Đến dự lễ có đồng chí Nguyễn Văn Nên, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Tiểu ban Văn kiện Đại hội XIV của Đảng; đồng chí Hồ Thị Hoàng Yến, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Vĩnh Long; đại diện lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Tổng cục II (Bộ Quốc phòng); các tướng lĩnh, nhân chứng lịch sử, lãnh đạo cấp ủy, chính quyền địa phương cùng thân nhân gia đình Đại tá Phạm Ngọc Thảo.
Công trình Nhà tưởng niệm Đại tá, Anh hùng LLVTND Phạm Ngọc Thảo để chào mừng kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống Tình báo Quốc phòng Việt Nam (25/10/1945 - 25/10/2025). Công trình được hoàn thành sau gần hai tháng thi công từ nguồn tài trợ 10 tỷ đồng của ngân hàng BIDV và khoảng 1,5 tỷ đồng từ các đơn vị khác.
Phát biểu tại buổi lễ, Trung tướng Nguyễn Đức Lợi, Bí thư Đảng ủy, Chính ủy Tổng cục II nhấn mạnh, đồng chí Phạm Ngọc Thảo (tức Phạm Thao), sinh ngày 14/2/1922 tại tỉnh Long Xuyên, trong một gia đình Công giáo toàn tòng, trí thức yêu nước; ông nội là chí sĩ ái quốc Phạm Ngọc Lành, người ủng hộ, hậu thuẫn cho nhiều phong trào chống Pháp. Tháng 8 năm 1945, đồng chí tham gia cướp chính quyền tại Sài Gòn. Đầu năm 1946, đồng chí được tổ chức cử ra miền Bắc học Khoá 1, Trường võ bị Trần Quốc Tuấn (nay là Trường Sỹ quan Lục quân 1). Ra trường, đồng chí trở lại miền Nam hoạt động ở địa bàn Khu 8, Khu 9; cuối năm 1947, được trên giao làm Trưởng phòng Mật vụ Nam Bộ (là tổ chức tình báo đầu tiên của cách mạng ở Nam Bộ). Năm 1949, đồng chí được trên điều sang làm Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 410 chủ lực Khu 9, Tiểu đoàn đã chiến đấu nhiều trận thắng lợi lớn, góp phần mở rộng vùng giải phóng.
 |
Các đại biểu tham dự Lễ Khánh thành Nhà tưởng niệm Đại tá, Anh hùng LLVTND, Liệt sĩ Phạm Ngọc Thảo. Ảnh: Lê Công Sơn |
Sau Hiệp định Giơnevơ năm 1954, đồng chí Phạm Ngọc Thảo được Trung ương trực tiếp chỉ đạo đi sâu, leo cao vào những vị trí trọng yếu của địch, hoạt động đơn tuyến, độc lập tác chiến, không có đồng đội trực tiếp hỗ trợ, chỉ chịu sự chỉ đạo về chiến lược của Trung ương. Bằng tài trí, mưu lược và lòng yêu nước nồng nàn, đồng chí Phạm Ngọc Thảo đã xây dựng cho mình những vị trí quan trọng trong hàng ngũ địch để hoạt động tình báo: năm 1956 đồng chí là Tỉnh trưởng Bảo An Vĩnh Long; năm 1957, được đề bạt thiếu tá, thuộc Sở Nghiên cứu chính trị xã hội của Phủ Tổng thống (cơ quan mật vụ do bác sĩ Trần Kim Tuyến phụ trách). Năm 1958, được bổ nhiệm làm Tỉnh trưởng tỉnh Kiến Hòa (Bến Tre). Cuối năm 1961, đồng chí đi học nước ngoài, đến giữa năm 1962 về đảm nhiệm chức tham vụ chuyên môn Phủ Tổng thống. Sau đảo chính lật đổ họ Ngô (tháng 11 năm 1963), đồng chí được chế độ nguỵ Sài Gòn thăng Đại tá, làm tuỳ viên báo chí, đặc trách báo chí Phủ Thủ tướng.
Những năm tháng hoạt động trong hàng ngũ địch, luôn phải đối mặt với hiểm nguy, khi các phe phái phía địch muốn loại bỏ, bên cách mạng cũng muốn trừ khử, có lần đồng chí bị người của ta ám sát hụt; nhưng với bản lĩnh chính trị vững vàng, kiên định quan điểm, đường lối chiến tranh nhân dân của Đảng, với ý thức tổ chức kỷ luật cao, đồng chí Phạm Ngọc Thảo luôn thể hiện là một cán bộ tình báo mưu trí, sáng tạo, giành thế chủ động tấn công địch, lập được nhiều chiến công đặc biệt xuất sắc.
Đặc biệt, thời gian làm tỉnh trưởng Kiến Hòa (Bến Tre), với bình phong bất lợi, nhưng đồng chí đã cung cấp được nhiều tin tức, tài liệu liên quan đến các cuộc hành quân của địch, góp phần quan trọng vào việc bảo tồn lực lượng cách mạng, tạo điều kiện để mở rộng cuộc Đồng khởi ở miền Nam. Cùng với đó, chính sách không cho phép quân lính thuộc quyền đàn áp dân chúng của Phạm Ngọc Thảo đã góp phần cho các cuộc nổi dậy của quân và dân Bến Tre đạt được nhiều thắng lợi hơn. Ngoài ra, Phạm Ngọc Thảo đã thả nhiều tù chính trị, trong đó có người thanh niên trẻ, sau này là Trung tướng Võ Viết Thanh, Anh hùng LLVTND, nguyên ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, nguyên Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh, nguyên Thứ trưởng Bộ Công an.
 |
Các đại biểu chụp hình kỷ niệm trước Nhà tưởng niệm Đại tá, Anh hùng LLVTND, Liệt sĩ Phạm Ngọc Thảo. Ảnh: Lê Công Sơn |
Sau khi rời vị trí Tỉnh trưởng Kiến Hoà, bằng tài trí, tầm nhìn sắc sảo, nhạy bén, đồng chí Phạm Ngọc Thảo đã lập thêm nhiều chiến công to lớn. Với mục đích tác động để làm “thay đổi chế độ” ở miền Nam, những cuộc đảo chính mà Phạm Ngọc Thảo trực tiếp kiến tạo hoặc gián tiếp tham gia đã thực sự làm rung chuyển chính trường của kẻ thù, gây rối loạn nội bộ của chúng, với mục tiêu cao cả hơn nữa là góp phần ngăn chặn chúng rước quân Mỹ vào xâm lược đất nước.
Năm 1965, Phạm Ngọc Thảo không may sa vào tay địch; chúng tra tấn đồng chí rất dã man, song không hề lay chuyển được ý chí sắt đá của một cán bộ tình báo kiên trung, khí phách hiên ngang của người Cộng sản. Đồng chí đã anh dũng hy sinh ngày 17 tháng 7 năm 1965, khi vừa 43 tuổi. Cho đến giây phút cuối, kẻ địch vẫn không hề biết Phạm Ngọc Thảo là một cán bộ Tình báo cách mạng.
Ghi nhận công lao của đồng chí Phạm Ngọc Thảo; Đảng, Nhà nước, Quân đội đã công nhận Liệt sỹ và truy phong quân hàm Đại tá, truy tặng Huân chương Quân công hạng nhì; Huân chương Chiến thắng hạng hai; Huân chương Chiến sĩ Giải phóng hạng Nhất, Nhì, Ba cho đồng chí. Ngày 30 tháng 8 năm 1995, đồng chí được Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.
