Trong bối cảnh bảo tồn và phát huy di sản văn hóa gắn liền với phát triển bền vững của đất nước, việc đưa những di sản tư liệu trong “kho lưu trữ” đến gần hơn tới công chúng là một việc cấp thiết. Chuyên đề “Thưởng lãm Châu phê – Lưu dấu Mộc bản” được tổ chức như một hoạt động nhằm triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam trong kỷ nguyên mới.
 |
Trải nghiệm tương tác trực tiếp tại không gian Media hiện đại. Ảnh: Ngày Nay |
Sự kiện tiếp cận công chúng thông qua cách kể chuyện bằng không gian trưng bày trực quan, chiếu phim tư liệu kết hợp với các trải nghiệm thực hành. Qua đó, giúp khách tham quan - đặc biệt là giới trẻ có trải nghiệm đa giác quan, không chỉ được chiêm ngưỡng, tìm hiểu mà còn trực tiếp “chạm” vào những di sản thường ngày chỉ nằm trong kho lưu trữ.
Công chúng được chiêm ngưỡng các phiên bản Châu bản triều Nguyễn - những văn bản hành chính chứa đựng nhiều thông tin phong phú, phản ánh mọi lĩnh vực trong xã hội dưới triều Nguyễn. Những nét châu phê cùng những dấu triện bằng mực son của các hoàng đế triều Nguyễn là những bút tích của một thời kỳ vàng son của dân tộc, chứa đựng những ước vọng về một năm mới "Quốc thái Dân an - Thiên hạ thái bình". Bên cạnh đó, Mộc bản triều Nguyễn được giới thiệu như những “khuôn in của lịch sử”, lưu giữ tri thức của nhiều lĩnh vực khác nhau như lịch sử, địa lý, chính trị-xã hội, quân sự, pháp chế, …
Ngoài các trưng bày hiện vật gốc, chuyên đề còn giới thiệu hệ thống trải nghiệm và ứng dụng công nghệ số nhằm tăng khả năng tiếp cận di sản tư liệu đối với công chúng.
Trong đó, Không gian Media hiện đại là nơi di sản tư liệu được chuyển hóa thành nội dung media, dữ liệu số, sản phẩm tương tác đa phương tiện, cho phép khách tham quan tra cứu, tìm hiểu và học tập thông qua các màn hình tương tác. Cũng tại đây, công chúng được thưởng thức những thước phim tư liệu đặc sắc như “Hoàng cung đón Tết” và “Nghệ thuật san khắc Mộc bản”, qua đó tái hiện không gian sinh hoạt, nghi lễ trong cung đình xưa từ chính nguồn tư liệu lưu trữ.
 |
Trải nghiệm tương tác trực tiếp tại không gian Media hiện đại. Ảnh: Ngày Nay |
Đến với trải nghiệm “Lưu dấu mộc bản”, công chúng có cơ hội trực tiếp thực hành kỹ thuật in mộc bản truyền thống. Trong vai một người “nghệ nhân”, khách tham quan sẽ được tự tay in ấn lên các tấm thiệp Xuân, in dập mộc bản lên giấy dó. Qua đó, hiểu và cảm nhận rõ hơn về quy trình, kỹ thuật và những giá trị lịch sử, văn hóa, tinh thần của di sản Mộc bản. Những bản in này sẽ được khách tham quan lưu giữ như một vật kỷ niệm, đồng thời cũng là cầu nối giúp di sản tư liệu đến gần hơn với công chúng trong đời sống đương đại.
 |
Khách tham quan trải nghiệm trực tiếp in Mộc bản lên giấy dó tại không gian “Thưởng lãm Châu phê - Lưu dấu Mộc Bản |
Tại không gian sự kiện chị Minh Hân (Hà Nội) đánh giá cao yếu tố trải nghiệm của chương trình. Chị cho biết: “Tôi thấy rất thú vị với các hoạt động trải nghiệm tại chuyên đề, nhất là với các mộc bản. Khi xin được một bản in mộc bản, tôi có cảm giác như chạm vào một khoảnh khắc lịch sử, rất tự hào”.
Ở góc nhìn của người trẻ đang theo học lĩnh vực văn hóa, bạn Mộng Quyền (Hà Nội) nhấn mạnh: “Không gian này có rất nhiều hoạt động trải nghiệm, nhưng tôi ấn tượng nhất là khi được cùng nghệ nhân thử khắc mộc bản. Đây là công việc khó, đòi hỏi sự tỉ mỉ và khéo léo”. Theo Quyền, chính sự tham gia trực tiếp đã tạo sức hút đối với giới trẻ khi các hoạt động tương tác thu hút rất đông bạn trẻ tham gia. Nhờ đó giúp các bạn hiểu hơn về Châu bản, Mộc bản và cảm thấy tự hào hơn về văn hóa truyền thống của dân tộc.
 |
Nghệ nhân Nguyễn Công Đạt. Ảnh: Ngày Nay |
 |
Khách tham quan trải nghiệm khắc in Mộc bản cùng nghệ nhân Nguyễn Công Tráng, Nguyễn Công Đạt. Ảnh: Ngày Nay |
Chia sẻ với Ngày Nay, anh Nguyễn Công Đạt, nghệ nhân khắc mộc bản làng Thanh Liễu, cho rằng: "Trải nghiệm thực tế là cách đưa di sản đến gần cộng đồng. Thông qua hoạt động tại không gian này, mọi người sẽ hiểu hơn giá trị và ý nghĩa của những tấm mộc bản. Chúng không chỉ nằm trong bảo tàng hay trung tâm lưu trữ, mà được cộng đồng nhìn nhận dưới góc độ thực tế và lan tỏa rộng rãi hơn”.
 |
| Trưng bày chuyên đề thu hút đông đảo khách quốc tế tham gia trải nghiệm. Ảnh: Ngày Nay |
Anh Đạt cũng cho biết thêm “Mỗi bản in hay bản khắc đều có thể ứng dụng khác nhau như trưng bày hoặc làm quà tặng. Sự kiện góp phần lan tỏa giá trị của làng nghề Thanh Liễu, nơi các nghệ nhân vẫn gìn giữ và sử dụng kỹ thuật cổ để công chúng nhận diện rõ hơn bản sắc và giá trị của mộc bản”.
