Từ một dòng nhạc vốn được xem là kén người nghe, Jazz đang từng bước hiện diện trong đời sống văn hóa cộng đồng của Hà Nội thông qua các chương trình biểu diễn định kỳ tại không gian công cộng.
Từ thu hút âm thanh đến từ sân khấu
Khi thời tiết Thủ đô dịu hơn sau những ngày nắng nóng, lượng người đổ về khu vực hồ Hoàn Kiếm tăng lên. Giữa nhịp sinh hoạt cuối tuần quen thuộc, sân khấu Jazz ngoài trời trở thành điểm dừng chân của nhiều khán giả.
Điều đáng chú ý là người nghe tại đây không chỉ gồm những người yêu thích Jazz từ trước. Nhiều người đến với chương trình hoàn toàn tình cờ. Có người đang đi dạo, có người đưa gia đình ra phố đi bộ, cũng có những du khách nước ngoài bị thu hút bởi âm thanh phát ra từ sân khấu.
Lorenzo - một du khách đến từ Anh cho biết, anh nghe thấy âm nhạc từ khá xa khi đang tham quan khu vực hồ Hoàn Kiếm và quyết định tìm đến nơi phát ra âm thanh. “Tôi nghe thấy âm nhạc từ xa và muốn tìm xem nó đến từ đâu. Điều tôi thích ở Jazz là nó khiến tôi cảm thấy vui vẻ, quên đi những lo lắng và tập trung hoàn toàn vào âm nhạc trong khoảnh khắc đó”, Lorenzo chia sẻ.
Sự xuất hiện của những khán giả như Lorenzo cho thấy cách Jazz đang tiếp cận công chúng trong không gian cộng đồng. Người nghe không cần mua vé, không cần tìm đến một nhà hát hay địa điểm biểu diễn chuyên biệt. Họ có thể bắt đầu bằng sự tò mò rồi dừng lại lâu hơn bởi những giai điệu và năng lượng của buổi diễn.
Nhiều năm qua, Jazz thường được xem là dòng nhạc giàu tính ngẫu hứng, có cấu trúc phức hợp và không dễ tiếp cận với số đông. Đối với nhiều bạn trẻ, các thể loại như pop, rap hay indie vẫn gần gũi hơn. Tuy nhiên, khi được đặt trong không gian mở, Jazz không còn mang cảm giác quá xa cách. Khán giả đến với âm nhạc bằng cảm xúc trực tiếp thay vì áp lực phải hiểu về kỹ thuật hay lý thuyết. Đó cũng là mục tiêu mà các nghệ sĩ tham gia chương trình hướng tới.
Ca sĩ Thủy Bùi cho biết, các buổi biểu diễn được tổ chức định kỳ nhằm lan tỏa Jazz đến với cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ. Theo chị, nhiều người vẫn nghĩ Jazz là dòng nhạc mang tính học thuật cao. Tuy nhiên, khi được biểu diễn trong không gian công cộng, công chúng có cơ hội tiếp cận dòng nhạc này theo cách gần gũi hơn và nhận ra Jazz hoàn toàn có thể hiện diện trong đời sống thường ngày.
Không gian cộng đồng cũng làm thay đổi vai trò của nghệ sĩ. Họ không chỉ biểu diễn cho những khán giả đã có hiểu biết về Jazz mà còn trở thành cầu nối, giúp những người chưa từng tiếp xúc với dòng nhạc này có cơ hội làm quen và trải nghiệm. Điểm khác biệt của sân khấu Jazz ngoài trời là nghệ thuật được đưa đến nơi công chúng đang sinh hoạt, vui chơi thay vì chờ công chúng chủ động tìm đến nghệ thuật.
Theo nghệ sĩ saxophone Quyền Thiện Đắc, sau khoảng nửa chặng đường của dự án kéo dài một năm, mỗi buổi biểu diễn đều mang đến những trải nghiệm khác nhau. Có những khán giả quen thuộc quay trở lại nhiều lần nhưng cũng luôn xuất hiện những người lần đầu nghe Jazz.
Ông cho biết, dù có những thời điểm Hà Nội nắng nóng gay gắt, khán giả vẫn đến theo dõi chương trình. Mỗi khi ban nhạc bắt đầu biểu diễn, khu vực ghế ngồi dần được lấp đầy.
Đến biến không gian công cộng thành điểm hẹn văn hóa
Đằng sau những buổi diễn cuối tuần là sự chuẩn bị của ê-kíp và nỗ lực duy trì một điểm hẹn văn hóa giữa lòng thành phố. Tính đều đặn của chương trình đang góp phần hình thành thói quen thưởng thức nghệ thuật nơi công cộng cho người dân và du khách.
Nếu trước đây Jazz thường gắn với những không gian biểu diễn chuyên biệt thì nay người dân có thể bắt gặp dòng nhạc này ngay tại phố đi bộ. Người trẻ có thể rủ nhau ghé qua sau một buổi dạo phố, du khách có thể tình cờ dừng chân, còn những người chưa từng nghe Jazz có cơ hội tiếp xúc với dòng nhạc này theo cách tự nhiên nhất.
Không chỉ thu hút khán giả trong nước, chương trình còn nhận được sự quan tâm của nhiều du khách quốc tế. Lorenzo cho rằng điều gây ấn tượng với anh không chỉ là âm nhạc mà còn là cách các nghệ sĩ tương tác với khán giả. “Tất cả các phần trình diễn đều rất tuyệt. Các nghệ sĩ biểu diễn chuyên nghiệp và có sự kết nối với khán giả. Tôi chỉ tiếc là chương trình không kéo dài hơn”, anh nói.
Những đánh giá tích cực từ du khách cho thấy Jazz trong không gian công cộng không chỉ được tiếp nhận như một loại hình âm nhạc mà còn trở thành một trải nghiệm văn hóa thú vị. Thông qua những chương trình như vậy, du khách có thêm cơ hội cảm nhận đời sống văn hóa của Hà Nội, trong khi người dân có thêm một không gian thưởng thức nghệ thuật không rào cản.
Một điểm nhấn khác của chương trình nằm ở cách các nghệ sĩ lựa chọn tác phẩm để tạo sự gần gũi với công chúng. Bên cạnh các phần trình diễn nhạc cụ giàu tính ngẫu hứng, chương trình còn có sự tham gia của các ca sĩ trẻ như Thủy Bùi và Minh Thu. Các tiết mục vocal góp phần tạo nên sự mềm mại trong tổng thể chương trình, giúp những khán giả mới tiếp cận Jazz dễ dàng hòa mình vào không khí biểu diễn. Sự đan xen giữa các màn độc tấu saxophone, keyboard, trống và những tiết mục thanh nhạc giúp chương trình duy trì nhịp điệu linh hoạt, vừa đảm bảo tính nghệ thuật vừa tạo sự gần gũi với công chúng.
Đặc biệt, điểm nhấn cuối chương trình là tác phẩm “Hội làng” của Nghệ sỹ Ưu tú Quyền Văn Minh - một trong những đại diện tiêu biểu của Jazz Việt Nam.
Tác phẩm kết hợp ngôn ngữ phóng khoáng của Jazz với những âm hưởng văn hóa truyền thống, tạo nên phần kết giàu năng lượng và để lại nhiều ấn tượng với khan giả.
Khán giả Nguyễn Thị Liên cho rằng những sáng tác như “Hội làng” cho thấy khả năng hòa quyện giữa Jazz và bản sắc dân tộc. Theo chị, việc đưa các yếu tố văn hóa Việt Nam vào Jazz không chỉ làm phong phú thêm ngôn ngữ âm nhạc mà còn giúp công chúng cảm thấy gần gũi hơn với dòng nhạc này.
Từ những tác phẩm như “Hội làng”, người nghe có thể tìm thấy những âm thanh quen thuộc trong một ngôn ngữ âm nhạc mới. Đây cũng là một trong những cách để Jazz từng bước mở rộng cộng đồng khán giả tại Việt Nam.
Trong bối cảnh các hình thức giải trí trực tuyến ngày càng phổ biến, việc một sân khấu ngoài trời có thể thu hút đông đảo người dân và du khách dừng chân theo dõi cho thấy sức sống của nghệ thuật biểu diễn trực tiếp. Khi được đặt trong không gian phù hợp và duy trì bằng sự nghiêm túc của những người làm nghề, nghệ thuật vẫn có khả năng tạo ra sự kết nối với công chúng.
Jazz có thể vẫn là dòng nhạc không dễ tiếp cận đối với tất cả mọi người. Tuy nhiên, thông qua những sân khấu cộng đồng cuối tuần, dòng nhạc này đang có thêm cơ hội bước ra khỏi khuôn khổ quen thuộc để đến gần hơn với đời sống. Từ những người nghe tình cờ đến những khán giả quay trở lại nhiều lần, hành trình của Jazz trên phố đi bộ Hà Nội cho thấy nghệ thuật hoàn toàn có thể tìm được cách đến gần công chúng hơn. Khi đó, sân khấu cộng đồng không chỉ là nơi biểu diễn mà còn trở thành không gian kết nối giữa nghệ sĩ, khán giả và đời sống văn hóa đương đại của Thủ đô.
