Chiều 23/4, với đa số đại biểu tán thành, Quốc hội đã chính thức biểu quyết thông qua Luật Thủ đô (sửa đổi) với 488/492 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành (bằng 97,60% tổng số đại biểu Quốc hội). Đây là đạo luật mang tính lịch sử, phân cấp toàn diện 199 thẩm quyền cho chính quyền Thành phố Hà Nội, tạo hành lang pháp lý mạnh mẽ để Thủ đô bứt phá trong kỷ nguyên mới.
Phân cấp toàn diện và thí điểm cơ chế đột phá
Trình bày báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự luật trước khi Quốc hội bấm nút thông qua dự luật, Bộ trưởng Tư pháp Hoàng Thanh Tùng khẳng định, dự thảo luật đã được rà soát toàn diện để thể chế hóa đầy đủ các nghị quyết của Bộ Chính trị, đồng thời đổi mới tư duy xây dựng pháp luật theo hướng phân cấp, phân quyền thực chất hơn cho chính quyền thành phố Hà Nội.
Đáng chú ý, thành phố Hà Nội được trao 199 thẩm quyền đặc thù, vượt trội. Trong đó có 127 thẩm quyền của Hội đồng Nhân dân, 56 của Ủy ban Nhân dân và 16 của Chủ tịch Ủy ban Nhân dân.
Luật phân định rành mạch giữa thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật thông thường (Điều 8) và quyền thí điểm các cơ chế, chính sách mang tính đột phá (Điều 9). Quy định này cho phép Hà Nội chủ động thử nghiệm các mô hình quản lý và giải pháp phát triển mới đối với những vấn đề thực tiễn phát sinh mà pháp luật chưa có tiền lệ, giúp tháo gỡ nhanh chóng các "điểm nghẽn" thể chế.
Lần đầu tiên các khái niệm “không gian ngầm,” “không gian tầm thấp,” “không gian tầm cao” được luật hóa cụ thể. Việc lập quy hoạch các không gian này yêu cầu sự thống nhất chặt chẽ giữa các Bộ Quốc phòng, Bộ Công an và Bộ Xây dựng để đảm bảo yếu tố an ninh, quốc phòng.
Đặc biệt, Luật quy định phát triển hệ thống đường sắt đô thị theo mô hình TOD (phát triển đô thị định hướng giao thông). Hà Nội được phép giữ lại toàn bộ các khoản thu từ diện tích sàn xây dựng tăng thêm, phí cải thiện hạ tầng và giá trị gia tăng từ đất trong khu vực TOD để tái đầu tư cho giao thông. Đây là nguồn lực tài chính khổng lồ để Thành phố hoàn thiện mạng lưới đường sắt đô thị hiện đại.
Về tài chính, Hà Nội được hưởng toàn bộ số tăng thu ngân sách trung ương trên địa bàn. Thành phố cũng được giữ lại 100% từ 4 khoản thu: tiền sử dụng đất, tiền cho thuê đất, thu từ giao dịch tín chỉ các-bon và các loại phí, lệ phí mới. Hội đồng Nhân dân Thành phố có quyền dùng ngân sách địa phương hỗ trợ các địa phương khác hoặc đầu tư dự án ngoài địa bàn.
Để thắt chặt liên kết vùng, Luật quy định thành lập Quỹ Phát triển vùng Thủ đô. Quỹ này tập trung nguồn vốn từ ngân sách trung ương và các tỉnh thành trong vùng để giải quyết các dự án giao thông liên kết, xử lý ô nhiễm môi trường và kiểm soát bệnh tật cấp vùng. Để khuyến khích đổi mới sáng tạo, doanh nghiệp thực hiện hoạt động R&D tại Hà Nội được tính chi phí trừ khi thuế lên đến 200% chi phí thực tế.
Mạnh tay xử lý vi phạm
Một quy định gây chú ý là việc cho phép ngừng cung cấp điện, nước đối với các công trình vi phạm nghiêm trọng. Biện pháp này áp dụng cho các công trình xây dựng sai quy hoạch, không có giấy phép, không đảm bảo phòng cháy chữa cháy (đặc biệt là karaoke, vũ trường) hoặc vi phạm môi trường không khắc phục.
Quốc hội biểu quyết thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý. Ảnh: Doãn Tấn - TTXVN
Luật cũng cho phép thiết lập “vùng phát thải thấp” để hạn chế phương tiện gây ô nhiễm, cải thiện không khí. Trong lĩnh vực giáo dục và y tế, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân Thành phố được giao quyền tự chủ cao trong việc thành lập trường đại học, cao đẳng và thừa nhận giấy phép hành nghề của người nước ngoài.
Cuối cùng, Luật Thủ đô 2026 xác lập cơ chế bảo vệ cán bộ thực thụ. Theo đó, người đứng đầu và công chức tham gia xây dựng, thi hành Luật sẽ được loại trừ hoặc miễn trách nhiệm pháp lý nếu thực hiện đúng trình tự, thủ tục và "không vụ lợi", ngay cả khi xảy ra thiệt hại ngoài ý muốn. Điều này giúp gạt bỏ tâm lý e ngại, khuyến khích tinh thần đổi mới vì sự phát triển của Thủ đô.
Việc thông qua Luật Thủ đô (sửa đổi) được kỳ vọng sẽ tạo hành lang pháp lý quan trọng, thúc đẩy Hà Nội phát triển xứng tầm trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa của cả nước.
Luật Thủ đô năm 2026 sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, thay thế Luật Thủ đô năm 2024.
(Ngày Nay) - Bảo đảm an toàn thực phẩm và dinh dưỡng trong bữa ăn bán trú được các cơ sở giáo dục mầm non trên địa bàn tỉnh Ninh Bình xác định là nhiệm vụ quan trọng, gắn với công tác chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ. Việc nâng cao chất lượng bữa ăn góp phần bảo vệ sức khỏe, cải thiện thể chất và tạo nền tảng để trẻ phát triển toàn diện.
(Ngày Nay) - Nhân kỷ niệm Ngày Quốc tế Người cao tuổi 1/10, Hội Nhiếp ảnh TPHCM - Câu lạc bộ Nhiếp ảnh Người cao tuổi TPHCM tổ chức Triển lãm ảnh với chủ đề “Khoảnh khắc và Cuộc sống”.
(Ngày Nay) - Nắng nóng kỷ lục cùng mùa đông ít tuyết khiến các sông băng ở Thụy Sĩ mất khoảng 5,5% thể tích băng trong năm 2026, mức giảm lớn thứ hai từng được ghi nhận.
(Ngày Nay) - Google kỳ vọng mô hình mới mang tên Argon sẽ giúp hãng lấy lại vị thế dẫn đầu về trí tuệ nhân tạo (AI) và mở rộng thị phần trong nhóm khách hàng doanh nghiệp.
(Ngày Nay) - Chương trình lập pháp năm 2027 gồm 21 dự án luật trình Quốc hội xem xét, thông qua, tập trung vào nhiều lĩnh vực; đồng thời đặt yêu cầu nâng cao chất lượng, kỷ luật và hiệu quả xây dựng pháp luật.
(Ngày Nay) - Ngày 30/9 tại Hà Nội, Việt Nam chủ trì Hội nghị ASEAN về truy bắt tội phạm truy nã, thúc đẩy chia sẻ thông tin, phối hợp xuyên biên giới và xây dựng ASEAN thượng tôn pháp luật.
(Ngày Nay) - Nhu cầu đá xây dựng tại Quảng Trị dự kiến tăng lên 6,40 - 6,56 triệu m³/năm trong giai đoạn 2028 - 2030, cao hơn công suất khai thác và thu hồi hiện được cấp phép. Tỉnh đang rà soát khả năng nâng công suất các mỏ đủ điều kiện và bổ sung nguồn cung.
(Ngày Nay) - Để bảo đảm hoạt động khám sức khỏe thực chất, đúng mục đích, Bộ Y tế đã hướng dẫn các địa phương tổ chức khám tại những cơ sở y tế, cơ sở khám, chữa bệnh đủ điều kiện.
(Ngày Nay) - Nhà lưu niệm cụ Huỳnh Thúc Kháng và Di tích trụ sở Ủy ban Kháng chiến hành chính Nam Trung Bộ tại xã Nghĩa Hành là những “địa chỉ đỏ” nhắc nhở thế hệ hôm nay về nhân cách lớn trọn đời vì nước, vì dân.
(Ngày Nay) - Đợt tranh chấp mới nhất bắt đầu từ mùa hè, khi Tổng thống Trump viện dẫn một Đạo luật từ thời Đại Suy thoái để áp thuế 50% lên lượng hàng hóa nhập khẩu từ Canada trị giá khoảng 20 tỷ USD.
