Xu hướng này được coi là một “chu trình tích cực”, giúp các trường đại học và trường lớn nâng cao vị thế quốc tế, thu hút sinh viên và giảng viên chất lượng cao, đồng thời gia tăng sức hấp dẫn của hệ thống giáo dục Pháp trên bản đồ học thuật thế giới.
Tại Đại học Toulouse - Jean Jaurès, các chương trình cử nhân song ngữ Pháp - Anh và Pháp - Tây Ban Nha được triển khai từ năm 2012 đã trở thành một trong những minh chứng rõ nét cho định hướng này. Toàn bộ các môn chuyên ngành được giảng dạy bằng ngoại ngữ, kèm theo yêu cầu bắt buộc một năm học tập ở nước ngoài tại các trường đối tác. Mô hình đào tạo này tạo điều kiện để sinh viên sớm tiếp cận môi trường học thuật quốc tế, mở rộng cơ hội nghiên cứu và nghề nghiệp ngoài biên giới quốc gia.
Theo các giảng viên tham gia xây dựng chương trình, các khóa học song ngữ cho phép trường đại học công lập cạnh tranh trực tiếp với những lộ trình đào tạo chọn lọc khác, vốn trước đây thu hút phần lớn học sinh giỏi. Thực tế cho thấy, sinh viên theo học các chương trình quốc tế đến từ nhiều vùng khác nhau trên cả nước, thay vì chủ yếu xuất thân từ khu vực lân cận trường như ở các chương trình truyền thống.
Chiến lược quốc tế hóa giáo dục đại học của Pháp không phải là hiện tượng ngắn hạn. Từ cuối những năm 1990, với Tiến trình Bologna – sáng kiến xây dựng không gian giáo dục đại học châu Âu – Pháp đã từng bước điều chỉnh hệ thống đào tạo nhằm tăng cường khả năng so sánh, công nhận văn bằng và thúc đẩy trao đổi sinh viên. Trong hai thập niên qua, xu hướng này đặc biệt thể hiện rõ qua sự gia tăng mạnh mẽ các chương trình giảng dạy bằng tiếng Anh.
Theo số liệu của Campus France, cơ quan quốc gia của Pháp phụ trách xúc tiến và quảng bá giáo dục đại học ra quốc tế, số chương trình đào tạo một phần hoặc toàn phần bằng tiếng Anh tại Pháp đã tăng gấp 6 lần trong vòng 20 năm, từ 268 chương trình năm 2004 lên hơn 1.700 chương trình hiện nay. Riêng ở bậc thạc sĩ, khoảng 12% chương trình hiện được giảng dạy hoàn toàn bằng tiếng Anh, so với khoảng 5% vào năm 2014. Điều này phản ánh nỗ lực rõ rệt của Pháp trong việc thích ứng với môi trường học thuật toàn cầu, nơi tiếng Anh ngày càng giữ vị trí nổi trội.
Xu hướng quốc tế hóa đặc biệt nổi bật tại các trường quản trị kinh doanh và kỹ thuật. Tại trường đào tạo quản lý EM Lyon, hơn 3/4 số môn học đang được giảng dạy hoàn toàn bằng tiếng Anh, với tỷ lệ sinh viên quốc tế chiếm khoảng 1/3 tổng số người học, và lên tới 50% ở bậc thạc sĩ. Theo lãnh đạo nhà trường, các chương trình đào tạo bằng tiếng Anh đã trở thành tiêu chuẩn bắt buộc để duy trì sức cạnh tranh quốc tế, thay vì chỉ là lợi thế riêng biệt như trước đây.
Cạnh tranh giữa các cơ sở giáo dục đại học ngày càng gắn liền với các bảng xếp hạng quốc tế như Financial Times, Times Higher Education hay bảng xếp hạng của Đại học Giao thông Thượng Hải. Thứ hạng cao giúp các trường tăng khả năng thu hút đối tác quốc tế, giảng viên uy tín và sinh viên xuất sắc. Ngược lại, sự hiện diện của đội ngũ giảng dạy và sinh viên quốc tế cũng góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu, tạo nên một chu trình phát triển được đánh giá là “tích cực” cho các cơ sở giáo dục.
Không chỉ các trường lớn tư thục, các trường đại học công lập của Pháp cũng tham gia mạnh mẽ vào chu trình này. Năm học 2025, Đại học Paris I Panthéon-Sorbonne đã lần đầu tiên mở chương trình cử nhân quốc tế ngành kinh tế, giảng dạy bằng tiếng Anh, với khoảng 250 sinh viên theo học, trong đó 40% là sinh viên quốc tế đến từ hàng chục quốc gia. Mục tiêu được trường xác định là cung cấp một lựa chọn đào tạo mang tính quốc tế ngay tại Pháp, với mức học phí tương đương chương trình truyền thống, đồng thời giữ chân sinh viên Pháp có định hướng toàn cầu.
Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích rõ rệt, chiến lược quốc tế hóa giáo dục đại học cũng đặt ra những thách thức. Nhiều chuyên gia giáo dục cảnh báo rằng các chương trình giảng dạy bằng tiếng Anh có thể vô tình tạo ra rào cản xã hội, bởi năng lực ngoại ngữ cao thường gắn với điều kiện kinh tế - xã hội thuận lợi. Sinh viên xuất thân từ các gia đình ít điều kiện có nguy cơ gặp khó khăn hơn trong việc tiếp cận các chương trình quốc tế, nếu không có chính sách hỗ trợ phù hợp.
Dù vậy, trong bối cảnh thị trường lao động ngày càng toàn cầu hóa, các cơ sở đào tạo Pháp cho rằng việc mở rộng các chương trình song ngữ và tiếng Anh là bước đi khó tránh. Nhiều chương trình được thiết kế gắn liền với các kỳ trao đổi và thực tập bắt buộc ở nước ngoài, nhằm trang bị cho sinh viên kỹ năng làm việc trong môi trường đa văn hóa và nâng cao khả năng cạnh tranh sau khi tốt nghiệp.
Việc Pháp thúc đẩy chiến lược quốc tế hóa giáo dục đại học cho thấy quyết tâm đưa hệ thống đào tạo trong nước hội nhập sâu hơn với thế giới. Tuy nhiên, bài toán đặt ra trong thời gian tới là làm sao vừa duy trì sức hút quốc tế, vừa bảo đảm nguyên tắc công bằng trong tiếp cận giáo dục, để quốc tế hóa thực sự trở thành động lực phát triển bền vững của giáo dục đại học Pháp.
