Theo ước tính của Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP), leo thang quân sự ở Trung Đông có thể gây thiệt hại sản lượng từ 97 tỷ USD đến 299 tỷ USD tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương do chi phí vận chuyển, điện và thực phẩm tăng cao.
Theo báo cáo, con số đó tương đương khoảng 0,3% đến 0,8% GDP của khu vực. UNDP cũng dự đoán rằng chiến tranh có thể khiến 32 triệu người trên toàn cầu có nguy cơ rơi vào cảnh nghèo đói, trong đó 8,8 triệu người ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
Sau khi các cuộc đàm phán hòa bình thất bại trong việc khôi phục dòng chảy thương mại tự do ở eo biển Hormuz, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố áp đặt lệnh phong tỏa riêng đối với tuyến đường thủy quan trọng này, đe dọa trực tiếp đến mọi hoạt động giao thương qua các cảng của Iran.
Cuộc khủng hoảng dầu mỏ tồi tệ nhất trong lịch sử đã đẩy giá dầu thô và khí đốt tự nhiên tăng vọt và làm lu mờ mọi dự báo tăng trưởng kinh tế. Châu Á, lục địa đông dân nhất và là khu vực nhập khẩu năng lượng lớn từ Trung Đông, dễ bị ảnh hưởng nặng nề bởi tình trạng thiếu hụt. Viễn cảnh xung đột kéo dài đã buộc các quốc gia phải tìm cách tiết kiệm nhiên liệu và điện năng, đồng thời tìm kiếm các nguồn năng lượng thay thế, mặc dù các lựa chọn này rất tốn kém và hạn chế.
Bà Kanni Wignaraja, Giám đốc khu vực châu Á - Thái Bình Dương của UNDP, cho biết: “Những gì đang diễn ra là một cú sốc tức thời và cực lớn, khiến mọi thứ gần như chững lại và buộc các quốc gia phải dùng đến dự trữ. Nếu các nước điều chỉnh đủ nhanh, thiệt hại GDP khu vực có thể ở mức khoảng 97–100 tỷ USD. Nhưng con số này có thể tăng gấp ba nếu nhiều quốc gia cạn kiệt dự trữ và không còn gì để ứng phó”.
Các nước châu Á như Hàn Quốc, Nhật Bản và Philippines đều đang nỗ lực cứu vãn nền kinh tế khi nguồn cung năng lượng từ Trung Đông giảm mạnh.
Dù các chính phủ đã triển khai nhiều biện pháp như đảm bảo nguồn cung, tiết giảm nhu cầu và hỗ trợ tài chính để bù đắp chi phí tăng cao, UNDP cho rằng áp lực giữ giá cả ổn định, bảo vệ người dân và doanh nghiệp, cũng như duy trì chi tiêu công sẽ ngày càng lớn.
Một báo cáo của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO) cảnh báo rằng tình trạng thiếu lương thực có thể trở nên nghiêm trọng do sự gián đoạn nguồn cung các sản phẩm cần thiết cho nông nghiệp từ Trung Đông, bao gồm dầu mỏ, khí đốt tự nhiên, urê và phân bón. Nếu eo biển Hormuz vẫn bị phong tỏa, các quốc gia có thể cần hỗ trợ tài chính để đảm bảo đủ nguồn cung phân bón cho mùa vụ gieo trồng và tránh một cuộc khủng hoảng lương thực toàn cầu.
Ông Maximo Torero, nhà kinh tế trưởng của FAO, cho biết: “Điều cần thiết là lệnh ngừng bắn phải được duy trì và các tàu thuyền có thể bắt đầu di chuyển… để tránh vấn đề lạm phát lương thực”.
Nhiều tổ chức quốc tế đã liên tiếp đưa ra những cảnh báo nghiêm trọng về tác động kinh tế nặng nề mà cuộc khủng hoảng dầu mỏ sẽ gây ra và tình hình sẽ càng tồi tệ hơn nếu nó kéo dài. Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) dự kiến sẽ hạ dự báo tăng trưởng kinh tế trong báo cáo Triển vọng Kinh tế Thế giới sắp tới, đồng thời cảnh báo giá phân bón cao có thể đẩy thêm 45 triệu người vào tình trạng thiếu lương thực.
Bà Kristalina Georgieva, Giám đốc điều hành IMF, chia sẻ: "Nếu không có cú sốc này, chúng tôi đã có thể nâng mức dự báo tăng trưởng toàn cầu. Nhưng giờ đây, ngay cả kịch bản lạc quan nhất cũng buộc phải hạ bậc tăng trưởng do những thiệt hại về hạ tầng, đứt gãy cung ứng, sự sụt giảm niềm tin thị trường và những tác động tiêu cực khác”.
Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) cũng mới đây ước tính rằng tăng trưởng ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương sẽ chậm lại từ 5,4% xuống 5,1% trong năm 2026 và 2027, do sự gián đoạn nguồn cung hàng hóa từ Trung Đông, và lạm phát khu vực sẽ tăng lên 3,6% trong năm 2026, cao hơn mức 3% của năm 2025.
Mỹ và Iran cho biết các cuộc đàm phán chấm dứt chiến sự sẽ tiếp tục và giới chức Mỹ đang cân nhắc một cuộc gặp trực tiếp thứ hai. Tuy nhiên, các nhà phân tích cho rằng ngay cả việc mở cửa trở lại eo biển Hormuz ngay lập tức, thị trường vẫn sẽ mất nhiều tháng để hồi phục.
