Hai Ba Bốn... - Đối thoại sáng tạo của Đinh Công Đạt và Nguyễn Trương Quý

65 tác phẩm sơn dầu và acrylic được giới thiệu là kết tinh của một giai đoạn làm việc liên tục và giàu suy tư. Không gian trưng bày vì thế vận hành như một chuỗi liên hoàn hơn là tập hợp rời rạc. Hình ảnh nối tiếp, lớp màu chồng lớp màu, tạo thành dòng chảy của quá trình tìm tòi và tự đối thoại. Từ đó, “Hai Ba Bốn…” hiện lên như một hành trình sáng tạo, trong đó mỗi tác phẩm là một mắt xích của cùng một mạch vận động.

Ở góc nhìn rộng hơn, triển lãm có thể xem như một hệ thống phản ánh thế giới nội tâm của hai tác giả. Một người bước ra từ điêu khắc và sơn mài, một người đi từ địa hạt câu chữ. Sự khác biệt không tạo khoảng cách mà mở ra những giao thoa trong cách nhìn và cách biểu đạt. Điểm chung nằm ở thái độ làm việc và nhu cầu tự chất vấn, dịch chuyển khỏi vùng quen thuộc.

Không gian triển lãm tác phẩm của nhà văn, họa sĩ Nguyễn Trương Quý

Nhà văn Đỗ Bích Thúy, người theo dõi hành trình sáng tạo của nhà điêu khắc, họa sĩ Đinh Công Đạt hơn chục năm, nhớ lại một triển lãm cũ với những chiếc mâm gỗ sứt mẻ mà nghệ sĩ mua từ bà con. Anh vẽ lên đó và đề nghị đừng nhìn chiếc mâm như chính nó mà hãy nghĩ đến những đứa trẻ và người già từng sử dụng. Ký ức này cho thấy sợi dây xuyên suốt trong cách nhìn của Đạt, khi vật thể luôn gắn với đời sống và ký ức.

Từ trải nghiệm ấy, bà nhận xét Đinh Công Đạt từng theo hướng gia tăng chi tiết và màu sắc đến mức tối đa. Trong khi Lê Thiết Cương theo đuổi tối giản thì Đạt lại làm điều ngược lại. Tuy nhiên gần đây, anh bất ngờ trở về với gam đen và lối giản lược. Sự chuyển hướng này khiến triển lãm cùng Nguyễn Trương Quý trở thành một bước đi mới, một phong cách anh chưa từng thực hiện trước đó.

Những thể nghiệm hội họa của nhà điêu khắc, họa sĩ Đinh Công Đạt kết hợp với không gian Hội Quán Phúc Kiến

Với nhà văn, họa sĩ Nguyễn Trương Quý, Đỗ Bích Thúy cho rằng hành trình của anh là sự dịch chuyển từ nghiên cứu sang hội họa. Anh sở hữu nền tảng kiến thức lớn, có thể xem như một “nhà Hà Nội học”. Trong tranh vẫn hiện rõ sự kết nối giữa quá khứ và hiện tại, khi tượng Hy Lạp La Mã đặt cạnh đồ vật hiện đại. Sự kết hợp này tạo nên tĩnh vật có ý đồ rõ rệt và cho thấy một hành trình nhiều nỗ lực về tâm trí.

Trong không khí khai mạc, hai nghệ sĩ xuất hiện như hai đầu mối của cuộc đối thoại. Họ lý giải tên gọi triển lãm như một nhịp đếm. Hai là hai cá nhân cùng làm việc. Ba và bốn gợi thời gian và những khả thể tiếp nối. “Hai Ba Bốn…” vì vậy trở thành lao động sau bước đi thứ nhất, nơi điểm gặp gỡ là niềm tin vào quá trình làm việc trong hoài nghi bản thân, đồng thời được dẫn dắt bởi sự hưng phấn khi tìm kiếm cảm giác chân thực.

Nhà điêu khắc, họa sĩ Đinh Công Đạt khiêm tốn nhìn nhận họ vẫn là người mới trong hội họa, còn không gian Hội quán Phúc Kiến cũng vừa được “phát lộ” với diện mạo mới. Tiếp lời, Nguyễn Trương Quý cho biết mong muốn ban đầu là một sự kiện đơn giản nhưng mạnh mẽ, “thẳng và vuông”, và sau 234 có thể là 567, 789. Cách nói này gợi mở tinh thần tiếp nối của hành trình sáng tạo.

Hai họa sĩ tại buổi ra mắt triển lãm "Hai Ba Bốn..."

Tiếp cận triển lãm với sự hiếu kỳ và hiếu tri, nhà nghiên cứu Phạm Minh Quân xem đây là cuộc hội ngộ của hai quá trình chuyển đổi ngôn ngữ nghệ thuật. Đinh Công Đạt từ điêu khắc sang hội họa, còn Nguyễn Trương Quý từ văn bản và khảo cứu sang hội họa. Theo anh, "234 không chỉ là ngày tháng mà còn là nhịp đếm của sáng tạo và đối thoại". Nghệ sĩ đưa vào tranh những câu chuyện cá nhân và ký ức, nhưng không diễn đạt trọn vẹn, để lại khoảng trống cho công chúng.

Phạm Minh Quân cũng nhấn mạnh triển lãm hai người luôn tiềm ẩn nguy cơ chênh phô nếu thiếu tương thích. Hai nghệ sĩ phải ứng đáp để tạo cộng hưởng. Vì vậy, anh xem đây là cuộc hạnh ngộ thị giác giữa hai cá nhân đang tìm kiếm.

Trong trao đổi với Ngày Nay, nhà văn, họa sĩ Nguyễn Trương Quý cho rằng hội họa khác chữ nghĩa nhưng vẫn giao nhau ở tư duy sáng tạo và kết nối với di sản. Trước đây anh vẽ phong cảnh, còn những năm gần đây anh muốn xây dựng góc quan sát mới, mang chất hôm nay và vượt khỏi vùng an toàn.

Các tác phẩm vì thế được lựa chọn và kết hợp có chủ ý. Những hiện vật bảo tàng đặt trong bối cảnh mới như vòm cửa sứt mẻ hay gạch vữa Hà Nội cũ, bên cạnh yếu tố huyền thoại, tạo nên những đối thoại không lời.