 |
| Đông đảo du khách tham quan Đại Nội Huế (ảnh tư liệu). |
Bảo tồn và phát huy giá trị di sản
Ngày 11/12/1993, Quần thể Di tích Cố đô Huế chính thức được UNESCO ghi danh là Di sản Văn hóa Thế giới. Đây là di sản thế giới đầu tiên của Việt Nam được vinh danh. Sự kiện này đã đánh dấu mốc quan trọng và mang ý nghĩa lớn đối với công cuộc bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa Huế.
Đến nay, Huế đã sở hữu 8 Di sản Văn hóa Thế giới được UNESCO ghi danh, trong đó có 6 di sản riêng của Cố đô gồm: Quần thể Di tích Cố đô Huế, Nhã nhạc cung đình Huế, Mộc bản triều Nguyễn, Châu bản triều Nguyễn, Thơ văn trên kiến trúc cung đình Huế và Những bản đúc trên chín đỉnh đồng ở Hoàng cung Huế.
Ngoài ra, Huế còn đồng sở hữu 2 di sản chung với các địa phương khác là Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ và Nghệ thuật Bài chòi Trung Bộ.
Hơn 30 năm sau khi Quần thể Di tích Cố đô Huế được UNESCO vinh danh là Di sản Văn hóa Thế giới, đã có hơn 200 công trình, hạng mục ở các di tích được bảo tồn, tu bổ, trùng tu và phục hồi với tổng mức đầu tư hàng nghìn tỷ đồng. Trong đó, nhiều công trình có giá trị đặc biệt về kiến trúc, lịch sử đã được trùng tu phục hồi như: Ngọ Môn, Hiển Lâm Các, Cụm di tích Thế Miếu, Cung Diên Thọ, Duyệt Thị Đường, Cung Trường Sanh…
Thành phố Huế tiếp tục ưu tiên nguồn lực cho trùng tu, phục hồi các di tích. Giữa tháng 1/2026, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế đã khởi công hai dự án “Bảo tồn, tôn tạo thích nghi di tích Quốc Tử Giám - Kinh thành Huế” và “Tu bổ, tôn tạo và phục hồi thích nghi di tích Văn Miếu”.
Dự án bảo tồn, tôn tạo di tích Quốc Tử Giám có kinh phí hơn 108 tỷ đồng; tập trung tu bổ các công trình chính như: Di Luân Đường, Nhà Học hữu, Nhà Học tả, bia Huỳnh Tự Thư Thanh, Cổng Tam quan.
Dự án: “Tu bổ, tôn tạo và phục hồi thích nghi di tích Văn Miếu” có tổng vốn đầu tư hơn 132 tỷ đồng, nhằm tu bổ, phục hồi các công trình: Đại Thành Điện, Đại Thành Môn, Kim Thanh Môn, Ngọc Chấn Môn, Văn Miếu Môn...
Theo Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế, dự án bảo tồn, tôn tạo di tích Quốc Tử Giám dự kiến hoàn thành cuối năm 2029, góp phần giữ gìn và phát huy những di sản văn hóa từng là không gian khoa cử xưa. Còn Dự án: “Tu bổ, tôn tạo và phục hồi thích nghi di tích Văn Miếu” dự kiến hoàn thành cuối năm 2028, góp phần làm phong phú thêm cho di sản kiến trúc Cố đô Huế.
Các di tích được bảo tồn, phục hồi đến đâu được phát huy giá trị đến đó, thông qua du lịch và dịch vụ. Đặc biệt, hình ảnh Quần thể Di tích Cố đô Huế được quảng bá rộng rãi trong nước và quốc tế, khẳng định vị thế của Huế là một trong những trung tâm di sản và văn hóa đặc sắc của Việt Nam và khu vực Đông Nam Á.
Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế Hoàng Việt Trung cho biết, đơn vị quản lý 43 di tích. Năm 2025, các di tích đón gần 3,2 triệu lượt khách mua vé vào tham quan, mang lại doanh thu 473 tỷ đồng. Năm 2026, đơn vị phấn đấu doanh thu từ bán vé vào tham quan các di tích đạt 480 tỷ đồng, doanh thu từ dịch vụ 55 tỷ đồng.
Chủ tịch UBND thành phố Huế Nguyễn Khắc Toàn yêu cầu, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế kiên định nguyên tắc bảo tồn khoa học, bền vững, chủ động hội nhập với các chuẩn mực quốc tế về bảo tồn di sản. Trung tâm cần tiếp tục rà soát, cập nhật quy hoạch tổng thể bảo tồn, tu bổ, tôn tạo Quần thể Di tích Cố đô Huế; xây dựng lộ trình ưu tiên cho các hạng mục nguy cấp, các công trình có giá trị đặc biệt, bảo đảm “cứu di tích” kịp thời, không để mất đi những cấu trúc, chi tiết gốc quý giá. Mỗi dự án trùng tu phải được chuẩn bị kỹ về hồ sơ khoa học, phương án kỹ thuật, vật liệu, nhân lực, gắn chặt với giám sát của các nhà khoa học và cơ quan chuyên môn.
Trung tâm lớn về văn hóa, du lịch của Đông Nam Á
Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam với quan điểm chỉ đạo, phát triển văn hóa, con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn, trụ cột, hệ điều tiết cho phát triển nhanh và bền vững đất nước; coi văn hóa là sức mạnh cạnh tranh của quốc gia, là nền tảng của sức mạnh mềm và là nguồn lực để bứt phá trong kỷ nguyên số.
Nghị quyết số 80-NQ/TW cùng với quyết sách chiến lược về văn hóa tại Đại hội XIV của Đảng như “tiếp sức” thêm để thành phố Huế - nơi hội tụ tinh hoa văn hóa của dân tộc, có thêm động lực và nguồn lực phát triển trên nền tảng di sản văn hóa. Thành phố Huế đặt mục tiêu đến năm 2030, trở thành đô thị di sản đặc trưng của Việt Nam; một trong những trung tâm lớn, đặc sắc của khu vực Đông Nam Á về văn hóa, du lịch.
Ngoài 8 di sản thế giới đang sở hữu, năm 2026, thành phố xây dựng Đề án “Bảo vệ và phát huy giá trị di sản nghệ thuật Ca Huế đến năm 2030” và hoàn thiện hồ sơ Ca Huế đề nghị UNESCO ghi danh. Cùng với thương hiệu “Thành phố Di sản”, thành phố đang tập trung xây dựng “Huế - Kinh đô áo dài” để từng bước được khôi phục và đưa áo dài trở thành một sản phẩm du lịch độc đáo, góp phần bảo tồn, phát huy giá trị loại hình trang phục này trong đời sống. Tương tự, thương hiệu “Huế - Kinh đô ẩm thực” ngày càng góp phần nâng cao vị thế của ẩm thực Huế, trở thành nguồn lực văn hóa quan trọng trong phát triển kinh tế, xã hội; nhất là du lịch.
Huế cũng đã và đang thực hiện các chính sách hỗ trợ để trùng tu, bảo vệ và phát huy giá trị của hàng trăm ngôi nhà vườn; các đô thị cổ có giá trị lịch sử, văn hóa, kiến trúc, thương mại như: Bao Vinh, Gia Hội - Chợ Dinh.
Dự kiến trong Quý I năm 2026, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế sẽ di dời trụ sở làm việc ở di tích Cơ Mật viện triều Nguyễn, tại số 33 Tống Duy Tân, phường Phú Xuân, đến nơi khác. Sau đó, di tích Cơ Mật viện ở phía Đông Nam ngoài Hoàng Thành Huế, sẽ trở thành không gian sáng tạo, giao lưu văn hóa nghệ thuật kết hợp với dịch vụ; góp phần tạo điểm đến văn hóa, du lịch của Huế. Nằm trong Quần thể Di tích Cố đô Huế, Cơ Mật viện hay còn gọi là Tam Tòa là cơ quan tham mưu tối cao của triều đình nhà Nguyễn, nơi từng bàn thảo những vấn đề trọng đại nhất của đất nước.
Với không gian, các sản phẩm trải nghiệm mới trên nền tảng di sản văn hóa, thành phố Huế kỳ vọng đưa ngành mũi nhọn du lịch tiếp tục bứt phá. Năm 2026, Huế phấn đấu đón khoảng 7 – 7,5 triệu lượt khách, tổng thu từ du lịch đạt khoảng 15.000 tỷ đồng. Đến năm 2030, thành phố phấn đấu thu hút 10 - 12 triệu lượt khách, tổng thu từ du lịch đạt khoảng 28.000 - 30.000 tỷ đồng.
Theo Bí thư Thành ủy Huế Nguyễn Đình Trung, thời gian tới, thành phố quyết tâm thực hiện các giải pháp gồm: tiếp tục nâng cao nhận thức và trách nhiệm của toàn xã hội về vai trò của văn hóa và di sản trong phát triển; bảo tồn phải đi đôi với phát triển, phát triển bền vững phải dựa trên nền tảng văn hóa và bản sắc Huế; khai thác hiệu quả tiềm năng, thế mạnh của di sản văn hóa, tránh làm ảnh hưởng đến di sản; xây dựng Huế trở thành điểm đến văn hóa, du lịch hàng đầu khu vực Đông Nam Á thông qua việc nâng cao chất lượng dịch vụ, tạo ra các sản phẩm du lịch mới, thu hút đầu tư vào du lịch sinh thái, du lịch nghỉ dưỡng, du lịch biển; phát triển kinh tế đêm; đẩy mạnh liên kết vùng, nhất là với thành phố Đà Nẵng và tỉnh Quảng Trị; tăng cường quảng bá Huế bằng công nghệ số, hình thành hệ sinh thái du lịch thông minh.
Theo Bí thư Thành ủy Huế, thành phố tiếp tục huy động nguồn lực để trùng tu, phục hồi các công trình di tích cấp thiết; bảo tồn tổng thể nhà rường, làng cổ, phố cổ; phát triển mạnh công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo; hình thành các không gian sáng tạo, các trung tâm biểu diễn nghệ thuật, bảo tàng số, thư viện mở...
