Ramadan - tháng linh thiêng của người Hồi giáo
Ramadan là một trong năm bổn phận trụ cột của người Hồi giáo, diễn ra vào tháng thứ 9 trong lịch Hồi giáo. Ramadan bao gồm việc nhịn ăn và uống, và nếu đã kết hôn, cần kiêng quan hệ tình dục trong giờ có ánh sáng mặt trời. Người Hồi giáo nhịn ăn từ trước bình minh đến hoàng hôn, kéo dài từ 11 đến 16 tiếng tùy thuộc vào thời điểm trong năm, trong khoảng thời gian từ 29-30 ngày.
Bữa ăn trước khi bắt đầu nhịn ăn được gọi là Sahur, trong khi bữa ăn sau khi kết thúc một ngày nhịn ăn là Iftar. Nhiều gia đình sau bữa xả nhịn (Iftar) thường đến thánh đường để cầu nguyện buổi tối, trong đó có một buổi cầu nguyện đặc biệt trong tháng được gọi là Tarawih.
Ai nhịn ăn?
Tất cả tín đồ Hồi giáo trên thế giới đã đến tuổi dậy thì đều có nghĩa vụ nhịn ăn. Tuy nhiên, với những người khó khăn trong việc nhịn ăn sẽ được miễn trừ như người ốm hoặc đang đi du lịch; phụ nữ mang thai, đang cho con bú hoặc đang trong kỳ kinh nguyệt; hoặc người già quá yếu không thể nhịn ăn.
Với trẻ em từ khoảng bảy tuổi trở lên, việc nhịn ăn không mang tính bắt buộc, có thể thực hiện việc nhịn ăn hạn chế hoặc mang tính biểu tượng như nhịn ăn nửa ngày hoặc vào cuối tuần. Điều này giúp rèn luyện cho các em dần dần và tạo ra cảm giác tham gia trong suốt tháng Ramadan.
Ý nghĩa của Ramadan?
Ramadan là thời gian để người Hồi giáo tưởng nhớ sự mặc khải của Kinh Qur’an (kinh thánh của Hồi giáo). Việc nhịn ăn uống trong những giờ có ánh sáng mặt trời như một cách để đến gần với Thượng đế hơn và để trau dồi sự kỷ luật, kiên nhẫn và đồng cảm với những người kém may mắn hơn. Đây là dịp để rèn luyện bản thân cả về thể chất và tinh thần bởi họ coi đây như một cơ hội để tự suy ngẫm và hoàn thiện bản thân để phát triển phẩm chất đạo đức.
Ramadan cũng là thời gian kết nối cộng đồng mạnh mẽ khi người Hồi giáo thường cùng nhau ăn uống và cầu nguyện tại thánh đường.
Ramadan tại Indonesia
Indonesia là quốc gia có dân số Hồi giáo lớn nhất thế giới với khoảng 242 triệu tín đồ. Là đất nước với nền văn hóa độc đáo và lịch sử lâu đời, khi Hồi giáo du nhập vào quốc gia này, những truyền thống tôn giáo được bản địa hóa sao cho phù hợp với lối sống và tinh thần của người dân.
Tại mỗi bữa Iftar trong tháng Ramadan, các thánh đường hay các địa điểm công cộng thường cung cấp miễn phí đồ ăn và nhu yếu phẩm tới người trong đạo. Văn hóa này vừa thể hiện sự đồng cảm và giúp đỡ tới người có hoàn cảnh khó khăn, vừa là dịp để những tín đồ Hồi giáo được giao lưu, gặp gỡ, cùng nhau cầu nguyện.
 |
Bữa Iftar cộng đồng trong tháng Ramadan. Ảnh: Sejiva Photo Archive. |
Trong những ngày cuối cùng của tháng, người Hồi giáo Indonesia thường đến thánh đường đọc kinh suốt đêm trong thời gian từ Tarawih tới trước Sahur. Hoạt động này được gọi là Itikaf.
Đặc biệt, tại ngày Idul Fitri - ngày lễ hội kết thúc tháng nhịn ăn, ngoài việc gia đình đoàn tụ ăn uống, tặng quà hay lì xì như các quốc gia khác, người Indonesia còn có truyền thống xin lỗi và tha thứ Halal Bihalal. Đây là nghi thức mà những người thân trong gia đình cùng trao nhau lời chúc mừng ngày lễ, xin lỗi và cầu xin sự tha thứ vì những hiểu lầm, lỗi sai đã mắc. Nghi thức này là cơ hội để những người Hồi giáo Indonesia được gắn kết mối quan hệ, đề cao giá trị của sự bao dung, đoàn kết và tôn trọng lẫn nhau.
 |
Không khí gia đình quây quần bên nhau cùng chúc mừng ngày Idul Fitri và thực hiện nghi thức Halal Bihalal. Ảnh: Muhammad Aflahal Mukmin. |
 |
Bánh gạo Ketupat - món ăn truyền thống mỗi dịp Idul Fitri. Ảnh: Muhammad Aflahal Mukmin. |
Theo chia sẻ của Muhammad Aflahal Mukmin, một người trẻ Indonesia, Halal Bihalal trong tháng Ramadan là một khoảnh khắc giản dị nhưng ấm áp. “Đôi khi, những lời xin lỗi chỉ đơn giản, nhẹ nhàng nhưng vẫn rất ý nghĩa bởi trong đó luôn có thiện ý,” anh chia sẻ. Với anh, Halal Bihalal khiến không khí tháng Ramadan trở nên bình yên và gần gũi hơn, như thể ai cũng đang cố gắng bắt đầu lại với một trái tim trong trẻo hơn.
Với phần lớn dân số theo Đạo Hồi, những truyền thống tôn giáo đã đi sâu vào đời sống của người dân quốc đảo này, từ văn hóa xã hội, kinh tế tới chính trị. Vừa qua, Bộ trưởng Văn hóa Indonesia Fadli Zon cho biết chính phủ đang tích cực thúc đẩy việc đưa truyền thống Iftar vào danh sách mở rộng Di sản Văn hóa Phi vật thể của UNESCO.
