Theo các chuyên gia, ngày nay, tiêu chuẩn môi trường và phát triển bền vững ngày càng trở thành điều kiện bắt buộc trong thương mại quốc tế, chuyển đổi xanh đang đặt ra yêu cầu cấp bách đối với cộng đồng doanh nghiệp sản xuất. Không còn là câu chuyện mang tính định hướng dài hạn, các tiêu chuẩn ESG (môi trường – xã hội – quản trị) và kiểm kê phát thải khí nhà kính đang dần trở thành “tấm vé thông hành” để doanh nghiệp duy trì đơn hàng và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Áp lực này đặc biệt rõ nét khi các thị trường lớn như Liên minh châu Âu triển khai các rào cản thương mại xanh gắn với mục tiêu phát thải ròng bằng “0” (Net Zero). Các cơ chế như điều chỉnh biên giới carbon yêu cầu doanh nghiệp phải minh bạch dữ liệu phát thải, truy xuất nguồn gốc carbon và chứng minh trách nhiệm môi trường trong toàn bộ chuỗi giá trị.
Theo ông Nguyễn Văn Lăng, Tổng Giám đốc CTCP Becamex Bình Định, ESG và kiểm kê khí nhà kính không còn là “lựa chọn”, mà đã trở thành điều kiện bắt buộc đối với doanh nghiệp sản xuất muốn tiếp cận thị trường quốc tế. Đây không phải là xu hướng ngắn hạn mà là một sự dịch chuyển mang tính cấu trúc của thương mại toàn cầu, nơi tiêu chuẩn phát thải và trách nhiệm xã hội đang trở thành thước đo mới của năng lực cạnh tranh.
Tuy nhiên, thách thức lớn đối với nhiều doanh nghiệp không chỉ nằm ở câu hỏi “có làm hay không”, mà là “làm như thế nào” để vừa đáp ứng các tiêu chuẩn xanh, vừa đảm bảo hiệu quả kinh tế. Trong bối cảnh đó, mô hình khu công nghiệp xanh đang được xem là một giải pháp mang tính cộng hưởng, giúp doanh nghiệp rút ngắn quá trình chuyển đổi.
 |
Trung tâm Điều hành thông minh (IOC) được coi như đầu não số hóa, là trụ cột quản trị của Becamex IDC. |
Trong bối cảnh đó, ông Lý Duy Khiêm, Giám đốc Trung tâm Điều hành thông minh của Becamex IDC cũng cho biết, việc xây dựng hệ sinh thái khu công nghiệp xanh có thể giúp doanh nghiệp tối ưu nguồn lực trong quá trình thực hiện ESG. Thay vì mỗi doanh nghiệp phải tự xây dựng hệ thống kiểm kê phát thải và quản trị carbon riêng lẻ – vốn tốn kém chi phí và nhân lực – hạ tầng dùng chung trong khu công nghiệp có thể hỗ trợ doanh nghiệp triển khai các tiêu chuẩn này hiệu quả hơn.
Cụ thể, các khu công nghiệp xanh được quy hoạch tích hợp hệ thống năng lượng tái tạo, nền tảng quản lý carbon và hạ tầng số ngay từ đầu. Điều này cho phép doanh nghiệp tiếp cận dữ liệu phát thải theo thời gian thực, từ đó phục vụ công tác báo cáo ESG và quản trị môi trường một cách minh bạch và chính xác. Theo các chuyên gia, việc số hóa dữ liệu phát thải và tự động hóa quá trình đo lường carbon có thể giảm đáng kể chi phí vận hành và gánh nặng nhân sự cho doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, mô hình khu công nghiệp sinh thái còn giúp doanh nghiệp tận dụng hiệu quả tài nguyên thông qua việc chia sẻ hạ tầng và tối ưu chuỗi giá trị. Các hệ thống năng lượng tái tạo, tái sử dụng nước, xử lý chất thải và logistics xanh được thiết kế theo hướng liên kết, giúp giảm chi phí vận hành và hạn chế phát thải trong toàn bộ hệ sinh thái sản xuất.
Dù đầu tư vào nhà xưởng đạt chuẩn xanh hoặc chuỗi cung ứng bền vững có thể làm tăng chi phí ban đầu, nhiều chuyên gia cho rằng lợi ích dài hạn là rất đáng kể. Việc đáp ứng các tiêu chuẩn ESG giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro thương mại, hạn chế nguy cơ chịu thuế carbon và nâng cao khả năng tiếp cận các thị trường xuất khẩu lớn.
Đáng chú ý, theo các nghiên cứu trong lĩnh vực khu công nghiệp sinh thái, việc tận dụng hạ tầng chung tại các khu công nghiệp xanh có thể rút ngắn từ 30–50% thời gian chuẩn bị hồ sơ chứng nhận xanh so với việc doanh nghiệp tự triển khai riêng lẻ. Đây được xem là lợi thế cạnh tranh quan trọng trong bối cảnh yêu cầu về phát triển bền vững ngày càng trở nên khắt khe.
Trong dài hạn, khu công nghiệp xanh không chỉ là giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp tuân thủ các tiêu chuẩn ESG, mà còn đóng vai trò là nền tảng thúc đẩy đổi mới mô hình sản xuất. Khi được thiết kế theo hướng tích hợp giữa công nghệ số, năng lượng sạch và quản trị dữ liệu môi trường, các khu công nghiệp này có thể trở thành động lực quan trọng giúp doanh nghiệp Việt Nam thích ứng với xu hướng kinh tế xanh và nâng cao vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Tổng công ty Becamex IDC được thành lập năm 1976, hơn ba thập kỷ phát triển, Becamex IDC đã xây dựng hệ sinh thái phát triển công nghiệp – đô thị – dịch vụ quy mô lớn, với trọng tâm là đầu tư và vận hành các khu công nghiệp, khu đô thị, hạ tầng giao thông và các dự án dịch vụ hỗ trợ sản xuất. Hiện tập đoàn đang có 28 khu công nghiệp trải rộng trên 14 tỉnh/thành phố, đã và đang tạo ra khoảng 1 triệu việc làm cho người lao động.
