Ngày 27/1/2025, Tổng thống Donald Trump đã ký sắc lệnh hành pháp thành lập dự án Vòm Vàng, hứa hẹn mang lại cho nước Mỹ một lá chắn phòng thủ tên lửa ấn tượng, do quân đội xây dựng với tốc độ kỷ lục. Tuy nhiên, sau một năm chi ra hàng tỷ USD, giấc mơ Vòm Vàng của ông vẫn chưa tiến gần hơn tới hiện thực.
Bộ Quốc phòng Mỹ chưa bắt đầu triển khai mạng lưới cảm biến và tên lửa đánh chặn quy mô lớn vì một phần do tính phức tạp của dự án nên Nhà Trắng vẫn chưa giải ngân hàng tỷ USD mà Quốc hội Mỹ đã phê chuẩn để xây dựng cấu trúc hệ thống này. Điều này khiến ngành quốc phòng chưa thể bắt tay vào triển khai một cách nghiêm túc.
Một cựu quan chức cấp cao Lầu Năm Góc nói: “Toàn bộ dự án đang đứng trước nguy cơ”.
Các nguồn tin cảnh báo rằng mong muốn của ông Trump nhằm tạo ra Vòm Vàng trong vòng ba năm còn bị cản trở thêm do liên lạc thiếu nhất quán với ngành quốc phòng. Họ cho rằng một số thách thức công nghệ và hậu cần mà dự án đang đối mặt nhiều khả năng không thể vượt qua.
Ví dụ, các tên lửa đánh chặn đặt trên không gian là trọng tâm trong kế hoạch ban đầu của Tổng thống Trump. Theo thiết kế, thiết bị phức tạp này có thể phá hủy tên lửa chỉ vài phút sau khi phóng, nhưng khung thời gian rất hẹp đó cực kỳ khó đạt được. Ngay cả khi Mỹ có thể xây dựng một mạng lưới phát hiện phóng và đánh chặn đáng tin cậy, thì sản xuất tên lửa đặt trên mặt đất vẫn rẻ hơn nhiều. Do đó, đối phương có thể phóng ồ ạt các tên lửa chi phí thấp, dễ dàng làm quá tải hệ thống.
Tướng Michael Guetlein thuộc Lực lượng Không gian Mỹ cho biết Bộ Quốc phòng đang lên kế hoạch thử nghiệm tên lửa đánh chặn đặt trên không gian vào năm 2028, nhưng bộ này chưa nêu rõ thử nghiệm sẽ chứng minh điều gì hay mức độ phức tạp ra sao.
Trong một tuyên bố, Lầu Năm Góc nói rằng văn phòng Vòm Vàng tiếp tục đáp ứng các mục tiêu được nêu trong sắc lệnh hành pháp về dự án, đồng thời khẳng định kế hoạch triển khai là linh hoạt, nhưng các yếu tố nền tảng của cấu trúc hệ thống đã được xác lập.
Nhà Trắng khẳng định nỗ lực này là cần thiết để bảo vệ nước Mỹ. Người phát ngôn Nhà Trắng Anna Kelly nói: “Đã đạt những tiến triển lớn trong quá trình triển khai dự án đổi mới này và Tổng thống mong chờ dự án có tính cạnh tranh này sẽ bảo vệ đất nước của chúng ta cho nhiều thế hệ mai sau”.
Nhà thầu thất vọng
Dù còn nhiều điều chưa chắc chắn, các nhà thầu quốc phòng đang nhắm tới nguồn ngân sách khổng lồ và chạy đua để chứng minh hệ thống của mình có thể phù hợp với tầm nhìn Vòm Vàng của ông Trump.
Lầu Năm Góc đã cấp một số hợp đồng nhỏ để bắt đầu phát triển các tên lửa đánh chặn đặt trên không gian. Họ muốn các công ty sẽ tự bỏ vốn trong giai đoạn phát triển để hy vọng giành được các hợp đồng sản xuất lớn trong tương lai.
Tuy nhiên, các doanh nghiệp tỏ ra thất vọng khi Lầu Năm Góc chưa sử dụng 23 tỷ USD mà Quốc hội đã phê chuẩn trong gói điều chỉnh ngân sách được thông qua vào mùa hè năm 2025.
Một đại diện trong ngành quốc phòng bình luận: “Đằng sau hậu trường, rõ ràng là ngành quốc phòng khá bức xúc. Thiết lập cơ chế kiểu giải thưởng thay vì ký hợp đồng trực tiếp với các công ty trong khi đã có hàng tỷ USD được phê chuẩn thực sự gây thất vọng”.
Ngành quốc phòng cũng thận trọng trước việc đầu tư quá nhiều ngay từ đầu. Các công ty trong ngành lo ngại chương trình có thể không tồn tại dưới chính quyền tiếp theo và hợp đồng sản xuất các tên lửa đánh chặn đặt trên không gian có thể sẽ không bao giờ thành hiện thực.
Điều đó đồng nghĩa với việc các nhà thầu quốc phòng phải gánh chịu mức độ rủi ro không nhỏ.
Cựu kiểm soát viên ngân sách Lầu Năm Góc Elaine McCusker phát biểu: “Họ không nhất thiết hiểu rõ toàn bộ hệ thống sẽ kết hợp lại như thế nào để trở thành một hệ thống khả thi. Có rất nhiều hướng triển khai, một số là để cạnh tranh trong ngành quốc phòng, một số khác chính phủ dự định tự làm. Vấn đề là họ sẽ thực hiện điều đó ra sao”.
Quốc hội thất vọng
Quốc hội cũng tỏ ra thất vọng trước tiến độ chậm chạp của Lầu Năm Góc.
Các nhà lập pháp đến nay vẫn chưa nhận được một kế hoạch chi tiết về cách Bộ Quốc phòng dự định chi tiêu 23 tỷ USD. Theo một đại diện trong ngành và một trợ lý quốc hội am hiểu vấn đề, nguồn tiền cho Vòm Vàng chỉ được giải ngân ở đợt cuối cùng của gói điều chỉnh ngân sách quốc phòng và hiện chưa ai biết chính xác thời điểm đó.
Hạ nghị sĩ Jeff Crank (đảng Cộng hòa, bang Colorado), đồng chủ tịch Nhóm nghị sĩ Hạ viện về Vòm Vàng, cho biết ông đã tham dự một buổi báo cáo mật về cấu trúc hệ thống và cảm thấy tin tưởng vào kế hoạch của Tướng Guetlein, nhưng vẫn đang chờ phê duyệt cuối cùng từ Nhà Trắng.
Các ủy ban phân bổ ngân sách đã chỉ trích Lầu Năm Góc vì thiếu thông tin về Vòm Vàng. Họ yêu cầu bộ này cung cấp kế hoạch chi tiêu toàn diện cho dự án trong vòng 60 ngày kể từ khi dự luật phân bổ ngân sách quốc phòng hằng năm có hiệu lực.
Các quan chức Lầu Năm Góc cho rằng cần giữ bí mật một phần nhằm bảo vệ các kế hoạch mật. Hồi tháng 1, Tướng Guetlein nói rằng các đối tượng xấu đã bắt đầu xâm nhập trái phép vào nền tảng công nghiệp quốc phòng. Ông phát biểu tại một hội nghị của Bộ Tư lệnh Hệ thống Không gian rằng những lo ngại về an ninh đã buộc các quan chức phải giữ im lặng.
Bộ Quốc phòng Mỹ đã tổ chức một hội nghị với ngành quốc phòng vào tháng 8/2025 để thảo luận về các kế hoạch, nhưng ông Guetlein cho biết văn phòng này chưa có ý định tổ chức thêm hội nghị nào trong thời gian tới vì Lầu Năm Góc đã lộ lọt quá nhiều thông tin sau hội nghị đầu tiên. Ông Guetlein nói rằng thay vào đó, ông đã gặp riêng từng công ty trong các cuộc trao đổi mật để truyền đạt nhu cầu.
Vòm Vàng cũng cần sự đồng thuận của các đồng minh then chốt như Canada và Greenland để sử dụng radar Bắc Cực và không phận nhằm theo dõi các tên lửa đang bay tới. Tuy nhiên, các cuộc chiến thương mại đã cản trở ông Guetlein trao đổi với các đồng minh, qua đó khiến nỗ lực này thêm phức tạp.
