Suốt 96 năm, chính sự không ngừng đổi mới để đáp ứng yêu cầu của từng giai đoạn lịch sử đã hun đúc nên truyền thống của ngành tuyên giáo - luôn “đi trước mở đường, đi cùng thực hiện” trên mặt trận tư tưởng của Đảng.
Phát huy vai trò trọng yếu trên mặt trận tư tưởng
Sau Hội nghị thành lập Đảng (3/2/1930), Ban Chấp hành Trung ương đã thành lập Ban Cổ động và Tuyên truyền - cơ quan tham mưu, chỉ đạo công tác tư tưởng của Đảng với nhiệm vụ trước mắt là tuyên truyền, giác ngộ quần chúng về chủ nghĩa Mác-Lênin, về Chánh cương vắn tắt, Sách lược vắn tắt và đường lối cách mạng của Đảng; cổ vũ động viên các tầng lớp nhân dân giác ngộ cách mạng, hiểu Đảng, ủng hộ Đảng, tin và đi theo Đảng làm cách mạng. Đặc biệt, ngày 1/8/1930, Ban Cổ động và Tuyên truyền đã xuất bản tài liệu mang tên “Ngày quốc tế đỏ 1/8”. Đây là tài liệu duy nhất và sớm nhất còn lưu giữ đến nay đề rõ “Ban Cổ động và Tuyên truyền của Đảng Cộng sản Việt Nam ấn hành”. Ngay sau khi phát hành, “Ngày quốc tế đỏ 1/8” đã tạo được tiếng vang lớn, đánh dấu một hoạt động rất có ý nghĩa đối với công tác tuyên giáo của Đảng.
Đánh giá cao sự kiện lịch sử có ý nghĩa đặc biệt này, năm 2000, Bộ Chính trị (khóa VIII) quyết định lấy ngày 1/8 hằng năm là Ngày truyền thống công tác tư tưởng-văn hóa của Đảng. Năm 2007, sau khi hợp nhất Ban Tư tưởng-Văn hóa Trung ương và Ban Khoa giáo Trung ương thành Ban Tuyên giáo Trung ương, Ban Bí thư Trung ương Đảng (khóa X) quyết định lấy ngày 1/8 hằng năm là Ngày truyền thống ngành tuyên giáo của Đảng.
Giai đoạn 1930-1945, công tác tuyên giáo luôn đồng hành với từng bước phát triển của các cao trào cách mạng: Từ tuyên truyền chủ nghĩa Mác-Lênin, phổ biến các chính sách của cách mạng, đào tạo cán bộ tuyên huấn, phát triển công tác báo chí, xuất bản... đến xây dựng niềm tin và khơi dậy tinh thần yêu nước trong các tầng lớp nhân dân. Công tác tư tưởng góp phần tạo nên sự thống nhất về nhận thức và hành động, chuẩn bị tiền đề chính trị, tư tưởng cho thắng lợi của cuộc Tổng khởi nghĩa giành chính quyền tháng Tám năm 1945.
Trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, công tác tuyên giáo tiếp tục phát huy vai trò trọng yếu trên mặt trận tư tưởng, trở thành nguồn động viên to lớn đối với toàn Đảng, toàn dân và toàn quân. Báo chí, văn học, nghệ thuật, công tác giáo dục, tuyên truyền, cổ động... đã góp phần khơi dậy ý chí quyết chiến, quyết thắng; cổ vũ các phong trào thi đua yêu nước, huy động sức người, sức của cho tiền tuyến và củng cố niềm tin vào thắng lợi của sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước. Những thắng lợi lịch sử của dân tộc là kết quả của đường lối đúng đắn, cũng là minh chứng sinh động cho sức mạnh của công tác tư tưởng trong việc quy tụ ý chí và hành động của toàn dân.
Bước vào thời kỳ đổi mới, cùng với yêu cầu phát triển đất nước và hội nhập quốc tế, công tác tuyên giáo không ngừng đổi mới nội dung, phương thức hoạt động, từng bước mở rộng phạm vi tham mưu trên các lĩnh vực tư tưởng, lý luận, báo chí, xuất bản, văn hóa, văn nghệ, khoa giáo, dư luận xã hội và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Trong bất kỳ giai đoạn nào, mục tiêu xuyên suốt của công tác tuyên giáo luôn là xây dựng sự thống nhất trong Đảng, củng cố niềm tin trong nhân dân, tạo đồng thuận xã hội và khơi dậy khát vọng phát triển đất nước.
Đổi mới tư duy, phương thức đáp ứng yêu cầu của giai đoạn mới
Bước vào giai đoạn phát triển mới, những quyết sách lớn của Trung ương đều hướng tới tạo lập những động lực mới cho tăng trưởng, mở ra không gian phát triển mới cho đất nước. Để các quyết sách sớm đi vào cuộc sống, bên cạnh quyết tâm chính trị còn đòi hỏi sự thống nhất về nhận thức, tư tưởng và đồng thuận trong toàn xã hội. Đây cũng là giai đoạn công tác tuyên giáo được đặt trước những yêu cầu mới, cao hơn về tư duy, phương thức hoạt động và năng lực chủ động.
Phát biểu tại Hội nghị sơ kết công tác 6 tháng đầu năm 2026 của ngành Tuyên giáo và Dân vận, đồng chí Trịnh Văn Quyết, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương nhấn mạnh: Điều đáng ghi nhận không chỉ là số lượng công việc đã làm được, mà quan trọng hơn là bước chuyển về tư duy, phương thức và trách nhiệm trong tham mưu, tổ chức thực hiện. Yêu cầu ấy phản ánh rõ một thực tế là khi đất nước bước sang một giai đoạn phát triển mới, công tác tuyên giáo phải chủ động đổi mới để đồng hành với quá trình hiện thực hóa các quyết sách của Đảng, góp phần chuyển hóa chủ trương thành sự thống nhất trong nhận thức và hành động, tạo nên những kết quả cụ thể trong thực tiễn.
Tinh thần đó được thể hiện rõ trong quá trình triển khai các nhiệm vụ thời gian qua. Sáu tháng đầu năm 2026, toàn ngành đã đổi mới toàn diện về tư duy, nội dung và phương thức hoạt động. Ngay sau Đại hội XIV của Đảng, ngành đã triển khai chương trình hành động với 11 nhóm nhiệm vụ, giải pháp; đến ngày 30/6 hoàn thành 13 đề án, tham mưu Bộ Chính trị, Ban Bí thư ban hành 8 văn bản chỉ đạo quan trọng, trong đó có Quy định số 19-QĐ/TW ngày 8/4/2026 của Ban Chấp hành Trung ương về công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng.
 |
| Hội nghị toàn quốc sơ kết công tác tuyên giáo và dân vận 6 tháng đầu năm, triển khai nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2026. |
Một dấu ấn nổi bật là quá trình chuyển đổi số toàn diện trong ngành. Việc xây dựng hệ sinh thái số công tác tuyên giáo và dân vận; ứng dụng trí tuệ nhân tạo; phát triển hệ thống thông tin toàn ngành và bản đồ số nhận diện sớm các “vùng lõm” về tư tưởng đã phản ánh rõ bước chuyển trong phương thức lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện nhiệm vụ. Việc làm chủ các công cụ của thời đại số giúp nâng cao hiệu quả công tác, đồng thời tăng cường năng lực dự báo, phát hiện sớm vấn đề, hỗ trợ tham mưu và định hướng dư luận kịp thời. Đây là chuyển biến nền tảng và là minh chứng rõ nét cho khả năng thích ứng của ngành trước yêu cầu phát triển mới, bảo đảm công tác tuyên giáo luôn bám sát thực tiễn và đồng hành với việc triển khai các quyết sách chiến lược của Trung ương.
Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn mới, công tác tuyên giáo tiếp tục giữ vai trò nền tảng trong định hướng tư tưởng, thống nhất nhận thức, củng cố niềm tin xã hội. Quan trọng hơn, phương thức thực hiện nhiệm vụ cũng đang thay đổi mạnh mẽ.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lê Văn Cường, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh
Khẳng định bước chuyển về tư duy và phương thức trong công tác tuyên giáo, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lê Văn Cường, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh nhấn mạnh: Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn mới, công tác tuyên giáo tiếp tục giữ vai trò nền tảng trong định hướng tư tưởng, thống nhất nhận thức, củng cố niềm tin xã hội. Quan trọng hơn, phương thức thực hiện nhiệm vụ cũng đang thay đổi mạnh mẽ. Nhiều địa phương đã chuyển từ tuyên truyền một chiều sang đối thoại, tương tác; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, phát triển các nền tảng truyền thông đa phương tiện, diễn đàn trực tuyến và mạng xã hội để đưa chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đến cán bộ, đảng viên và nhân dân nhanh hơn, trực quan và hiệu quả hơn.
Sự chuyển biến ấy được thể hiện sinh động trong thực tiễn triển khai các nhiệm vụ của công tác tuyên giáo tại cơ sở. Đồng chí Phùng Thị Diệu Hương, Phó Trưởng ban Tuyên giáo Đảng ủy Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh thông tin, với hơn 106.000 học sinh, sinh viên cùng gần 7.000 cán bộ, viên chức và người lao động, công tác tuyên giáo của đơn vị đã chuyển từ tư duy xử lý thông tin sang quản trị môi trường thông tin; từ phản ứng trước các vấn đề phát sinh sang chủ động phát hiện sớm, cung cấp thông tin kịp thời và xây dựng niềm tin xã hội.
Thay vì chỉ tổ chức các hội nghị học tập, quán triệt nghị quyết theo phương thức truyền thống, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh đã thiết kế thành các cuộc thi, diễn đàn tương tác để cán bộ, giảng viên, sinh viên trực tiếp tham gia tìm hiểu, trao đổi và bày tỏ chính kiến. Cách làm này vừa nâng cao hiệu quả tuyên truyền vừa tạo sự đồng thuận và sức lan tỏa rộng hơn trong quá trình triển khai các nghị quyết của Đảng.
Sự tiếp nối truyền thống 96 năm ngành Tuyên giáo của Đảng chính là không ngừng đổi mới để đồng hành cùng đất nước; đi trước mở đường về tư tưởng, đồng hành trong tổ chức thực hiện và đưa các chủ trương, quyết sách của Trung ương vào cuộc sống. Qua đó, tiếp tục khơi dậy khát vọng phát triển, củng cố niềm tin, tạo sự thống nhất về nhận thức và hành động, góp phần hiện thực hóa các mục tiêu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.
