Sự việc khiến nhiều người bất ngờ khi biển hiệu Chợ Nga và The Box Market bỗng dưng xuất hiện ở tòa nhà khối A mặt tiền đường Nguyễn Văn Bình – hiện đang là Đường sách TPHCM. Vì Bưu điện TPHCM chưa được công nhận di tích nên tòa nhà khối A thuộc Viễn thông TPHCM mới có thể treo biển... chợ?
Chưa xây mới, xin sửa chữa
Sau khi chia tách Bưu chính và Viễn thông, khu đất Bưu điện TPHCM (2 Công trường Công xã Paris) được chia cho hai đơn vị quản lý sử dụng. UBND TPHCM đã cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu số BK474780 ngày 24/10/2014 cho Viễn thông TPHCM (VTTP) mặt phía sau Bưu điện TPHCM ở số 125 Hai Bà Trưng. Như vậy, các công trình trên khu đất này hiện nay thuộc hai đơn vị gồm Bưu điện TPHCM và VTTP.
Thông tin chúng tôi có được, vào ngày 20/8/2025, VTTP xin ý kiến của Sở Văn hóa và Thể thao TPHCM về việc sửa chữa các công trình của mình quản lý. Trước đó, VTTP đã thực hiện các thủ tục để triển khai xây dựng dự án Nhà làm việc Viễn thông TPHCM tại địa chỉ 125 Hai Bà Trưng, phường Sài Gòn (phường Bến Nghé, Quận 1 cũ) và đã được Sở Quy hoạch – Kiến trúc thông qua các chỉ tiêu quy hoạch để không ảnh hưởng đến công trình bảo tồn là Bưu điện TPHCM (theo Biên bản họp Hội đồng Kiến trúc – Quy hoạch ngày 29/12/2015 và Văn bản số 5635/SQHKT-QHKTT ngày 01/12/2016).
Bên cạnh đó, ngày 18/5/2017 Sở Văn hóa và Thể thao TPHCM cũng đã có văn bản số 2596/SVHTT-TTBTDT về việc bảo vệ di tích Tòa nhà Bưu điện TPHCM; theo đó Sở đã thống nhất các chỉ tiêu quy hoạch kiến trúc công trình xây dựng tại địa điểm 125 Hai Bà Trưng, phường Bến Nghé, Quận 1. Tuy nhiên, do nhiều yếu tố khách quan nên VTTP vẫn chưa triển khai xây dựng dự án.
 |
Chợ Nga tại khối nhà A của VTTP ở 125 Hai Bà Trưng, phường Sài Gòn |
Theo VTTP, hiện trạng khối nhà A (giáp đường Nguyễn Văn Bình – Hai Bà Trưng) và khối nhà B (giáp đường Hai Bà Trưng – Nguyễn Du) đã xuống cấp ảnh hưởng đến mỹ quan của đơn vị cũng như đô thị. Từ các nhu cầu trên, VTTP sẽ cải tạo sửa chữa các hạng mục này. Các công việc sửa chữa chủ yếu là hoàn thiện nội, ngoại thất bao gồm: Sơn nước, thay gạch ốp lát, điện chiếu sáng… Theo ý kiến của UBND phường Sài Gòn, việc thi công sửa chữa này cần có ý kiến của Sở Văn hóa – Thể thao TPHCM.
VTTP đã đề nghị Sở Sở Văn hóa – Thể thao TPHCM hỗ trợ VTTP những nội dung sau: 1- Có ý kiến về việc sửa chữa hiện trạng khối nhà A (giáp đường Nguyễn Văn Bình – Hai Bà Trưng) và khối nhà B (giáp đường Hai Bà Trưng – Nguyễn Du). 2- Theo hiện trạng khu đất tại 125 đường Hai Bà Trưng của VTTP từ trước đến nay có một lối thoát tại 125 đường Hai Bà Trưng và 8 cửa của tòa nhà giáp đường Nguyễn Văn Bình đi ra đường Nguyễn Văn Bình. Kể từ khi thành lập Đường Sách TPHCM tại đường Nguyễn Văn Bình thì 8 cửa mở ra đường Nguyễn Văn Bình đã bị các gian hàng của đường sách che mất lối ra nên VTTP chỉ còn duy nhất một lối ra tại đường Hai Bà Trưng; việc này rất rủi ro về thoát nạn trong trường hợp xảy ra cháy nổ, do đó VTTP kiến nghị được Sở Văn hóa và Thể thao TPHCM hỗ trợ cùng thống nhất với Đường Sách TPHCM mở hướng lưu thông tại các cửa theo hiện trạng vào tòa Khối A – mặt tiền đường Nguyễn Văn Bình của VTTP.
Nhưng biến thành chợ
Ngày 27/8/2025, Sở Văn hóa và Thể thao TPHCM đã xem xét thực tế công trình, vị trí công trình tại số 125 đường Hai Bà Trưng, phường Sài Gòn. Và ngày 11/9/2025, Sở Văn hóa và Thể thao TPHCM trả lời VTTP về việc sửa chữa công trình này.
 |
The Box Market lối mở ra Đường sách TPHCM |
Theo đó, Sở Văn hóa và Thể thao TPHCM có ý kiến: “Công trình tại số 125 đường Hai Bà Trưng, phường Sài Gòn chưa được xếp hạng di tích, không thuộc Danh mục kiểm kê di tích trên địa bàn Thành phố; do đó, việc cải tạo công trình nêu trên, chủ đầu tư thực hiện theo quy định của pháp luật về xây dựng. Tuy nhiên, công trình tại số 125 đường Hai Bà Trưng, phường Sài Gòn có vị trí nằm trong vùng lõi, tiếp giáp với các di tích, các công trình thuộc Danh mục kiểm kê di tích như: Bưu điện Thành phố, nhà thờ Đức Bà, Trụ sở Ủy ban nhân dân phường Sài Gòn, Trường THPT chuyên Trần Đại Nghĩa, Bệnh viện Nhi đồng 2; do đó, việc cải tạo công trình tại số 125 đường Hai Bà Trưng, phường Sài Gòn, Sở Văn hóa và Thể thao đề nghị Viễn Thông TPHCM lưu ý: Màu sắc, trang trí bên ngoài cần hài hòa, tránh tương phản với các công trình di tích xung quanh. Sở Văn hóa và Thể thao có ý kiến theo quy định của Luật Di sản văn hóa năm 2024 để Viễn Thông TPHCM được biết”.
 |
Mặt tiền khối nhà A của VTTP ở 125 Hai Bà Trưng trước đây là điểm giữ xe máy của Đường sách TPHCM, nay đã không còn, rộng thoáng chờ khách vào Chợ Nga mua sắm |
Theo ghi nhận của Ngày Nay vào sáng 7/10, biển hiệu Chợ Nga treo gần sân khấu chính của Đường sách TPHCM đã được che lại, lối vào The box market tạm đóng cửa nhưng biển hiệu vẫn còn. Vào cổng 125 Hai Bà Trưng của VTTP nhìn qua tòa nhà khu A vẫn còn biển hiệu Chợ Nga. Bên trong khu nhà này, công nhân vẫn còn làm việc để hoàn thiện các hạng mục thi công.
Được biết khu Chợ Nga này hình thành năm 2009, trước đây nằm trên đường Võ Văn Kiệt nay dời về đây. Hỏi thăm các tiểu thương thuê mặt bằng kinh doanh tại tòa nhà này với giá khoảng 3 triệu đồng/m2 tầng trệt và khoảng 2 triệu đồng/m2 lầu 1. Dự kiến Chợ Nga ở địa chỉ 125 Hai Bà Trưng sẽ khánh thành vào ngày 1/10 nhưng vì chậm tiến độ nên đến nay vẫn chưa hoạt động được hết.
Trước đây, Đường sách TPHCM đã dùng bạt che các cửa tòa nhà khu A mặt tiền đường Nguyễn Văn Bình, thì sáng nay không còn các tấm bạt, để lộ ra cửa cuốn nhưng đóng kín, bên trong khu nhà này các hoạt động sửa chữa vẫn diễn ra bình thường.
Đã 2 lần đề nghị công nhận di tích
Ngày 13/5/2025, Sở Văn hóa và Thể thao TPHCM ban hành Công văn số 3150/SVHTT-DSVH về việc có văn bản đề nghị xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh trên địa bàn Thành phố; theo đó, Sở Văn hóa và Thể thao có ý kiến đề nghị Ban Giám đốc Bưu điện TPHCM quan tâm, phối hợp và có văn bản đề nghị xếp hạng di tích đối với công trình Bưu điện TPHCM. Nhưng Ban Giám đốc Bưu điện TPHCM chưa có văn bản trả lời.
 |
Khách du lịch chụp hình kỷ niệm trước Bưu điện TPHCM |
Đến ngày 14/6/2025, Sở Văn hóa và Thể thao TPHCM ban hành tiếp Công văn số 4119/SVHTT-DSVH, với nội dung: “Để tiếp tục cùng chung tay bảo tồn và phát huy giá trị di tích lịch sử - văn hóa, gìn giữ di sản cho muôn đời sau trên địa bàn Thành phố, đồng thời thể hiện ý thức và trách nhiệm với di sản của các đơn vị, tổ chức, cá nhân là chủ sở hữu hoặc được giao quản lý, Sở Văn hóa và Thể thao có ý kiến đề nghị Ban Giám đốc Bưu điện TPHCM quan tâm, phối hợp và có văn bản đề nghị xếp hạng di tích đối với công trình, địa điểm Bưu điện TPHCM”.
Thường thì những công trình mang dấu ấn lịch sử, văn hóa được công nhận là di tích luôn mang đến niềm tự hào cho chủ sở hữu hoặc được giao quản lý. Thế nhưng Bưu điện TPHCM vẫn “ngó lơ” dù đã được “gợi ý”, “bật đèn xanh” hai lần từ Sở Văn hóa và Thể thao TPHCM. Phải chăng danh hiệu di sản chính thức được trao chưa thật sự hấp dẫn với Bưu điện TPHCM, dù trong tâm thức nhiều người thì công trình hơn 130 năm tuổi này từ lâu đã là một di sản. Vì xem Bưu điện TPHCM là một biểu tượng, một di sản của Thành phố, nên năm 2014 khi sơn lại công trình này đã nhận được sự phản đối từ dư luận vì màu sơn không hợp. Chỉ một năm sau, tòa nhà Bưu điện TPHCM đã phải sơn lại với màu sơn phù hợp hơn và tồn tại cho đến nay.
