Lưu trữ là nguồn lực mềm cho thế hệ trẻ
Trao đổi với Ngày Nay, ông Đặng Thanh Tùng, Cục trưởng Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước cho biết, đơn vị là cơ quan có truyền thống hợp tác quốc tế lâu năm, đặc biệt với các đối tác lưu trữ của Nga, Pháp, Trung Quốc, Hoa Kỳ, Nhật Bản và nhiều quốc gia khác. Với ngành lưu trữ, nhiệm vụ không chỉ là gìn giữ tài liệu mà còn là gìn giữ để trao truyền. Những giá trị lịch sử và văn hóa của dân tộc cần được truyền lại trước hết cho thế hệ trẻ.
Ông Tùng nhận định, khi tiếp cận những tài liệu gốc, những văn bản chính thống, học sinh Việt Nam, kể cả học sinh quốc tế, sẽ có cơ hội hiểu đúng và đầy đủ hơn về truyền thống dân tộc. Điều này góp phần nuôi dưỡng tình cảm, sự tôn trọng và hiểu biết giữa các quốc gia. Trong số những học sinh quốc tế đến tham quan không gian lưu trữ hôm nay, có thể sẽ có người giữ những chức vụ quan trọng trong hoạt động ngoại giao giữa hai nước mai sau. Những ký ức và nhận thức đúng đắn về lịch sử Việt Nam sẽ trở thành một nguồn lực mềm của họ trong quan hệ quốc tế.
Có thể nói, không gian trưng bày ở Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước hiện nay mới chỉ là bước khởi đầu. Dù điều kiện còn hạn chế, ngành lưu trữ vẫn nỗ lực tạo dựng một không gian trang trọng để giới thiệu những giá trị tốt nhất tới công chúng và bạn bè quốc tế. Trong thời gian tới, với sự quan tâm của lãnh đạo Đảng và Nhà nước, lĩnh vực lưu trữ sẽ tiếp tục được đầu tư để tương xứng với vị thế và vai trò của mình.
 |
Ông Đặng Thanh Tùng, Cục trưởng Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước. Ảnh: BTC |
Về khía cạnh phối hợp với các nhà trường, ông Đặng Thanh Tùng cho biết các hoạt động đưa học sinh đến tiếp cận tài liệu lưu trữ đã được triển khai từ nhiều năm trước tại các trung tâm lưu trữ quốc gia ở Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và một số địa phương khác. Trong thời gian tới, trên cơ sở các định hướng mới, Cục sẽ tham mưu Bộ Nội vụ phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo xây dựng kế hoạch cung cấp học liệu lịch sử dựa trên tài liệu lưu trữ gốc. Mục tiêu là giúp học sinh học lịch sử bằng tư liệu xác thực, không chỉ qua sách giáo khoa mà còn qua văn bản chứng cứ.
Song song với đó, Cục cũng đẩy mạnh chuyển đổi số. Các phim tư liệu, triển lãm số và sách điện tử sẽ được xây dựng thành cơ sở dữ liệu mở để người dân có thể tiếp cận thuận lợi. Năm nay, Cục đã giao cho các đơn vị chuẩn bị xuất bản một số ấn phẩm dưới dạng sách điện tử miễn phí, giúp công chúng dễ dàng tải về và nghiên cứu.
Cục trưởng Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước nhấn mạnh, xây dựng con người Việt Nam không chỉ là chăm lo đời sống vật chất mà còn là trao truyền giá trị văn hóa truyền thống, nếu thiếu nền tảng ấy, sự phát triển sẽ thiếu bền vững.
Khối tài liệu đặc biệt từ hệ quả lịch sử
Liên quan đến hồ sơ di sản tư liệu thế giới đang được quan tâm, ông Đặng Thanh Tùng cho biết Chính phủ Việt Nam đã đồng thuận với việc trình UNESCO hồ sơ khối tài liệu giai đoạn từ năm 1858 đến 1954 để xem xét ghi danh Di sản tư liệu thế giới. Sáng kiến về việc lập khối hồ sơ này do phía Pháp đưa ra và đệ trình, với sự phối hợp cung cấp thông tin từ phía Việt Nam. Trước đó, trong chuyến thăm của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, hai bên đã ký Ý định thư cam kết cùng hoàn thiện hồ sơ.
Nếu được ghi danh, đây sẽ là khối di sản tư liệu thế giới đầu tiên do hai quốc gia cùng sở hữu và bảo quản tại hai đất nước khác nhau. Khối tư liệu này vốn bị chia tách trong bối cảnh đặc biệt, khi các tài liệu liên quan đến chính trị và quân sự được chuyển về Pháp, còn những phần tài liệu khác vẫn được lưu giữ tại Việt Nam. Theo nguyên tắc lưu trữ, một phông tài liệu cần được bảo đảm tính toàn vẹn, song hoàn cảnh lịch sử đã tạo nên trường hợp đặc biệt này.
 |
Bộ trưởng Bộ Nội vụ Phạm Thị Thanh Trà (nay là Phó Thủ tướng Chính phủ) và Bộ trưởng Bộ Văn hóa Pháp Rachida Dati trao đổi Ý định thư giữa Bộ Nội vụ Việt Nam và Bộ Văn hóa Pháp trong lĩnh vực lưu trữ, ngày 26/5/2025 . Ảnh: TTXVN |
Hiện nay, hai nước đang phối hợp xây dựng cổng lưu trữ chung và đẩy mạnh số hóa để khắc phục khoảng cách vật lý. Theo Cục trưởng Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước, việc được UNESCO ghi danh sẽ tạo cơ hội để công chúng trong và ngoài nước tiếp cận lịch sử một cách khách quan, “không tô hồng cũng như bôi đen”.
Cũng theo ông Đặng Thanh Tùng, lưu trữ không chỉ là công việc chuyên môn thuần túy mà còn gắn chặt với chính trị, chủ quyền và quan hệ quốc tế. Trong thời gian sắp tới, thông qua hợp tác lưu trữ sâu rộng với Pháp, Nga, Hàn Quốc, Trung Quốc và các quốc gia khác, Việt Nam hướng tới tăng cường hiểu biết lẫn nhau, tôn trọng sự thật lịch sử và phát huy giá trị di sản như một nguồn lực cho phát triển bền vững.
