Ngay từ những trang đầu, tác phẩm đã mở ra khung cảnh vùng biên viễn – nơi “con sông Hồng chảy vào đất Việt”, với những mái nhà gỗ, ruộng bậc thang và cuộc sống lam lũ của người dân bản. Những câu chuyện trong sách ra đời từ chính đời sống ấy: những con người nhỏ bé giữa núi rừng, vừa kiên cường vừa mong manh trước số phận.
Cuốn sách gồm nhiều truyện ngắn, mỗi truyện là một lát cắt đời sống. Từ Lưng chừng núi rơi tiếng cười, Vân sam, Mật rừng, cho đến truyện mang tên cuốn sách – Nước trên cọn vẫn chảy – tất cả đều khắc họa những số phận rất thật: người già sống lặng lẽ trong bản, người đàn ông đi săn trong rừng sâu, cô gái trở về sau những tháng ngày lưu lạc nơi phố thị.
 |
Cuốn sách “Nước trên cọn vẫn chảy” là những trang viết đầy suy tư về đời sống của những người vùng cao. |
Điểm đặc biệt của tác phẩm là cách tác giả xây dựng nhân vật. Họ không phải những anh hùng lớn lao, cũng không phải những nhân vật kịch tính. Họ chỉ là những con người bình thường, nhưng mang trong mình những nỗi niềm sâu kín: khát vọng được công nhận, được sống đúng với bản sắc của mình, và được tìm thấy ý nghĩa của cuộc đời.
Trong truyện Lưng chừng núi rơi tiếng cười, hình ảnh một người đàn ông già cả khao khát được làm lễ “cấp sắc” – nghi lễ quan trọng để được tổ tiên công nhận – trở thành biểu tượng cho khát vọng được thuộc về cộng đồng. Cuộc đời ông lặng lẽ, nghèo khó, nhưng ước mơ ấy vẫn cháy âm ỉ. Khi lễ nghi cuối cùng được thực hiện, tiếng cười của ông vang lên như sự giải thoát sau cả một đời chờ đợi. Đó là khoảnh khắc vừa bi thương vừa đẹp đẽ.
 |
Ở truyện Vân sam, tác giả lại dẫn người đọc vào cuộc hành trình trong rừng sâu. Hai con người – một thợ săn và một kẻ đi tìm cây quý – gặp nhau giữa núi rừng. Câu chuyện tưởng chừng đơn giản, nhưng lại mở ra những suy nghĩ về lòng tham, sự lựa chọn và ranh giới mong manh giữa sinh tồn và đạo đức. Thiên nhiên ở đây không chỉ là bối cảnh, mà còn như một nhân chứng thầm lặng cho những biến động của lòng người.
Trong khi đó, Mật rừng lại là câu chuyện của một cô gái trở về bản sau những tháng ngày lạc lối nơi phố thị. Cuộc đời cô chất chứa mặc cảm, sợ hãi và khát vọng làm lại từ đầu. Nhưng chính sự trở về ấy đã mở ra cơ hội để chữa lành – không chỉ cho cô, mà cho cả những ký ức tuổi trẻ đã từng bị bỏ lại.
Điều khiến “Nước trên cọn vẫn chảy” trở nên đặc biệt không chỉ nằm ở nội dung, mà còn ở giọng văn. Văn của Hoài Sa không ồn ào, không cố gây kịch tính. Nó chậm rãi, giống như nhịp sống của núi rừng. Những câu văn nhiều hình ảnh, gợi cảm giác mù sương, gió núi và tiếng suối chảy. Thiên nhiên trong sách không phải là phông nền tĩnh lặng, mà là một phần của đời sống tinh thần con người.
Hình ảnh “cọn nước” trong nhan đề cũng mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc. Cọn nước – guồng nước quay đều trên suối – là hình ảnh quen thuộc của vùng cao. Dù mùa hạn hay mùa mưa, guồng nước vẫn quay, nước vẫn chảy. Đó chính là ẩn dụ cho đời sống: dù con người trải qua bao nhiêu mất mát, dòng chảy của sự sống vẫn tiếp tục.
Có thể nói, “Nước trên cọn vẫn chảy” không phải là cuốn sách dành cho những ai tìm kiếm sự kịch tính hay giải trí nhanh. Đây là cuốn sách dành cho những độc giả thích sự chiêm nghiệm, thích lắng nghe những câu chuyện đời thường nhưng giàu ý nghĩa. Mỗi truyện giống như một dòng suối nhỏ: nhẹ nhàng, nhưng để lại dư âm lâu dài.
Trong bối cảnh văn học hiện nay, khi nhiều tác phẩm hướng về đô thị và nhịp sống hiện đại, cuốn sách của Hoài Sa giống như một lời nhắc: vẫn còn đó những thế giới khác – những bản làng xa xôi, những con người sống giản dị, và những câu chuyện rất đáng được lắng nghe.
Giống như cọn nước quay đều giữa núi rừng, những câu chuyện trong cuốn sách này cũng lặng lẽ chảy qua tâm trí người đọc – chậm rãi, bền bỉ và đầy suy ngẫm.
Cuốn sách được xuất bản và phát hành bởi Nhà xuất bản Thế giới và Công ty Cổ phần Truyền thông Văn hóa 25, tháng 3/2026.
