“Chuyển đổi số phải trở thành cánh tay nối dài cho người khuyết tật”

Để hướng tới chuyển đổi số toàn diện cho toàn dân, việc giúp người khuyết tật tiếp cận với công nghệ số và dịch vụ công trực tuyến đang trở thành yêu cầu cấp thiết. Từ những khó khăn trong thực tế, cô gái khiếm thị Vũ Thị Hải Anh đã sáng lập ra dự án “Hành chính công trực tuyến cho người khuyết tật”.

Vũ Thị Hải Anh - người sáng lập dự án “Hành chính công trực tuyến cho người khuyết tật” (Ảnh: VOV1)

PV: Thưa chị, chuyển đổi số đang được nhắc đến như một “cuộc cách mạng” trong mọi lĩnh vực của đời sống. Vậy chuyển đổi số đang tạo ra những thay đổi cụ thể nào trong đời sống người khuyết tật?

Chuyển đổi số giờ đây không chỉ nằm trong lãnh thổ Việt Nam, mà đang là xu thế tất yếu của toàn cầu. Chuyển đổi số đem lại những cơ hội, nhưng cũng có rất nhiều thách thức cho người khuyết tật. Năm vừa qua, mình và các bạn đã thực hiện dự án “Hành chính công trực tuyến với người khuyết tật” với hy vọng mang hành chính công trực tuyến đến gần hơn với người khuyết tật tại Việt Nam.

PV: Điều gì đã thôi thúc chị bắt tay thực hiện dự án này?

Động lực để mình cùng các bạn thực hiện dự án này chính từ những khó khăn chúng mình gặp trong quá trình sử dụng dịch vụ hành chính công trực tuyến. Khi thấy người khuyết tật vẫn đang loay hoay trong việc thao tác để sử dụng các dịch vụ hành chính số, mình đã trò chuyện với một người bạn và tự hỏi: “Liệu chúng mình có thể làm gì để thay đổi được điều này hay không?” Và ý tưởng dự án bắt đầu từ câu hỏi đó. Mình rất bất ngờ vì đã có rất nhiều ý tưởng khả thi được nảy ra khi trao đổi với nhau. Dự án vì thế không chỉ là nỗ lực cá nhân, mà là sự cộng hưởng từ nhiều sáng kiến chung, và cũng là một trong những dự án mình tâm đắc nhất.

PV: Trong khuôn khổ sáng kiến “Hành chính công trực tuyến cho người khuyết tật”, chị đã làm gì để giúp người khuyết tật dễ dàng tiếp cận hơn với dịch vụ công trực tuyến?

Có ba trụ cột chính mà chúng mình triển khai. Thứ nhất, tổ chức các lớp tập huấn thực hành, hỗ trợ người khuyết tật trực tiếp sử dụng dịch vụ công trực tuyến trên Cổng Dịch vụ công quốc gia và ứng dụng VNeID. Thứ hai, xây dựng hệ thống học liệu chuyên biệt, được thiết kế phù hợp với từng dạng khuyết tật, giúp việc sử dụng dịch vụ trở nên thuận lợi hơn. Thứ ba, nghiên cứu thực trạng sử dụng dịch vụ công trực tuyến của người khuyết tật tại Hà Nội, từ đó đề xuất các kiến nghị tới Bộ Khoa học và Công nghệ cùng các tổ chức liên quan. Ngoài ra, nhóm cũng xây dựng bộ tài liệu hướng dẫn sử dụng dịch vụ hành chính công trực tuyến đăng các nền tảng số như: Youtube, Facebook, Tiktok để mở rộng khả năng tiếp cận nhiều đối tượng.

PV: Trong quá trình triển khai dự án, đâu là khó khăn lớn nhất của Ban quản lý dự án?

Khó khăn lớn nhất đối với chúng mình là nhu cầu đa dạng của người khuyết tật trong quá trình chuyển đổi số. Bởi có nhiều dạng khuyết tật khác nhau, như: khuyết tật nghe nói, khuyết tật trí tuệ, khuyết tật nhìn, khuyết tật vận động. Mỗi một dạng lại có một khó khăn, hạn chế khác nhau. Để tất cả các dạng tật có thể hiểu và thực hiện được, chúng mình phải cố gắng thiết kế các bộ tài liệu tiếp cận được với tất cả các đối tượng.

PV: Bên cạnh những rào cản trên, liệu có những cơ hội nào sẽ mở ra với người khuyết tật trong “cuộc cách mạng” chuyển đổi số?

Có rất nhiều những cơ hội mở ra đối với người khuyết tật trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay. Việc người khuyết tật như chúng mình được Đảng và Nhà nước tạo điều kiện thụ hưởng bình đẳng dịch vụ hành chính công đã là một cơ hội tốt. Không chỉ vậy, cánh cửa việc làm ngày càng rộng mở đối với người khuyết tật. Nhờ các nền tảng học trực tuyến, thư viện số, kinh doanh trên nền tảng số và mạng xã hội, người khuyết tật có thể chủ động tiếp cận kiến thức, nâng cao kỹ năng và cập nhật thông tin xã hội một cách linh hoạt, phù hợp với điều kiện cá nhân. Bên cạnh đó, nhờ những diễn đàn số mà người khuyết tật có nhiều cơ hội được cất lên tiếng nói, cũng như tham gia đóng góp vào đời sống chung thông qua các trang mạng xã hội. Cơ hội thì có rất nhiều, tuy nhiên trong tương lai, mình nghĩ vẫn cần phải điều chỉnh rất nhiều để thiết kế nên những chương trình, bài giảng riêng cho từng loại khuyết tật.

PV: Chị có dự định gì để tiếp tục hỗ trợ cộng đồng người khuyết tật trong việc tiếp cận chuyển đổi số trong tương lai?

Trong thời gian tới, mình mong muốn dự án sẽ tiếp tục nhân rộng mô hình lớp học đồng hành cùng người khuyết tật trong sử dụng dịch vụ hành chính công trực tuyến, đặc biệt ở những vùng sâu, vùng xa. Bên cạnh đó, chúng mình cũng tập trung vào tính tiếp cận của nền tảng số, tiếp tục tổng hợp những phản hồi về khó khăn thực tiễn của người khuyết tật trong quá trình sử dụng Cổng Dịch Vụ Công Quốc gia và ứng dụng VNeID. Từ đó, kiến nghị cho các cơ quan chức năng và những đơn vị phụ trách cải thiện các nền tảng số để mọi người có thể tham gia vào những kênh chuyển đổi số phù hợp hơn. Quá trình chuyển đổi số còn nhiều khó khăn nhưng chúng mình cũng cố gắng thiết kế ngôn ngữ, quy trình, thao tác phù hợp để chuyển đổi số đến gần hơn với người khuyết tật. Đó cũng là mục tiêu mà chúng mình đặt ra để chuyển đổi số không phải ở trên lý thuyết nữa, mà thực sự trở thành “cánh tay nối dài” và là “tầm nhìn” để người khuyết tật có thể bước ra thế giới và hòa nhập cộng đồng.