Ngày 26/10, Thái Lan và Campuchia đã ký tuyên bố chung về thỏa thuận hòa bình, đánh dấu bước đi chính thức hướng tới việc chấm dứt xung đột và khôi phục hòa bình dọc theo biên giới tranh chấp giữa hai nước.
Thỏa thuận được Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul và người đồng cấp Campuchia Samdech Thipadei Hun Manet ký kết bên lề Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 47 tại Kuala Lumpur, khai mạc cùng ngày.
Lễ ký kết có sự chứng kiến của Thủ tướng Malaysia Anwar Ibrahim, với tư cách là Chủ tịch ASEAN và Tổng thống Mỹ Donald Trump.
Tuyên bố chung củng cố thỏa thuận ngừng bắn đã đạt được vào tháng 7/2025 sau các cuộc đàm phán giữa hai nước.
Tuyên bố cũng chính thức hóa việc thành lập Nhóm Quan sát viên ASEAN để giám sát việc tuân thủ và ngăn chặn các cuộc đụng độ mới ở khu vực biên giới.
Thỏa thuận hòa bình đánh dấu một cột mốc quan trọng trong ngoại giao khu vực của ASEAN, phản ánh cam kết của khối đối với việc ngăn ngừa xung đột, ổn định và hợp tác trong nhiệm kỳ Chủ tịch năm 2025 của Malaysia, với chủ đề "Bao trùm và Bền vững."
Trước đó, ngày 25/10, Ngoại trưởng Malaysia Mohamad Hasan cho biết việc Thái Lan và Campuchia rút vũ khí hạng nặng khỏi khu vực biên giới, cũng như việc tháo dỡ và phá hủy chất nổ hoặc mìn, là một trong những yếu tố then chốt trong thỏa thuận ngừng bắn giữa hai nước.
Theo ông Mohamad, sáng kiến này nhằm duy trì lệnh ngừng bắn đã có hiệu lực từ tháng 7, sau thỏa thuận của cả thủ tướng Campuchia và Thái Lan vào thời điểm đó nhằm chấm dứt các hành động thù địch.
Ngoại trưởng Mohamad nhấn mạnh ASEAN hy vọng lệnh ngừng bắn sẽ được duy trì và kêu gọi cả hai nước tiếp tục đối thoại và hướng tới một giải pháp hòa bình cho vấn đề phân định biên giới.
Thái Lan và Campuchia từ lâu đã tranh chấp về đường biên giới dài 817km, với những căng thẳng gần đây bùng phát thành đụng độ quân sự.
Ngày 28/7, Thủ tướng Malaysia Anwar đã chủ trì một cuộc họp quan trọng tại thủ đô hành chính Putrajaya của Malaysia giữa Thủ tướng Campuchia Hun Manet và quyền Thủ tướng Thái Lan Phumtham Wechayachai, qua đó xoa dịu thành công căng thẳng dọc biên giới chung của hai nước.
Lệnh ngừng bắn, được nhiều người coi là một thành tựu quan trọng của ASEAN, đã ngăn chặn một cuộc leo thang quân sự rộng lớn hơn và đảm bảo an toàn cho hàng nghìn thường dân.
Phiên khai mạc cũng bao gồm Lễ trao Giải thưởng ASEAN nhằm ghi nhận những đóng góp xuất sắc cho sự phát triển của Cộng đồng ASEAN, cũng như lễ ký Tuyên bố kết nạp Timor Leste là thành viên thứ 11 của ASEAN, tượng trưng cho sự thống nhất và mở rộng của khối.
Sau buổi lễ, các nhà lãnh đạo đã chứng kiến lễ trao Nghị định thư thứ 2 sửa đổi Hiệp định Thương mại Hàng hóa ASEAN (ATIGA).
Trong những ngày tới, các nhà lãnh đạo sẽ tham dự Hội nghị Cấp cao ASEAN+3 (APT), Hội nghị Cấp cao Đông Á (EAS) và một loạt cuộc gặp gỡ ASEAN+1 với các đối tác lớn, trong đó có Liên hợp quốc.
Hội nghị sẽ kết thúc vào ngày 28/10 với lễ bế mạc và lễ chuyển giao chức Chủ tịch ASEAN cho Philippines, đánh dấu đỉnh cao của một năm mang tính bước ngoặt đối với Malaysia trong việc thúc đẩy hợp tác khu vực, thống nhất và bền vững.
Trước đó, một loạt cuộc họp trù bị đã được tổ chức từ ngày 23-25/10, bao gồm Cuộc họp Ủy ban Đại diện Thường trực (CPR) tại ASEAN, Hội đồng Điều phối ASEAN (ACC) và Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao và Kinh tế ASEAN, đồng thời chứng kiến lễ ký kết Văn kiện Gia nhập Hiệp ước Hữu nghị và Hợp tác ở Đông Nam Á (TAC).
Đây là lần thứ năm Malaysia đảm nhiệm vai trò Chủ tịch ASEAN kể từ năm 1967, với các nhiệm kỳ trước vào các năm 2015, 2005, 1997 và 1977.
