Chọn môn thi phải “khớp” tổ hợp xét tuyển
Theo kế hoạch của Bộ Giáo dục và Đào tạo, thí sinh sẽ đăng ký dự thi tốt nghiệp THPT năm 2026 từ ngày 24/4 đến hết ngày 5/5, sau giai đoạn đăng ký thử trực tuyến từ ngày 17/4 đến 21/4. Ngoài hai môn bắt buộc là Toán và Ngữ văn, mỗi thí sinh phải lựa chọn thêm hai môn trong số các môn đã học ở bậc THPT.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia, việc lựa chọn hai môn tự chọn không đơn thuần dựa vào sở thích hay cảm tính mà cần đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với tổ hợp xét tuyển đại học.
Tiến sĩ Lê Sĩ Hải, Giám đốc điều hành Trường Đại học Văn Hiến cho biết, năm 2026, nhiều cơ sở đào tạo tiếp tục sử dụng đa dạng phương thức xét tuyển như điểm thi tốt nghiệp THPT, học bạ hay điểm kỳ thi đánh giá năng lực. Dù xét tuyển theo phương thức nào, điều kiện tối thiểu vẫn là tổng điểm 3 môn trong tổ hợp xét tuyển phải đạt từ 15 điểm trở lên. Điều này đồng nghĩa với việc kết quả kỳ thi tốt nghiệp vẫn là nền tảng bắt buộc.
Đồng quan điểm, Thạc sĩ Cao Quảng Tư, Giám đốc Tuyển sinh Trường Đại học Quốc tế Sài Gòn nhấn mạnh, kỳ thi tốt nghiệp THPT không chỉ phục vụ xét tốt nghiệp mà còn là một trong những căn cứ quan trọng trong tuyển sinh đại học. Do đó, việc lựa chọn môn thi cần gắn với định hướng ngành nghề đã xác định từ trước.
“Ngoài hai môn bắt buộc, thí sinh nên lựa chọn hai môn vừa là thế mạnh, vừa xuất hiện trong các tổ hợp xét tuyển của ngành học mà mình dự định đăng ký để mở rộng cơ hội trúng tuyển”, Thạc sĩ Cao Quảng Tư khuyến nghị.
Ở góc độ quy chế, Tiến sĩ Võ Thanh Hải, Phó giám đốc thường trực Đại học Duy Tân phân tích rõ hơn mối liên hệ giữa môn thi và xét tuyển: Kỳ thi tốt nghiệp THPT là kỳ thi “2 trong 1”, vừa xét tốt nghiệp vừa phục vụ tuyển sinh. Trong khi đó, tổ hợp xét tuyển đại học gồm 3 môn và luôn có ít nhất một trong hai môn Toán hoặc Ngữ văn. Như vậy, hai môn tự chọn chính là yếu tố quyết định để hình thành tổ hợp xét tuyển phù hợp.
Tiến sĩ Võ Thanh Hải đặc biệt lưu ý, nếu thí sinh lựa chọn môn thi không nằm trong tổ hợp xét tuyển của ngành mong muốn, thì dù điểm thi cao vẫn có nguy cơ không đủ điều kiện xét tuyển. Điều này càng rõ nét với các ngành đặc thù như y khoa, thường yêu cầu tổ hợp Toán - Hóa - Sinh.
Cùng quan điểm, Thạc sĩ Trương Quang Trị, Phó phòng Công tác sinh viên Trường Đại học Nguyễn Tất Thành cho rằng, việc chọn môn thi cần được xem như một chiến lược. Thí sinh nên xác định ngành học trước, sau đó mới lựa chọn môn thi phù hợp, thay vì chọn môn rồi mới tìm ngành.
“Đừng chọn môn dễ học, mà hãy chọn môn phục vụ cho định hướng nghề nghiệp lâu dài”, Thạc sĩ Quang Trị nhấn mạnh.
Ưu tiên môn thế mạnh, có tính “phủ rộng”
Bên cạnh yếu tố phù hợp với tổ hợp xét tuyển, các chuyên gia cũng nhấn mạnh nguyên tắc quan trọng là lựa chọn môn thi dựa trên năng lực thực tế của bản thân.
Theo Tiến sĩ Võ Thanh Hải, thí sinh nên bám sát những môn học đã được đầu tư trong suốt 3 năm THPT và ưu tiên môn có khả năng đạt điểm cao nhất. Trong bối cảnh điểm chuẩn nhiều ngành cạnh tranh ở mức rất sát, chỉ chênh lệch 0,1 điểm cũng có thể quyết định trúng - trượt, nên việc tối đa hóa điểm số là yếu tố then chốt.
Không chỉ vậy, môn tự chọn còn nên là môn xuất hiện trong nhiều tổ hợp xét tuyển khác nhau. Cách lựa chọn này giúp thí sinh có thêm nhiều phương án đăng ký nguyện vọng, tăng khả năng trúng tuyển vào các ngành gần hoặc cùng nhóm ngành.
Thạc sĩ Vương Văn Khởi, Phó giám đốc Trung tâm Tư vấn - Tuyển sinh Trường Đại học Kinh tế - Tài chính TP Hồ Chí Minh (UEF) cho rằng, các nhóm ngành thường sử dụng những tổ hợp tương đối giống nhau. Vì vậy, nếu thí sinh lựa chọn ngành trong cùng nhóm hoặc các ngành gần nhau, có thể tận dụng một tổ hợp để xét tuyển vào nhiều ngành, qua đó gia tăng cơ hội trúng tuyển.
Ông Khởi cũng lưu ý, thí sinh cần chủ động tìm hiểu kỹ thông tin tuyển sinh của từng trường, đặc biệt là các tổ hợp xét tuyển được sử dụng. Việc này giúp xây dựng chiến lược lựa chọn môn thi và đăng ký nguyện vọng một cách hiệu quả.
Ở góc độ thực tiễn tuyển sinh, Phó giám đốc Trung tâm Tư vấn - Tuyển sinh UEF cho biết thêm, năm 2026 dự kiến có trên 1 triệu thí sinh tham gia kỳ thi tốt nghiệp THPT, khiến mức độ cạnh tranh tiếp tục gia tăng. Do đó, việc chuẩn bị kỹ lưỡng ngay từ khâu đăng ký môn thi là rất cần thiết.
Một điểm quan trọng khác là, theo quy định hiện hành, thí sinh xét tuyển đại học bằng bất kỳ phương thức nào cũng phải đạt tối thiểu 15 điểm ở tổ hợp 3 môn từ kỳ thi tốt nghiệp THPT (trừ một số ngành đặc thù). Điều này đồng nghĩa với việc, ngay cả khi sử dụng điểm học bạ hay điểm kỳ thi đánh giá năng lực, kết quả kỳ thi tốt nghiệp vẫn là điều kiện cần.
Thạc sĩ Nguyễn Bá Anh, Phó giám đốc Gloucestershire Việt Nam cho biết, với các chương trình liên kết quốc tế, dù phương thức xét tuyển linh hoạt, điều kiện tiên quyết vẫn là thí sinh phải tốt nghiệp THPT. Ngoài ra, người học còn cần đáp ứng các tiêu chí khác như trình độ ngoại ngữ để theo học chương trình.
Ghi nhận thực tế tại TP Hồ Chí Minh, học sinh có xu hướng lựa chọn môn tiếng Anh và các môn khoa học tự nhiên, đặc biệt là Vật lý. Theo các chuyên gia, đây là tín hiệu tích cực, phản ánh sự dịch chuyển theo nhu cầu nhân lực và xu hướng đào tạo của các trường đại học, nhất là trong các lĩnh vực công nghệ, kỹ thuật.
Thạc sĩ Vương Văn Khởi nhận định, việc nhiều học sinh lựa chọn môn tiếng Anh cho thấy sự tự tin về năng lực ngoại ngữ, trong khi môn Vật lý là nền tảng quan trọng cho nhiều ngành kỹ thuật - công nghệ, vốn đang có nhu cầu nhân lực lớn.
Bên cạnh việc lựa chọn môn thi, thí sinh cũng cần đặc biệt lưu ý đến quy trình đăng ký. Theo khuyến nghị của các chuyên gia, giai đoạn đăng ký thử là cơ hội để thí sinh làm quen với hệ thống, rà soát thông tin cá nhân và tránh sai sót khi đăng ký chính thức. Thông tin đăng ký cần chính xác tuyệt đối, thống nhất giấy tờ tùy thân và bảo mật tài khoản để tránh rủi ro.
Nhìn chung, việc lựa chọn môn thi tốt nghiệp THPT năm 2026 không còn là quyết định mang tính ngắn hạn, mà gắn liền với chiến lược xét tuyển đại học. Sự kết hợp hài hòa giữa năng lực, định hướng ngành nghề và yêu cầu của các tổ hợp xét tuyển sẽ giúp thí sinh tối ưu cơ hội, tiến gần hơn đến cánh cửa đại học mong muốn.
