Louis Comfort Tiffany và công cuộc kiến tạo thủy tinh nghệ thuật

0:00 / 0:00
0:00
(Ngày Nay) - Ngay từ những ngày đầu nghiên cứu về thủy tinh, Louis Comfort Tiffany đã cố gắng tạo ra một loại kính óng ánh như ông từng thấy ở châu Âu. Đó là những chiếc bình La Mã cổ đại, sau hàng thế kỷ nằm sâu dưới lòng đất, đã hình thành một lớp ánh kim tự nhiên, vừa lạ mắt vừa cuốn hút. Sau vô số thử nghiệm, ông đã tìm ra công thức hóa học chính xác và được cấp bằng sáng chế cho loại thủy tinh này vào năm 1881.
Chao đèn Peony Flower Border.
Chao đèn Peony Flower Border.

Năm 1892, ông thành lập Công ty thủy tinh Tiffany, sau đó sáp nhập vào Công ty thủy tinh và trang trí Tiffany. Công ty này hoạt động đến năm 1900 rồi phát triển thành Tiffany Studios. Trước khi có xưởng sản xuất riêng, Tiffany phải thuê cơ sở của các thợ làm kính khác. Cho đến năm 1892, ông mới xây dựng được lò luyện Corona trên đảo Long Island, đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong sự nghiệp.

Không dừng lại ở loại kính óng ánh, Tiffany còn theo đuổi giấc mơ tạo ra loại thủy tinh đa sắc mà không cần dùng sơn. Tuy nhiên, phải mất nhiều năm thử nghiệm, ông mới chinh phục được điều này. Năm 1894, ông được cấp bằng sáng chế cho Favrile Glass – loại thủy tinh có màu sắc rực rỡ như thật, giúp biến những bức tranh vẽ thành tranh kính sống động. Chỉ một năm sau, những chiếc chao đèn làm từ Favrile Glass chính thức xuất hiện trên thị trường.

Louis Comfort Tiffany tin rằng không một bức tranh nào có thể thể hiện vẻ đẹp rực rỡ của màu sắc và ánh sáng bằng những ô cửa kính màu do ông tạo ra. Vì vậy, ông dành cả cuộc đời để chứng minh điều đó. Các tác phẩm của ông nhanh chóng được săn đón, xuất hiện trong nhiều nhà thờ, bảo tàng, rạp hát và dinh thự danh giá, góp phần khẳng định tên tuổi ông. Một số kiệt tác nổi bật có thể kể đến như: Cửa sổ tưởng niệm Russell Sage – tác phẩm kính màu lớn nhất thời bấy giờ; Những ô cửa kính trong Nhà nguyện Tiffany tại Triển lãm Chicago năm 1893, thu hút hơn một triệu lượt khách tham quan; Bức tranh kính "Bốn mùa", được trưng bày tại dinh thự Laurelton Hall của Tiffany…

Ngoài cửa sổ kính màu, Tiffany còn sáng tạo ra nhiều bức tranh ghép thủy tinh (mosaic) độc đáo. Nổi bật trong số đó là "Khu vườn trong mơ" – một bức tranh ghép khổng lồ được thiết kế cho Công ty xuất bản Curtis ở Philadelphia, và bức rèm kính nổi tiếng tại Palacio de Bellas Artes ở Mexico City, tái hiện khung cảnh núi non hùng vĩ.

Chao đèn bằng kính màu: Một biểu tượng mới thời bấy giờ

Bên cạnh tranh kính, vào những năm 1890, Tiffany bắt đầu sản xuất chao đèn bằng kính màu. Có người cho rằng đây là cách ông tận dụng những mảnh kính thừa từ các ô cửa kính màu. Tuy nhiên, điều này khó có thể đúng, vì mỗi chiếc chụp đèn đòi hỏi hàng trăm mảnh kính nhỏ, được lựa chọn kỹ lưỡng về màu sắc, kiểu dáng và độ trong suốt. Để đảm bảo sự hài hòa, tất cả các mảnh kính phải được cắt từ cùng một tấm kính lớn.

Ngay cả việc sửa chữa chao đèn bị hỏng cũng rất phức tạp. Nếu một số mảnh kính cần thay thế, người ta phải tìm tấm kính mới có màu sắc và hoa văn giống hệt tấm kính gốc, điều này thường khiến cả tấm kính lớn phải “hy sinh” chỉ để thay thế vài mảnh nhỏ.

Nhận thấy nhu cầu trang trí nội thất ngày càng cao, Tiffany bắt đầu tập trung sản xuất các sản phẩm như đèn, bình hoa và đồ trang trí nhỏ. Không giống như cửa sổ kính màu – chỉ phản chiếu ánh sáng tự nhiên – những chiếc đèn Tiffany có thể tự phát sáng, mang đến vẻ đẹp huyền ảo ngay cả trong đêm tối. Khi điện năng dần trở nên phổ biến vào đầu thế kỷ 20, những chiếc đèn của Tiffany càng được ưa chuộng, trở thành biểu tượng nghệ thuật trong nhiều không gian sang trọng như nhà hàng, khách sạn, nhà hát, nhà riêng…

Bên cạnh chao đèn, Tiffany Studios còn sản xuất nhiều vật phẩm trang trí bằng kim loại, bao gồm: đế đèn bằng đồng; chân đế bình hoa; khay, chân nến; hộp trang sức, đồng hồ, bộ dụng cụ bàn làm việc. Những món đồ này nhanh chóng trở thành quà tặng phổ biến, giúp tên tuổi Tiffany lan rộng. Khi nhu cầu chiếu sáng trong nhà tăng cao, xưởng của ông cũng mở rộng sản xuất đèn trần và chao đèn treo, đáp ứng thị hiếu của khách hàng.

Louis Comfort Tiffany và công cuộc kiến tạo thủy tinh nghệ thuật ảnh 1

Chao đèn treo.

Louis Comfort Tiffany và công cuộc kiến tạo thủy tinh nghệ thuật ảnh 2

Bên cạnh chao đèn, Tiffany Studios còn sản xuất nhiều vật phẩm trang trí bằng kim loại.

Ảnh và bài dịch từ: The Lamps of Tiffany by Dr.Egon Neustadt

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng: Doanh nghiệp phải được đặt ở vị trí trung tâm của đổi mới sáng tạo
Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng: Doanh nghiệp phải được đặt ở vị trí trung tâm của đổi mới sáng tạo
(Ngày Nay) - Sáng 4/10 đã diễn ra Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia năm 2026 với chủ đề: “Đổi mới sáng tạo - Động lực phát triển của toàn xã hội”. Sự kiện do Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với UBND thành phố Hà Nội tổ chức. Tham dự có: Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đoàn Minh Huấn; Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng cùng đông đảo đại biểu.
Biến đổi khí hậu và nguy cơ gia tăng các bệnh dịch do muỗi
Biến đổi khí hậu và nguy cơ gia tăng các bệnh dịch do muỗi
(Ngày Nay) - Biến đổi khí hậu đang làm gia tăng nhiệt độ toàn cầu và thay đổi chu kỳ lượng mưa, tạo điều kiện thuận lợi cho các loài muỗi Anopheles (truyền bệnh sốt rét) và Aedes (truyền bệnh sốt xuất huyết) sinh sôi, mở rộng địa bàn hoạt động. Đây là cảnh báo vừa được các nhà khoa học thuộc Đại học Monash (Australia) công bố trên tạp chí Science Advances, với lời kêu gọi cộng đồng quốc tế cần khẩn cấp phối hợp ứng phó với gánh nặng dịch bệnh đang gia tăng.
Triều Tiên tuyên bố thử tên lửa siêu vượt âm
Triều Tiên tuyên bố thử tên lửa siêu vượt âm
(Ngày Nay) - Ngày 4/10, Hãng thông tấn Trung ương Triều Tiên (KCNA) đưa tin nước này đã tiến hành cuộc huấn luyện phóng tên lửa đạn đạo chiến lược tầm trung có khả năng cơ động quỹ đạo và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), nhằm nâng cao khả năng tác chiến của lực lượng tên lửa.
Khi "thành trì" băng tuyết Argentina tan chảy với tốc độ kỷ lục
Khi "thành trì" băng tuyết Argentina tan chảy với tốc độ kỷ lục
(Ngày Nay) - Từng được xem là một trong những sông băng ổn định hiếm hoi trên thế giới, Perito Moreno, một trong những thắng cảnh nổi tiếng nhất của Argentina và là biểu tượng của vùng băng tuyết Patagonia, đang tan chảy và thu hẹp với tốc độ chưa từng thấy trong lịch sử.
Việt Nam - Canada: Mở rộng không gian hợp tác mới
Việt Nam - Canada: Mở rộng không gian hợp tác mới
(Ngày Nay) - Chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Canada đánh dấu bước nâng cấp đáng kể trong quan hệ Việt Nam - Canada, đưa quan hệ hai nước từ khuôn khổ hợp tác vốn tập trung nhiều vào thương mại và giao lưu nhân dân sang một giai đoạn mang tính chiến lược hơn, với phạm vi hợp tác mở rộng sang chuỗi cung ứng, công nghệ tiên tiến, an ninh năng lượng, quốc phòng và an ninh hàng hải.
Google thử nghiệm chip AI trong không gian
Google thử nghiệm chip AI trong không gian
(Ngày Nay) - Ngày 2/10, công ty Google thuộc Tập đoàn Alphabet đã phóng vệ tinh mẫu thử nghiệm lên quỹ đạo nhằm đánh giá khả năng hoạt động của chip TPU trong môi trường khắc nghiệt của không gian.
Đường sắt tốc độ cao Hà Nội – Quảng Ninh và Bến Thành – Cần Giờ đồng loạt thi công những phiến dầm đầu tiên
Đường sắt tốc độ cao Hà Nội – Quảng Ninh và Bến Thành – Cần Giờ đồng loạt thi công những phiến dầm đầu tiên
(Ngày Nay) - Ngày 1/10/2026, Công ty CPĐT &PT Đường sắt Cao tốc VinSpeed - chủ đầu tư hai tuyến đường sắt tốc độ cao đầu tiên tại Việt Nam và Công ty CPĐT&XD SGC - đơn vị thi công đã chính thức triển khai đúc những phiến dầm đầu tiên cho hai tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh và Bến Thành - Cần Giờ. Đây là cột mốc đặc biệt, đánh dấu khả năng làm chủ công nghệ và thời điểm thi công bước vào giai đoạn tăng tốc nhằm đưa hai tuyến đi vào vận hành sớm ngay trong năm 2029.