 |
| Bệnh nhi điều trị tại Bệnh viện Bạch Mai. |
Trẻ khỏe mạnh cũng có thể bị cúm nặng
Trước tình hình nhiều bệnh hô hấp đang có nguy cơ lây lan, nhất là bệnh cúm mùa, trong khi nhiều người chủ quan cho rằng cúm mùa là bệnh đơn giản, thông thường, BSCKII. Phạm Công Khắc, Phó Giám đốc Trung tâm Nhi khoa, Bệnh viện Bạch Mai cảnh báo: "Thực tế, phần lớn trẻ mắc cúm sẽ hồi phục sau vài ngày đến khoảng một tuần nếu được chăm sóc và theo dõi đúng. Tuy nhiên, không vì thế mà xem cúm mùa là bệnh lành tính. Cúm có thể gây nhiều biến chứng nguy hiểm, thậm chí đe dọa tính mạng.
Theo đó, cúm là bệnh nhiễm virus đường hô hấp có khả năng lây lan rất nhanh. Trẻ thường khởi phát đột ngột với sốt, ho, đau họng, nghẹt hoặc chảy nước mũi, đau đầu, đau mỏi cơ và mệt nhiều. Ở trẻ nhỏ, biểu hiện có thể không điển hình như quấy khóc, bú kém, nôn, tiêu chảy hoặc li bì.
Điều đáng lo ngại là cúm có thể gây nhiều biến chứng như viêm tai giữa, viêm xoang, mất nước hoặc làm nặng thêm hen phế quản và các bệnh mạn tính. Nặng hơn, trẻ có thể bị viêm phổi, suy hô hấp, viêm cơ tim, viêm não, co giật, tiêu cơ vân, sốc, suy đa cơ quan; phải điều trị hồi sức tích cực, thở máy và vẫn có nguy cơ tử vong.
Theo BS. Phạm Công Khắc, nguy cơ diễn biến nặng cao nhất là trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt dưới 2 tuổi; trẻ mắc bệnh tim bẩm sinh, hen phế quản, bệnh phổi mạn tính, bệnh thần kinh, bệnh gan, thận, đái tháo đường, rối loạn chuyển hóa, bệnh máu; trẻ suy giảm miễn dịch, ung thư hoặc đang điều trị bằng thuốc ức chế miễn dịch.
Tuy nhiên, điều đáng lưu ý là có những trẻ trước đó hoàn toàn khỏe mạnh nhưng vẫn có thể mắc cúm nặng. Vì vậy, phụ huynh không nên chủ quan chỉ vì con không có bệnh nền.
"Cha mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay khi có các dấu hiệu như khó thở, thở nhanh, tím môi, li bì, khó đánh thức, co giật, bỏ bú, nôn nhiều, mất nước, sốt cao kéo dài hoặc đã đỡ nhưng sốt và ho nặng trở lại", BS. Phạm Công Khắc khuyến cáo.
Chủ động phòng tránh bằng vaccine
Theo BS. Phạm Công Khắc, hiện nay vaccine là biện pháp chủ động và hiệu quả nhất để phòng cúm mùa. Mặc dù không bảo vệ tuyệt đối và hiệu quả có thể thay đổi giữa các mùa do virus liên tục biến đổi, nhưng tiêm chủng giúp giảm nguy cơ mắc cúm, giảm số lần khám bệnh, giảm nhập viện và đặc biệt giảm nguy cơ bệnh nặng, điều trị hồi sức cũng như tử vong.
Theo khuyến cáo của Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ, tất cả trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên, nếu không có chống chỉ định, đều nên được tiêm vaccine cúm hằng năm.
Về độ tuổi tiêm chủng, với trẻ từ 6 tháng đến 8 tuổi chưa từng tiêm hoặc chưa đủ liều cơ bản, có thể cần tiêm 2 mũi trong cùng một mùa cúm, cách nhau ít nhất 4 tuần; trẻ từ 9 tuổi trở lên hoặc đã hoàn thành lịch tiêm cơ bản thường chỉ cần một mũi mỗi năm.
Về việc có cần tiêm nhắc lại vaccine cúm hằng năm, theo BS. Phạm Công Khắc điều này là cần thiết vì virus cúm liên tục biến đổi nên thành phần vaccine cũng được cập nhật hằng năm để phù hợp với các chủng virus lưu hành. Bên cạnh đó, miễn dịch sau tiêm sẽ giảm dần theo thời gian; vì vậy, việc trẻ đã từng tiêm hoặc từng mắc cúm không đồng nghĩa sẽ tiếp tục được bảo vệ trong những năm sau.
Sau khi tiêm vaccine khoảng hai tuần, cơ thể sẽ tạo được lượng kháng thể bảo vệ. Do đó, phụ huynh nên chủ động đưa trẻ đi tiêm trước khi mùa cúm gia tăng khoảng 2 tuần.
Ở Việt Nam, cúm có thể lưu hành quanh năm và tăng vào những thời điểm thời tiết thay đổi; vì vậy, không nhất thiết phải tiêm đúng vào lịch cố định mới tiêm. Nếu người dân bị lỡ thời điểm dự kiến tiêm nhưng virus vẫn đang lưu hành thì nên tiêm ngay. Đối với trẻ em, cần tiêm hai mũi, nên bắt đầu tiêm sớm để hoàn thành đầy đủ phác đồ, đạt hiệu quả bảo vệ cao.
Ngoài tiêm vaccine, bác sĩ cũng khuyến cáo, để phòng bệnh cúm, cha mẹ cần kết hợp nhiều biện pháp vệ sinh phòng bệnh như: Phụ huynh cần hướng dẫn trẻ rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, che miệng khi ho hoặc hắt hơi, hạn chế tiếp xúc với người đang mắc bệnh hô hấp, giữ môi trường sống thông thoáng, đeo khẩu trang khi cần thiết và không cho trẻ đang sốt đến trường.
Khi bị cúm, trẻ cần được nghỉ ngơi đầy đủ, uống đủ nước, bảo đảm dinh dưỡng hợp lý. Đặc biệt, cha mẹ không nên tự ý dùng kháng sinh vì kháng sinh không có tác dụng với virus cúm. Những trẻ có nguy cơ cao hoặc xuất hiện dấu hiệu nặng cần được đưa đến cơ sở y tế sớm để được đánh giá và cân nhắc điều trị bằng thuốc kháng virus.
