 |
Nài voi đưa voi đi tắm để du khách quan sát dần thay thế các hình thức cưỡi voi tại xã Liên Sơn Lắk |
Một sự chuyển mình thầm lặng nhưng mang ý nghĩa lớn đang diễn ra tại Đắk Lắk. Tại những địa điểm như Buôn Đôn hay khu vực Hồ Lắk, hoạt động cưỡi voi từng thu hút đông đảo du khách đang dần được thay thế bằng các trải nghiệm thân thiện hơn như quan sát voi trong môi trường tự nhiên hoặc tìm hiểu đời sống của chúng thông qua người chăm sóc.
Sự thay đổi này không đơn thuần là điều chỉnh một sản phẩm du lịch. Với người M’nông, voi từ lâu đã giữ một vị trí đặc biệt trong đời sống cộng đồng. Không chỉ hỗ trợ lao động sản xuất, voi còn xuất hiện trong nhiều nghi lễ quan trọng và được xem như một thành viên trong gia đình.
“Người Tây Nguyên gọi voi là Do/Gio, nghĩa là ông, bà. Voi được nuôi từ nhỏ, sống cùng gia đình nên tình cảm gắn bó rất sâu đậm,” anh Y Xim Ndu, người làm du lịch tại xã Liên Sơn Lắk, chia sẻ.
 |
Hình ảnh anh Y Xim Ndu, người làm du lịch tại xã Liên Sơn Lắk |
Trước đây, voi giúp người dân dựng nhà, vận chuyển nông sản và thực hiện nhiều công việc nặng nhọc. Khi du lịch phát triển, voi tiếp tục trở thành nguồn sinh kế quan trọng thông qua các hoạt động phục vụ khách tham quan. Chính vì vậy, câu chuyện chuyển đổi không chỉ liên quan đến bảo tồn động vật mà còn gắn với đời sống của những gia đình đang sở hữu voi.
Khi du lịch học cách đi chậm cùng voi
Khoảng 4-5 năm trở lại đây, các cơ quan chức năng cùng nhiều tổ chức bảo tồn bắt đầu thúc đẩy việc giảm dần hoạt động cưỡi voi, hướng tới mô hình du lịch thân thiện hơn. Tuy nhiên, quá trình này chủ yếu được thực hiện thông qua tuyên truyền và vận động thay vì các quy định bắt buộc.
“Hiện chưa có văn bản hay quy phạm pháp luật cấm hoàn toàn việc cưỡi voi. Các hoạt động mới dừng ở mức tuyên truyền, khuyến khích người dân chuyển đổi dần sang hình thức tham quan, quan sát voi,” anh Y Xim Ndu cho biết.
Khó khăn lớn nhất nằm ở yếu tố kinh tế. Trong nhiều năm, dịch vụ cưỡi voi mang lại nguồn thu đáng kể cho các hộ dân sở hữu voi. Trong khi đó, mô hình du lịch mới chưa tạo ra nguồn thu tương đương, còn các chính sách hỗ trợ chuyển đổi vẫn chưa đáp ứng được kỳ vọng của người dân.
 |
Du khách quốc tế trải nghiệm du lịch thân thiện với voi tại xã Liên Sơn Lắk |
Bên cạnh câu chuyện sinh kế, tình trạng già hóa của đàn voi nhà cũng là một trong những lý do khiến việc chuyển đổi trở nên cần thiết. Tại khu vực Hồ Lắk hiện chỉ còn 9 con voi nhà, phần lớn đã lớn tuổi và không còn đủ sức thực hiện các hoạt động mang vác hoặc chở khách như trước.
Sau khi giảm các hoạt động khai thác sức lao động, nhiều thay đổi tích cực đã xuất hiện. Theo những người chăm sóc voi, chúng trở nên thoải mái hơn khi được dành nhiều thời gian trong môi trường tự nhiên. Các dụng cụ hỗ trợ thuần dưỡng cũng ít được sử dụng hơn trước, giúp voi có không gian sinh hoạt gần với tập tính tự nhiên.
Sự thay đổi này cũng đang nhận được sự đồng tình từ nhiều du khách, đặc biệt là những người quan tâm đến bảo tồn và phúc lợi động vật. Nếu trước đây không ít người đến Đắk Lắk với mong muốn được cưỡi voi, thì ngày nay ngày càng nhiều du khách lựa chọn quan sát, tìm hiểu và tiếp cận loài vật này theo cách ít tác động hơn.
“Những du khách có ý thức bảo tồn thường ủng hộ việc chuyển đổi,” anh Y Xim Ndu cho biết. “Điều này giúp du lịch địa phương tạo được thiện cảm hơn".
Hành trình chuyển đổi ở Đắk Lắk vẫn còn nhiều khó khăn phía trước. Tuy nhiên, trong bối cảnh số lượng voi nhà ngày càng giảm và nhận thức về bảo tồn ngày càng được nâng cao, mô hình du lịch thân thiện với voi đang mở ra một hướng đi mới cho địa phương. Thay vì trở thành phương tiện phục vụ du lịch, những con voi già có cơ hội được sống gần hơn với nhịp sinh hoạt tự nhiên của mình. Đó cũng là cách để một vùng đất nổi tiếng với văn hóa voi gìn giữ biểu tượng đặc trưng của mình theo hướng bền vững hơn.
