Có thể nói Bảy tám năm của Bùi Chát là một dự án hội họa độc nhất trong nghệ thuật Việt Nam đương đại, nơi mỗi tác phẩm đều mang trong mình “đồng hồ đếm ngược”: sau 7 - 8 năm, toàn bộ màu sắc sẽ tan biến, chỉ còn lại tấm toan trắng.
 |
Không gian triển lãm CON Art Gallery tại đảo Kim Cương |
Tên triển lãm gợi từ cách chơi bài “ngầu hầm” hoặc “ngầu tố”: 785 (7+8+5=20, là bội số của 10) tức là “có ngầu”, đồng nghĩa với việc người chơi được quyền tiếp tục ở lại ván. Không có thứ bậc, không có cao thấp; chỉ có hai kiểu người – kẻ còn lý do để dám đặt cược và kẻ chọn úp bài.
Bùi Chát mượn tinh thần ấy để nhìn lại hội họa: nghệ thuật không cần vĩnh cửu, chỉ cần “ngầu” – nghĩa là còn khả năng chấp nhận rủi ro. Với Bảy tám năm, anh ký vào mỗi tác phẩm bản án tự huỷ của chính nó. Người vẽ cũng đặt cược như người chơi bài: vẽ, nhưng đồng thời xoá; tạo hình, nhưng đồng thời đẩy hình đến bờ của phai tàn.
 |
Mỗi bức tranh đang hiện hữu cũng là đang mất đi. |
Loạt tranh được thực hiện bằng Acrylic pha dung môi đặc biệt do chính Bùi Chát thử nghiệm. Khi tiếp xúc với không khí và ánh sáng, các lớp màu bắt đầu phân rã, loãng dần rồi biến mất hoàn toàn chỉ trong một chu kỳ 7 - 8 năm.
Trên mặt toan ấy, người xem sẽ thấy: những mảng màu dày, sáng, hỗn độn, nhưng đã mang trong mình vết nứt của tan rã; những vệt kéo, vệt chảy, những chỗ loang màu – như các chuyển động chưa hoàn tất; một hình hài vừa được tạo thành, vừa đang rời khỏi chính nó.
Trong bối cảnh nghệ thuật quen gắn với ý niệm “bất tử” – lưu trữ, phục chế, bảo tồn – thì triển lãm này gợi ra câu hỏi ngược: điều gì xảy ra khi tác phẩm được lập trình để chết đúng hạn?
 |
Chất liệu Acrylic pha dung môi đặc biệt do chính Bùi Chát thử nghiệm khiến các tranh trở thành độc bản |
Ở đây, Bùi Chát không phá huỷ tranh. Anh chỉ đưa tranh về với logic tự nhiên: mọi sự hiện diện chỉ có ý nghĩa khi biến mất đi. Cái chết không làm giảm giá trị; nó chỉ mở cho tác phẩm một dạng tồn tại khác – tồn tại trong ký ức và trong sự biến mất.
Mỗi bức tranh trong triển lãm là một thời điểm của tri giác. Ánh nhìn của người xem chính là lực làm kim đồng hồ nhích lên. Công chúng không chỉ nhìn một bề mặt, mà đang nhìn “quá trình mất mát”.
Bảy tám năm không phải là triển lãm để sở hữu, cũng không phải để giữ lại. Nó là một không gian nơi mỗi bức tranh đang viên mãn nhất trong hình hài hiện tại. Người xem được chứng kiến các bức tranh ở thời điểm toàn vẹn nhất – trước khi chúng bắt đầu bước vào hành trình tan biến. Giữa những bộn bề của đời sống thị giác, dự án này nhắc ta nhớ rằng: có thể chúng ta chỉ cảm nhận chính xác nhất về sự tồn tại của cái đẹp khi ta biết rằng nó sắp sửa mất.
 |
Lần đầu tiên có triển lãm về những bức tranh sẽ tự biến mất sau 7 - 8 năm |
Bùi Chát xuất phát từ thơ – nơi anh phá ngữ pháp và cú pháp để giải phóng ngôn ngữ. Sang hội họa, anh tiếp tục phá những ước lệ của bề mặt để giải phóng cảm xúc. Theo giới chuyên môn, trong 3 năm gần đây, anh liên tục có những triển lãm đầy phá phách là Improvisation, Những tình huống mới, Vùng lụa, Đang trôi, Cụ tượng… và lần này, Bảy tám năm là bước đi táo bạo nhất.
