Phát biểu trong cuộc trao đổi với Thống đốc Ngân hàng Trung ương Nigeria Yemi Cardoso bên lề Diễn đàn các thị trường mới nổi ở thủ đô Abuja của Nigeria, bà Okonjo-Iweala cho biết căng thẳng địa chính trị, đại dịch COVID-19 và việc một số hoạt động thương mại bị gián đoạn thời gian qua đã khiến nhiều tập đoàn đa quốc gia xem xét lại chiến lược sản xuất và tìm kiếm các địa điểm đầu tư mới nhằm giảm phụ thuộc vào một số ít quốc gia.
Theo bà, xu hướng đa dạng hóa chuỗi cung ứng và tuyến vận tải đang tạo ra cơ hội hiếm có để các nền kinh tế châu Phi tham gia sâu hơn vào mạng lưới sản xuất toàn cầu. Để thu hút dòng vốn đầu tư mới, các nước châu Phi cần cải thiện môi trường luật pháp, phát triển cơ sở hạ tầng, đơn giản hóa thủ tục hành chính và tăng cường hội nhập thương mại trong khu vực.
Tổng Giám đốc WTO khuyến nghị các quốc gia châu Phi không nên cạnh tranh riêng lẻ mà cần phối hợp xây dựng chuỗi giá trị chung của khu vực, đặc biệt trong lĩnh vực chế biến các khoáng sản chiến lược phục vụ sản xuất xe điện, pin và công nghệ năng lượng tái tạo. Theo bà, thay vì chỉ xuất khẩu khoáng sản thô, châu Phi cần phát triển công nghiệp chế biến sâu và các ngành sản xuất có giá trị gia tăng cao để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Bà Okonjo-Iweala lưu ý rằng các cơ hội sẽ không tự đến, vì châu Phi phải cạnh tranh quyết liệt với các nền kinh tế ở châu Á và Mỹ Latinh trong thu hút đầu tư. Các nhà đầu tư sẽ ưu tiên những quốc gia có chính sách ổn định, thể chế minh bạch và môi trường kinh doanh thuận lợi.
Bên cạnh đó, người đứng đầu WTO cũng cho rằng các nền kinh tế châu Phi cần chuẩn bị cho bối cảnh nguồn vốn hỗ trợ và đầu tư nước ngoài ngày càng hạn chế. Các chính phủ cần huy động hiệu quả hơn nguồn vốn trong nước, cải thiện điều kiện cho khu vực tư nhân phát triển và tạo môi trường thuận lợi để thu hút thêm đầu tư quốc tế trong dài hạn. Bà Okonjo-Iweala kêu gọi các quốc gia châu Phi đẩy nhanh thực hiện Hiệp định Thương mại Tự do lục địa châu Phi (AfCFTA), cho rằng việc tăng cường thương mại nội khối là điều kiện then chốt để hình thành các chuỗi cung ứng khu vực có đủ năng lực cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.
Những thay đổi trật tự kinh tế thế giới đang mở ra cơ hội hiếm có cho châu Phi tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Tuy nhiên, chỉ những quốc gia cải thiện chất lượng quản trị, tăng cường hợp tác khu vực và đầu tư phát triển các ngành công nghiệp có giá trị gia tăng cao mới có thể tận dụng hiệu quả cơ hội này.
