưới sự chỉ đạo của Thành ủy, Hội đồng Nhân dân, Ủy ban Nhân dân, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội nhằm kết nối các giá trị di sản, nâng tầm và đưa tài sản quý giá cha ông trao truyền qua các thế hệ tỏa rạng, từ đó thu hút đầu tư, mở cánh cửa phát triển tiềm lực kinh tế sáng tạo mạnh mẽ cho công nghiệp văn hóa của Thủ đô.
"Đánh thức" di sản
Lễ khai mạc được cấu trúc thành 3 chương lớn, mỗi chương là một lớp diễn giải sâu sắc về chủ đề chung. Đây là sự sắp xếp nghệ thuật nhằm truyền tải trọn vẹn thông điệp về sự giao thoa và phát triển dựa trên nền tảng truyền thống.
Theo đạo diễn Phạm Hoàng Giang, chương mở màn "Di sản" đặt trọng tâm vào việc tôn vinh và tái hiện những giá trị cốt lõi, lâu đời của văn hóa Việt Nam. Nhiệm vụ của chương này là đặt nền móng vững chắc cho sự phát triển của hai chương tiếp theo; đồng thời khái quát hóa sự hình thành của một mảnh đất Thăng Long văn hiến với bề dày lịch sử đáng tự hào.
Để chạm tới chiều sâu lịch sử, đạo diễn đã chọn lọc những di sản văn hóa phi vật thể tiêu biểu của đồng bằng Bắc Bộ, gắn liền mật thiết với sinh hoạt và lịch sử của Thăng Long-Hà Nội.
Các làn điệu dân ca, dân vũ truyền thống như xẩm, chèo, ả đào, hát văn cùng với hát văn Huế và múa chén được sử dụng để giúp khán giả cảm nhận rõ ràng nguồn cội, khẳng định di sản chính là căn cốt, là linh hồn của dân tộc.
Chương II "Kết nối di sản" thể hiện sự lan tỏa tinh hoa văn hóa, kết nối di sản văn hóa với các địa phương trong cả nước và quốc tế.
Chương này giới thiệu các làn điệu chèo, xẩm, ca trù theo phong cách dân gian đương đại, và các tiết mục đến từ các địa phương như hát văn Huế, múa chén.
Tuy nhiên, "Kết nối" không chỉ là sự hòa hợp địa lý, đây còn là sự hòa quyện đầy tinh tế giữa truyền thống và thời đại, sự kết hợp giữa nghệ thuật truyền thống với các hình thức dàn dựng, âm thanh, ánh sáng hiện đại. Sự giao thoa này là cầu nối mạnh mẽ, khẳng định rằng di sản chỉ thực sự sống khi nó đồng hành cùng sự phát triển đương đại.
Chương III "Thời đại" khẳng định hiện tại và định hình tương lai, thể hiện tinh thần sáng tạo cái mới trên nền tảng bảo tồn cái cũ, để giá trị văn hóa Việt Nam không ngừng lan tỏa.
Lễ khai mạc có sự tham gia của dàn nghệ sỹ hàng đầu như: Nghệ sỹ Nhân dân Thu Huyền, Nghệ sỹ Ưu tú Văn Ty, Nghệ sỹ Ưu tú Diệu Hằng, Nghệ sỹ Ưu tú Như Huỳnh, ca nương Kiều Anh, các ca sỹ Trọng Tấn, Tùng Dương, Anh Tú, cùng Nhóm Xẩm Hà Thành, Giáo phường ca trù Thái Hà…
Đạo diễn Phạm Hoàng Giang khẳng định di sản không thể "ngủ yên trong quá khứ" mà phải biến thành sức sống mới, đồng hành cùng sự phát triển của đất nước và là nguồn cảm hứng cho sự sáng tạo, đổi mới.
Mục tiêu là các di sản phải vừa gìn giữ bản sắc văn hoá nhưng cũng trở thành nơi tạo ra các giá trị về kinh tế và là trọng tâm để xây dựng công nghiệp văn hoá cho Thủ đô Hà Nội.
Để thực hiện một bức tranh di sản tổng hòa và sống động, Ban Tổ chức lễ khai mạc đã huy động một quy mô nhân lực lớn: Gần 1.000 diễn viên chuyên nghiệp từ các đơn vị hàng đầu như: Nhà hát Múa Rối Thăng Long, Nhà hát Chèo Hà Nội, cùng với sự tham gia của các nghệ nhân phường xã.
Đạo diễn Phạm Hoàng Giang cho hay mục tiêu hàng đầu là tôn vinh bản sắc nguyên trạng của nghệ nhân địa phương. Các nghệ nhân giữ vai trò hạt nhân trung tâm, trình diễn bản sắc nguyên trạng của các di sản và yếu tố nghệ thuật đó.
Trong khi đó, lực lượng chuyên nghiệp được giao mảng phát triển và dàn dựng lớn, chịu trách nhiệm mang hơi thở đương đại và tạo tính hấp dẫn cao hơn, phù hợp với đời sống hiện tại.
Thu hút nguồn lực đầu tư cho Hà Nội
Phát biểu tại lễ khai mạc, bà Vũ Thu Hà, Thành ủy viên, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội cho hay thời gian qua, thành phố đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách, thực hiện nghị quyết về phát triển công nghiệp văn hóa trên nguyên tắc đảm bảo hài hòa giữa bảo tồn và phát triển, phát huy tối đa những tiềm năng, thế mạnh, giá trị văn hóa truyền thống mang bản sắc của Thủ đô.
Hà Nội tích cực kết nối, mở rộng mạng lưới và tăng cường hợp tác với các tổ chức quốc tế, các thành phố có kinh nghiệm, các quốc gia uy tín trong phát triển công nghiệp văn hóa; đáp ứng nhu cầu hưởng thụ văn hóa và ngày càng nâng cao tiêu chuẩn, chất lượng, giá trị sản phẩm văn hóa làm nên thương hiệu của Thủ đô và Việt Nam trên trường quốc tế.
Bà Vũ Thu Hà nhấn mạnh chủ đề “Di sản-Kết nối-Thời đại” của festival nhằm lan tỏa giá trị di sản văn hóa của Việt Nam đến với bạn bè quốc tế. Hà Nội với lịch sử ngàn năm đã khắc họa nên một “Thành phố di sản” giàu có, nơi những giá trị tinh túy từ di sản đã góp phần quan trọng hình thành bản sắc văn hóa người Hà Nội.
“Chủ đề này cũng thể hiện khát vọng từng bước xây dựng thương hiệu văn hóa Hà Nội đặc sắc, sáng tạo trên nền tảng các giá trị văn hóa căn cốt của dân tộc. Hà Nội hướng tới vị thế ‘Thủ đô kết nối di sản’ thông qua việc phát huy giá trị di sản văn hóa và trở thành Thành phố sáng tạo của UNESCO,” bà Vũ Thu Hà cho biết.
Chia sẻ với báo chí, bà Lê Thị Ánh Mai, Phó Giám đốc Sở Văn hoá và Thể thao Hà Nội cho hay festival đánh dấu bước ngoặt của Thủ đô trong việc tổ chức các chương trình thực sự đem lại hiệu quả ở nhiều khía cạnh khác nhau. Những kỳ vọng lớn nhất bao gồm: Quảng bá du lịch, thu hút đầu tư và đảm bảo các di sản thực sự được phát triển bền vững, tạo ra các giá trị trong tương lai do chính các di sản đó mang lại.
Để đảm bảo tinh thần "Festival không khép lại mà mở ra chu kỳ sáng tạo mới," Ban Tổ chức đang xây dựng các chương trình, hoạt động biểu diễn đều hướng tới là những vở diễn sẽ diễn ra thường kỳ. Điều này nhằm tạo nên các không gian, các trải nghiệm đa dạng cho du khách khi đến với Hà Nội.
“Sau festival, Ban Tổ chức sẽ đánh giá để bắt đầu xây dựng các mô hình và vở diễn, tạo sự đa dạng về các loại hình giải trí nghệ thuật cho Thủ đô. Đây chính là bước đệm tiên phong cho việc xây dựng công nghiệp văn hoá của Hà Nội. Lễ hội không chỉ là nơi để thưởng thức mà là nơi để du khách trải nghiệm và được hòa mình vào các lễ hội này,” bà Lê Thị Ánh Mai cho biết.
Đối tượng phục vụ được mở rộng, hướng tới Nhân dân và du khách nhiều hơn, qua đó mới tạo nên giá trị cho di sản trong thời đại hiện nay. Ban Tổ chức đặc biệt quan tâm tới nhóm các du khách quốc tế, hy vọng họ sẽ là công cụ truyền thông hiệu quả để quảng bá Hà Nội đến với thế giới.
