Bác sĩ Trương Hữu Khanh, Phó Chủ tịch Liên chi hội truyền nhiễm Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, virus Nipah không phải là một cái tên mới trong bản đồ bệnh truyền nhiễm thế giới. Nipah đã được phát hiện từ lâu và được xác định là một tác nhân gây viêm não cấp tính. Vật chủ tự nhiên của virus Nipah là loài dơi ăn quả. Virus sẽ tồn tại trong nước bọt, nước tiểu và dịch tiết của dơi. Từ đó, mầm bệnh có thể lây sang người qua một số con đường khá đặc thù như: ăn trái cây bị dơi ăn dở hoặc nhiễm nước bọt của dơi; lây qua vật chủ trung gian như heo, ngựa… khi con người tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết của các động vật này. Ngoài ra, bệnh có thể lây qua thói quen sinh hoạt đặc biệt ở một số vùng, uống nhựa cây tươi lấy trực tiếp từ thân cây, nơi dơi thường ghé lại.
Theo bác sĩ Trương Hữu Khanh, đây đều là những con đường lây nhiễm đòi hỏi tiếp xúc rất gần với nguồn bệnh. Virus này không lây lan dễ dàng qua không khí hay giọt bắn như cúm hay COVID-19. Do đó, khả năng lây từ người sang người của virus Nipah khá hạn chế. Một số ổ dịch ghi nhận lây trong gia đình hoặc cơ sở y tế nhưng chỉ xảy ra khi tiếp xúc rất gần với bệnh nhân. “Nipah chỉ lây khi tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết chứa virus, phạm vi lây hẹp và khó vượt qua biên giới quốc gia”, bác sĩ Trương Hữu Khanh nhận định.
Về mức độ nguy hiểm của bệnh do virus Nipah, Phó Giáo sư, Tiến sĩ, bác sĩ Lê Quốc Hùng, Trưởng Khoa Bệnh Nhiệt đới, Bệnh viện Chợ Rẫy Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, đây là bệnh truyền nhiễm cấp tính có thể diễn tiến nhanh, gây viêm não hoặc viêm phổi - suy hô hấp nặng, tỷ lệ tử vong có thể tới 75%; vì vậy cần được giám sát chặt, phát hiện sớm và kiểm soát lây nhiễm nghiêm ngặt.
Nipah dễ bị bỏ sót vì trong vài ngày đầu triệu chứng có thể giống cảm cúm: sốt, đau đầu, mệt mỏi, đau mỏi, đau họng, nôn ói; một số người có ho hoặc khó thở. Điểm nguy hiểm là bệnh có thể chuyển nhanh sang viêm não. Vì vậy nếu có yếu tố dịch tễ như vừa đi từ vùng đang có cảnh báo hoặc tiếp xúc gần người bệnh nặng chưa rõ nguyên nhân, người dân cần đặc biệt chú ý các dấu hiệu “đèn đỏ” gồm: lơ mơ bất thường, ngủ gà, lú lẫn, nói không rõ, co giật hoặc rối loạn ý thức tăng nhanh. Khi có các dấu hiệu này, người bệnh cần được đưa đi khám ngay tại cơ sở y tế có khả năng hồi sức.
Hiện chưa có thuốc đặc trị hay vaccine phòng bệnh này. Việc điều trị chủ yếu là hỗ trợ và hồi sức, hỗ trợ hô hấp khi khó thở/suy hô hấp, kiểm soát co giật, chăm sóc viêm não, bù nước, điện giải, điều trị biến chứng và kiểm soát nhiễm khuẩn trong bệnh viện. “Với Nipah, phát hiện sớm và chuyển tuyến phù hợp có ý nghĩa rất lớn”, bác sĩ Lê Quốc Hùng chia sẻ.
Việt Nam hiện chưa ghi nhận ca bệnh Nipah. Song theo các chuyên gia, trong bối cảnh đi lại quốc tế, nguy cơ chủ yếu là các ca “nhập cảnh” từ vùng đang có dịch hoặc cảnh báo. Người dân không cần hoang mang nhưng nên cảnh giác và phòng bệnh đúng cách như: Rửa sạch và ưu tiên gọt vỏ trái cây, không ăn trái cây có dấu bị động vật cắn; hạn chế dùng đồ uống/sản phẩm tươi sống không bảo đảm vệ sinh và tránh tiếp xúc gần với dơi hay động vật ốm/chết bất thường. Nếu trong nhà có người sốt kèm ho/khó thở hoặc có dấu lơ mơ, người chăm sóc nên đeo khẩu trang khi tiếp xúc gần, rửa tay bằng xà phòng sau khi chạm vào đờm dãi/đồ bẩn, không dùng chung vật dụng dễ dính nước bọt/đờm, hạn chế tụ tập thăm bệnh trong phòng kín và đưa người bệnh đi khám sớm. Khi đến cơ sở y tế, người dân cần chủ động khai báo việc đi lại hoặc tiếp xúc gần đây để được phân luồng và hướng dẫn phòng lây lan phù hợp.
