Ấn bản Kim Vân Kiều lần này được xây dựng trên nền bản dịch và chú giải ra chữ quốc ngữ của học giả Nguyễn Văn Vĩnh, dựa theo bản in năm 1923 của Hiệu Ích Ký Hà Nội. Đây là một trong những bản Kiều chữ quốc ngữ sớm, có ảnh hưởng sâu rộng trong đời sống học thuật đầu thế kỷ hai mươi.
Với lối phiên âm sáng rõ cùng hệ thống chú giải chừng mực, bản dịch của Nguyễn Văn Vĩnh từng giúp đông đảo độc giả tiếp cận Truyện Kiều trong bối cảnh hiện đại hóa chữ viết và thay đổi tư duy đọc.
Điểm đặc biệt của ấn bản lần này nằm ở sự hiện diện của bộ tranh Kiều gồm 26 tác phẩm của Nguyễn Tư Nghiêm, một phần di sản sáng tác chưa từng được công bố khi ông còn sống.
 |
Dấu ấn của danh họa Nguyễn Tư Nghiêm thể hiện đậm nét trong ấn bản Kim Vân Kiều được Nhã Nam phát hành. Ảnh: Nhã Nam |
Là một trong những gương mặt lớn của mỹ thuật Việt Nam hiện đại, Nguyễn Tư Nghiêm đã dành nhiều năm đối thoại với Truyện Kiều bằng ngôn ngữ tạo hình, coi Kiều như một không gian để kết nối mỹ thuật truyền thống, tinh thần hiện đại và cảm quan cá nhân.
Tranh Kiều của Nguyễn Tư Nghiêm không nhằm minh họa trực tiếp cốt truyện, mà tập trung khai thác chiều sâu tâm lý và khí chất nhân vật. Kiều trong tranh không chỉ là nhân vật văn học, mà trở thành một biểu tượng văn hóa, được cô đọng trong nhịp điệu hình khối, màu sắc và cảm xúc.
Các tác phẩm được thực hiện trên giấy dó, sử dụng các chất liệu như than chì, bột màu và sơn dầu, cho thấy sự hòa quyện giữa vốn tạo hình dân gian và kỹ thuật hội họa hiện đại.
 |
Một tranh minh họa màu do Nguyễn Tư Nghiêm thực hiện. Ảnh: Nhã Nam |
Giới nghiên cứu và phê bình mỹ thuật từng nhận định rằng tranh Nguyễn Tư Nghiêm, trong đó có tranh Kiều, là minh chứng rõ nét cho cách nghệ sĩ Việt Nam thế kỷ XX khai thác truyền thống để kiến tạo một ngôn ngữ tạo hình mang bản sắc riêng.
Việc công bố bộ tranh Kiều này cho phép công chúng đọc lại Truyện Kiều bằng hình ảnh, bằng trực giác thẩm mỹ, từ đó mở rộng không gian tiếp nhận một tác phẩm vốn đã quen thuộc.
 |
Các tác phẩm được thực hiện trên giấy dó. Ảnh: Nhã Nam |
Từ điểm nhìn lịch sử, ấn bản Kim Vân Kiều lần này còn gợi lại tiến trình hình thành và lan tỏa của Truyện Kiều trong đời sống văn hóa Việt Nam. Từ văn bản chữ Nôm, qua các bản phiên âm và chú giải chữ quốc ngữ của Trương Vĩnh Ký, Nguyễn Văn Vĩnh, Bùi Kỷ, Trần Trọng Kim và nhiều học giả khác, Truyện Kiều không ngừng được đọc lại, diễn giải và tái tạo. Trong dòng chảy ấy, tranh Kiều của Nguyễn Tư Nghiêm tiếp tục kéo dài truyền thống vẽ Kiều từng được nhiều danh họa theo đuổi từ đầu thế kỷ hai mươi.
