AI khiến câu chữ trở nên “phẳng”
Tại buổi giao lưu học thuật, Giáo sư John Stauffer đưa ra cảnh báo đáng chú ý: trong thời đại AI bùng nổ, người trẻ dễ đánh mất “vũ trụ ngôn từ” của chính mình. Ông cho rằng AI mang đến sự tiện lợi chưa từng có: viết nhanh hơn, gợi ý ý tưởng dễ dàng, hỗ trợ tóm tắt hay sắp xếp thông tin. Tuy nhiên, chính sự tiện lợi này có thể dẫn tới sự “đồng dạng hóa” ngôn ngữ và phong cách.
“Khi nhiều người dựa vào cùng một mô hình AI để diễn đạt, câu chữ trở nên phẳng, không có cảm xúc, thiếu lớp lang và thiếu tính người”, ông nhấn mạnh.
 |
GS. John Stauffer - Đại học Harvard và Nhà thơ - dịch giả Nguyễn Đỗ mang đến cho sinh viên nhiều góc nhìn về bản sắc trong thời đại AI. |
Từ góc độ của một nhà nghiên cứu và giảng dạy văn học, Giáo sư cho rằng ngôn ngữ là nơi thể hiện sâu nhất bản sắc cá nhân và văn hóa. Một thế hệ chỉ viết bằng AI theo ông, sẽ mất dần khả năng sáng tạo, đánh mất “vũ trụ ngôn từ” và khả năng diễn đạt độc đáo vốn hình thành từ trải nghiệm sống, ký ức, môi trường văn hóa.
Ông cũng cảnh báo về hạn chế lớn của AI là chỉ tiếp cận dữ liệu từ các nguồn mở, trong khi phần lớn những nguồn học thuật uy tín (giáo trình, sách chuyên khảo, kho tư liệu nghiên cứu) đều nằm sau tường lửa và ngoài “tầm với” của AI. Vì vậy, GS khuyến nghị sinh viên phải đọc sâu, đọc sách và rèn luyện tư duy độc lập thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào công cụ. Đó cũng chính là cách giữ gìn bản sắc và phong cách của mỗi cá nhân.
Từ câu chuyện AI, buổi nói chuyện chuyển sang một minh chứng tiêu biểu cho vai trò của ngôn ngữ và bản sắc văn hóa, đặc biệt là trong việc dịch một tác phẩm văn học - dự án dịch Truyện Kiều sang tiếng Anh. Đây là dự án do Nhà thơ - dịch giả Nguyễn Đỗ chủ biên, phối hợp thực hiện cùng Giáo sư John Stauffer và Giáo sư người Mỹ Paul Hoover.
Dịch để Truyện Kiều “sống lại” trước mắt độc giả thế giới
Dự án khởi nguồn từ nỗi trăn trở khi ông Đỗ đọc một bản dịch Truyện Kiều tam ngữ Anh - Pháp - Việt và nhận ra nhiều câu thơ bị dịch “quá nghiêm túc đến mức mất đi phần hồn”. Điều đó khiến một kiệt tác như Truyện Kiều khi đi ra thế giới lại không mang theo được vẻ đẹp lớn nhất về ngôn ngữ và văn hóa.
Với tiêu chí dịch để Truyện Kiều "sống lại”, nhóm dịch giả theo đuổi mục tiêu tái tạo được nhạc tính, cảm xúc và chiều sâu mỹ học của bản gốc - điều mà cả dịch nghĩa thuần túy lẫn dịch bằng AI đều không thể làm được. Theo ông Nguyễn Đỗ, muốn dịch Truyện Kiều phải hội đủ ba yếu tố: hiểu tiếng Việt cổ và văn hóa Việt, có tâm hồn thi ca và nắm vững ngôn ngữ Anh - Mỹ ở mức tinh tế. Dự án vì vậy không chỉ là chuyển ngữ tác phẩm mà còn là nỗ lực bảo tồn và đưa giá trị văn hóa Việt ra thế giới.
 |
Sinh viên chương trình liên kết quốc tế DMU-HSU đặt câu hỏi bằng tiếng Anh cho diễn giả về phát triển bản sắc trong sáng tác thơ. |
 |
Sự kiện thu hút đông đảo sinh viên Hoa Sen và sinh viên các trường trên địa bàn TP.HCM tham gia |
Buổi trò chuyện tại HSU đã tạo nên không gian giao thoa giữa công nghệ và văn hóa, giúp sinh viên hiểu sâu hơn về cách con người giữ bản sắc trong thời đại AI. Đây là biểu hiện cụ thể của triết lý giáo dục mà HSU theo đuổi: đào tạo người trẻ hiểu công nghệ nhưng không mất bản sắc, hội nhập quốc tế nhưng vẫn giữ nền tảng văn hóa Việt, phát triển kỹ năng số nhưng vẫn nuôi dưỡng nhân văn và tư duy phản biện.
Cũng trong chiều 20/11, ông Trần Văn Mạnh, Phó Chủ tịch thường trực Liên hiệp các Hội UNESCO Việt Nam, Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội UNESCO Châu Á - Thái Bình Dương, đã trao 4 chứng nhận cho HSU, bao gồm: "Sứ mệnh tiên phong trong lĩnh vực Khoa học và Giáo dục”; Chứng nhận “Doanh nghiệp Văn hóa UNESCO 2025”; Chứng nhận “Đạo đức Toàn cầu”; và ghi nhận đóng góp cho Hội nghị quốc tế "Bảo tồn di sản và Phát triển các ngành Công nghiệp Văn hóa và Sáng tạo” diễn ra tại Paris tháng 8/2025.
 |
Ông Trần Văn Mạnh, Phó Chủ tịch thường trực Liên hiệp các Hội UNESCO Việt Nam trao chứng nhận cho Đại học Hoa Sen. |
Trước đó, ngày 22/8/2025 tại Trụ sở UNESCO ở Paris, Hội nghị quốc tế "Bảo tồn di sản và phát triển công nghiệp văn hóa" đã diễn ra tại trụ sở UNESCO Paris, Cộng hòa Pháp, đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong hành trình hợp tác văn hóa quốc tế của Liên hiệp các Hội UNESCO Việt Nam và Phong trào UNESCO toàn cầu.
 |
Toàn cảnh hội nghị quốc tế về bảo tồn di sản và phát triển công nghiệp văn hóa tổ chức tại Trụ sở UNESCO Paris. Ảnh: Ngọc Ánh |
 |
Ông Trần Văn Mạnh - Phó Chủ tịch thường trực Liên hiệp các Hội UNESCO Việt Nam phát biểu tại sự kiện. Ảnh: Ngọc Ánh |
Sự kiện được tổ chức bởi Liên hiệp các Hội UNESCO Thế giới và Liên hiệp các Hội UNESCO Việt Nam, diễn ra trong bối cảnh đặc biệt, nhân dịp hướng tới kỷ niệm 80 năm thành lập UNESCO (16/11/1945 – 16/11/2025) và 50 năm Việt Nam gia nhập tổ chức.
