Ảo quan sẽ dự Liên hoan sân khấu quốc tế thử nghiệm 2025 tại TPHCM vào giữa tháng 11/2025.
Thể nghiệm để tìm mới
Ảo quan là tác phẩm đánh dấu sự hợp tác giữa Nhà hát Kịch Sân khấu Nhỏ, vẫn được khán giả quen gọi là Kịch 5B (Hội Sân khấu TPHCM) và TheaFter - một mô hình nhà hát thực hành, tìm tòi hướng đi mới cho sân khấu. Có thể nói đây là sự hợp tác giữa những đơn vị sân khấu thể nghiệm tiên phong qua các thời kỳ.
Buổi đầu của Kịch 5B chính là sân khấu thể nghiệm và từ đó sân khấu kịch TPHCM “đâm chồi, nảy nhánh”. Theo thời gian, Kịch 5B cũng hòa dần vào thị trường, thi thoảng ghé lại dòng kịch thể nghiệm như nhung nhớ một người quen. Còn TheaFter gần như không tồn tại vật lý, chỉ được nghệ sĩ Chinh Ba khởi xướng vài năm gần đây nhằm kêu gọi các nghệ sĩ không ngừng thử nghiệm, thực hành để tìm câu trả lời cho sân khấu tương lai.
 |
Sàn diễn 5B được mở rộng rất nhiều cho thiết kế sân khấu của Ảo quan - Ảnh: Minh Khang |
Vì thế, khi Chinh Ba mở lời hợp tác, NSND Mỹ Uyên, Giám đốc Nhà hát Kịch sân khấu Nhỏ, dù biết sẽ rất nhiều khó khăn nhưng đã đồng ý ngay và dồn toàn tâm toàn ý cho vở diễn. Làm việc với Chinh Ba và các bạn trẻ trong Ảo quan, gợi cho NSND Mỹ Uyên nhớ về những ngày chập chững về với 5B, được thầy cô truyền dạy các phong cách, biết thế nào là sân khấu thể nghiệm…
Lần tổ chức sản xuất và biểu diễn Ảo quan này cũng đánh dấu 9 năm NSND Mỹ Uyên và Kịch 5B mới trở lại với dòng biểu diễn thể nghiệm, kể từ tác phẩm Giấc mơ được đạo diễn Thái Kim Tùng dàn dựng vào năm 2016. Đây cũng là một trong những tác phẩm thử thách nhất với Mỹ Uyên từ trước đến nay.
Ảo quan có sự kết hợp nhiều hình thức thể nghiệm từ kịch nói, nhạc kịch, trình diễn video, tương tác livestream với kịch bản là một chuỗi sắp đặt phi tuyến tính các tình tiết, bi kịch nối tiếp bi kịch. Từ đó, như bao tác phẩm thể nghiệm khác, Ảo quan không hề dễ xem, dễ hiểu nhưng lại không hề đánh đố người xem và tạo được sự đồng cảm. Sự hỗn loạn của hành động, âm thanh, sự lộn xộn của các tình tiết đều có ý đồ, đưa người xem vào thế giới nội tâm cũng rối bời của các nhân vật để cảm nhận.
Tâm huyết và công phu
Diện mạo sàn diễn gây bất ngờ nhất với sự phức tạp đào sâu dưới vẻ ngoài tưởng chừng tối giản. Lần đầu tiên, cấu trúc sân khấu 5B phải nhờ đến 2 kiến trúc sư danh tiếng là Minh Nhật và Quốc Cường để thể hiện ý đồ dàn dựng. Hoàn toàn không dễ cho ê-kíp vừa tham gia biểu diễn vừa thực hiện lắp ráp sân khấu tại chỗ ngay trước mắt khán giả.
 |
Ảo quan đánh động đến sự quan tâm của mọi người về sức khỏe tâm thần - Ảnh: Minh Khang |
Cùng với đó, phần trình diễn video cũng khiến Ảo quan trở nên rất “dị” trong mặt bằng chung tác phẩm sân khấu hiện nay. Lần đầu tiên trong một tác phẩm nhạc kịch tại Việt Nam, màn hình ti-vi không chỉ là thiết bị trình chiếu mà tham gia vào tình huống kịch, tương tác với diễn viên và tạo cao trào cho vở diễn. Sự kết hợp của điện ảnh vào vở diễn sân khấu không thiếu nhưng tạo được sự tương tác nhịp nhàng và sinh động như Ảo quan trên sân khấu Việt thì khá hiếm.
Tất cả các xử lý hình ảnh video, tương tác livestream, các hiệu ứng âm thanh độc đáo, kết hợp vũ đạo và biểu diễn hình thể sinh động cùng phần âm nhạc được chọn lọc kỹ lưỡng với các sáng tác của Douglas Dare, nhóm The Irrepressibles, Heidric… đã giúp Ảo quan kể câu chuyện đầy cảm xúc về bi kịch của những con người lạc lõng trong xã hội, bi kịch của những người mẹ yêu con nhưng chưa đủ hiểu con, bi kịch của những đứa con luôn thấy mình bị bỏ rơi…
Như mong mỏi của đạo diễn Chinh Ba và NSND Mỹ Uyên, Ảo quan không dừng lại khai thác bi kịch mà khơi gợi sự đồng điệu với ai đã và đang rơi vào “vùng trũng cảm xúc” hoặc đồng cảm với người thân, bạn bè của người có vấn đề sức khỏe tâm thần.
 |
“Đích đến cuối cùng của những nhân vật trong Ảo quan là sự thứ tha, cho những quyết định dại dột, thứ tha cho bản thân mình” – đạo diễn Chinh Ba - Ảnh: Minh Khang |
“Đây là một chủ đề rất khó nhưng chúng tôi vẫn quyết tâm làm Ảo quan với mong muốn câu chuyện của sức khỏe tâm thần có cơ hội được gọi tên, được đối diện thẳng thắn, cởi mở trong tinh thần yêu thương và bao dung. Đáng lẽ Ảo quan đã được ra mắt trong tháng 10 nhân Ngày Sức khỏe tâm thần thế giới là 10/10. Nhưng vở tập không kịp khi dự án quá công phu và chúng tôi cũng muốn có sự chuẩn bị thật kỹ lưỡng cho tác phẩm tâm huyết này” – NSND Mỹ Uyên bày tỏ.
Ảo quan mở đầu bằng sự ra đi của 2 chàng trai trẻ, kéo theo hành trình tìm kiếm nguyên nhân trong vô vọng của 2 bà mẹ. Cùng với nỗi đau mất con, 2 bà mẹ phải đối diện với bạo lực truyền thông, những cuộc tranh cãi không hồi kết của công chúng, sự dằn vặt nội tâm khi không rõ nguyên nhân sự ra đi của con có phải lỗi do mình…
Vở có sự tham gia biểu diễn của: NSND Mỹ Uyên, Hồ Hoàng Ngọc, Trần Tuấn Kiệt, Trần Đại Chính, Quan Phúc Toàn, Vũ Thiên Bảo, Charlotte Thiên Tường, Phất Đỗ, Hứa Mạnh Dũng, Tống Liên, bé Đào Minh Khang, bé Mai Thiên Quý.
