Giấc ngủ ngắn trong thời kỳ sơ sinh có liên quan mật thiết đến bệnh béo phì, các vấn đề về hành vi và sự suy giảm nhận thức trong tương lai. Do đó, một giấc ngủ đầy đủ là yếu tố sống còn cho sự phát triển thể chất và tâm lý của trẻ.
Để làm rõ mối liên hệ giữa chế độ dinh dưỡng và giấc ngủ, nhà nghiên cứu Yuri Nakagawa tại Đại học Toyama (Nhật Bản) cùng các cộng sự đã phân tích dữ liệu từ 82.918 cặp mẹ con. Đây là một phần của Nghiên cứu Trẻ em và Môi trường Nhật Bản – một trong những nghiên cứu thuần tập thuần tập sinh sản lớn nhất thế giới. Kết quả vừa được công bố trên tạp chí European Journal of Clinical Nutrition.
Bà Nakagawa, tác giả chính của nghiên cứu, cho biết: "WHO quảng bá rộng rãi việc nuôi con bằng sữa mẹ, và hầu hết mọi người đều nhận thức được vô số lợi ích sức khỏe mà nó mang lại. Tuy nhiên, những nhận thức cho rằng trẻ bú sữa mẹ ngủ ít hơn, hoặc trẻ bú sữa công thức ngủ trong thời gian dài hơn, vẫn còn phổ biến. Chúng tôi muốn cung cấp bằng chứng vững chắc để phá vỡ quan niệm sai lầm này".
Nhóm nghiên cứu đã chia trẻ thành 4 nhóm dựa trên chế độ dinh dưỡng trong 6 tháng đầu đời: chỉ dùng sữa công thức; bú mẹ dưới 6 tháng; bú mẹ trọn 6 tháng kết hợp sữa công thức; và bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng. Khi trẻ tròn 1 tuổi, cha mẹ sẽ báo cáo thời lượng giấc ngủ của con. (Theo Quỹ Giấc ngủ Quốc gia Mỹ, trẻ ngủ dưới 11 giờ/ngày được coi là thiếu ngủ).
Kết quả cho thấy, tất cả các nhóm có sử dụng sữa mẹ đều có tỷ lệ thiếu ngủ thấp hơn so với nhóm chỉ dùng sữa công thức. Cụ thể, nguy cơ ngủ ngắn ở nhóm dùng hoàn toàn sữa công thức là cao nhất (12,2%). Tỷ lệ này giảm dần ở nhóm bú mẹ dưới 6 tháng (10,2%) và nhóm bú mẹ 6 tháng có bổ sung sữa công thức (9,7%). Đáng chú ý, nhóm trẻ được bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu có nguy cơ thiếu ngủ thấp nhất, chỉ ở mức 8,8%.
Sau khi điều chỉnh hàng loạt các yếu tố tác động từ người mẹ, trẻ sơ sinh và môi trường, nghiên cứu kết luận: trẻ bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu có khả năng bị ngủ ngắn thấp hơn 23% so với trẻ chỉ dùng sữa công thức. Dữ liệu cũng cho thấy một tỷ lệ thuận rõ ràng: thời gian duy trì việc bú mẹ càng dài, nguy cơ thiếu ngủ của trẻ càng giảm.
"Nghiên cứu này cung cấp sự trấn an chống lại nhận thức phổ biến rằng trẻ bú sữa mẹ ngủ ít hơn vì sữa mẹ được tiêu hóa nhanh hơn," bà Nakagawa nói. "Những phát hiện của chúng tôi cho thấy rằng những lo ngại như vậy không nên làm nản lòng các bậc cha mẹ trong việc xem xét nuôi con bằng sữa mẹ và nhiều lợi ích rõ ràng của nó".
Lý giải cho hiện tượng này, các nhà khoa học chỉ ra sự kì diệu của sữa mẹ. Trong khi thành phần dinh dưỡng của sữa công thức luôn cố định, sữa mẹ lại thay đổi linh hoạt theo nhu cầu của trẻ.
Vào ban đêm, sữa mẹ tiết ra melatonin – một loại hormone giúp thúc đẩy cơn buồn ngủ và cải thiện chất lượng giấc ngủ. Vì trẻ sơ sinh chỉ tự sản xuất được một lượng rất nhỏ melatonin, nguồn hormone từ sữa mẹ giúp trẻ thiết lập nhịp sinh học và chu kỳ thức - ngủ lành mạnh. Hơn nữa, sữa mẹ còn chứa tryptophan, một loại axit amin dùng để sản xuất melatonin, với nồng độ được phát hiện là cao hơn hẳn vào ban đêm.
Cuối cùng, việc bú mẹ giúp phát triển hệ vi sinh vật đường ruột khỏe mạnh. Thông qua "trục ruột - não" (mạng lưới giao tiếp giữa vi khuẩn đường ruột và chức năng não bộ), sự khác biệt về hệ vi sinh này cũng góp phần giúp trẻ bú mẹ hình thành mô hình thức - ngủ và chất lượng giấc ngủ tốt hơn hẳn so với trẻ dùng sữa công thức.
