Sức sống và tinh thần của những nghị quyết ấy không chỉ giới hạn trong lãnh thổ quốc gia mà còn lan tỏa mạnh mẽ tới cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài - những "sứ giả văn hóa", những trí thức và doanh nhân đang ngày đêm hướng về Tổ quốc.
Tại Pháp - trung tâm văn hóa và khoa học của châu Âu - hàng nghìn kiều bào đang góp phần hiện thực hóa đường lối của Đảng bằng những hành động thiết thực trong nghiên cứu, kinh doanh, nghệ thuật và hoạt động cộng đồng. Họ không chỉ mang trong tim niềm tự hào dân tộc, mà còn là minh chứng sống động cho "Sức mạnh mềm" của Việt Nam.
Kỳ 1 : Giữ tiếng Việt, giữ niềm tin
"Bộ tứ nghị quyết" chiến lược (về Khoa học - Công nghệ, Pháp luật, Kinh tế Tư nhân và Hội nhập) là những trụ cột mang tính cấu trúc để hiện thực hóa khát vọng hùng cường. Nhưng để những trụ cột ấy thực sự lan tỏa và phát huy sức mạnh trong cộng đồng kiều bào, cần một nền tảng tinh thần, một "sức mạnh mềm" làm chất keo gắn kết. Nền tảng đó chính là bản sắc văn hóa và sự kết nối cội nguồn, mà việc gìn giữ tiếng Việt là biểu hiện sinh động, cốt lõi nhất.
Những lớp học giữ mạch nguồn
Một chiều cuối tuần, trong căn phòng nhỏ tại ngoại ô Paris, tiếng đánh vần “a, bờ, cờ” vang lên rộn rã. Lớp học tiếng Việt của cô giáo Đồng Thị Liễu có hơn chục em nhỏ – con em của các gia đình người Việt sinh sống lâu năm tại Pháp. Những nét chữ “Việt Nam” còn vụng về trên bảng, nhưng ánh mắt các em sáng lên niềm vui được đọc tên đất nước mình.
Không chỉ dạy chữ, cô Liễu còn dạy các em các bài hát như “Việt Nam -quê hương tôi”, “Viết tiếp câu chuyện hòa bình”... hay những bài hát trẻ thơ để các em biểu diễn mỗi dịp lễ tết của cộng đồng Việt. “Tôi dạy để các con không quên tiếng mẹ đẻ, không quên gốc, và cũng là để tôi giữ niềm tin – tin vào một dân tộc luôn biết dựa vào văn hóa để phát triển”, cô nói.
Lớp học của cô Đồng Thị Liễu thuộc Hội Cánh Diều ở trung tâm thành phố Paris, Pháp đã duy trì đều đặn suốt hơn mười năm qua. Cô dạy nhóm học sinh từ 8 đến 12 tuổi, con em kiều bào thế hệ mới, bằng cả lòng tình yêu và niềm tự hào dân tộc. Còn cô Nguyễn Quỳnh Mai phụ trách lớp dành cho lứa tuổi 13–16, giúp các em hiểu sâu hơn về tiếng Việt, văn học, văn hóa truyền thống và cả những câu chuyện về Chủ tịch Hồ Chí Minh – vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc.
 |
| Khai giảng lớp tiếng Việt cho các bé thiếu nhi Hội Cánh Diều |
Chi hội Măng Non thuộc Hội người Việt Nam tại Pháp (UGVF) mở lớp cho các em nhỏ mang 2 dòng máu Pháp – Việt. Những buổi học vui tươi, nơi trẻ em Pháp đọc “Ba, mẹ, Tổ quốc”, những bài học bằng giọng Việt, là minh chứng sinh động cho sức lan tỏa của văn hóa và lòng tự hào dân tộc.
Hội Tinh Hoa Việt Nam (Parfums du Vietnam) triển khai chương trình giảng dạy tiếng Việt cho người nước ngoài có niềm yêu thích văn hóa Việt Nam. Việc học tiếng Việt không chỉ giúp họ tiếp cận ngôn ngữ mà còn là phương tiện để hiểu sâu hơn về con người, lịch sử và bản sắc văn hóa về đất nước mà họ yêu quý.
 |
| Một giờ dạy tiếng Việt cho người nước ngoài của Hội Tinh hoa Việt Nam (Parfums du Vietnam) |
Từ Paris hay vùng ngoại ô nhỏ của Choisy-le-Roi, đến Lyon, Marseille, Nice… từ Bắc đến Nam của nước Pháp, nhiều lớp học tương tự được mở ra tự nguyện bởi các thầy cô kiều bào. Họ không đòi hỏi thù lao cao, quan trọng hơn cả là nhận lại tình yêu quê hương của thế hệ thứ hai, thứ ba sinh ra nơi đất khách hay tình yêu văn hóa Việt Nam của bạn bè quốc tế.
Những lớp học nhỏ bé ấy, dù nằm rải rác khắp nước Pháp, đều mang chung một ý nghĩa: giữ tiếng Việt là giữ niềm tin, giữ văn hóa, giữ mạch nguồn của dân tộc. Chúng đã trở thành những điểm tựa văn hóa thầm lặng, nơi nuôi dưỡng hồn Việt, lan tỏa giá trị nhân văn và vun đắp niềm tin sâu sắc hướng về quê hương, về cội nguồn, về Đảng – người khởi xướng công cuộc chấn hưng văn hóa, gìn giữ tiếng Việt như một giá trị tinh thần của dân tộc.
Hoạt động gìn giữ tiếng Việt trong cộng đồng kiều bào tại Pháp không đơn thuần là nỗ lực bảo tồn ngôn ngữ. Nó đã trở thành một hình thức độc đáo của công tác dân vận, một phương thức xây dựng và củng cố “mối quan hệ mật thiết giữa Đảng với Nhân dân” một cách tự thân và bền vững.
Khi một đứa trẻ gốc Việt học tiếng mẹ đẻ, các em không chỉ học một phương tiện giao tiếp. Các em đang được trao vào tay một “chìa khóa chủ quyền” văn hóa và tư tưởng của dân tộc – nơi những giá trị về cội nguồn, lòng yêu nước và tinh thần đoàn kết được bảo vệ, nuôi dưỡng và truyền tiếp.
Mô hình “dân vận bằng sức mạnh mềm” và sự lan tỏa của tư tưởng
Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng đã khẳng định: “Văn hóa là sức mạnh nội sinh, nền tảng tinh thần của xã hội.” Nhìn từ thực tiễn sinh động ở Pháp, luận điểm này càng trở nên sáng rõ. Những lớp học tiếng Việt là một mô hình sáng tạo, hiệu quả trong việc triển khai Nghị quyết của Đảng vào cuộc sống, đặc biệt trong công tác đối với người Việt Nam ở nước ngoài.
Đó là biểu hiện sinh động của việc đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng – không chỉ bằng mệnh lệnh, mà bằng cách khơi dậy và đồng hành cùng lòng yêu nước tự thân của cộng đồng. Bởi chính những người con đất Việt xa xứ – thấm nhuần tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết – đã tự mình trở thành “những cán bộ dân vận thầm lặng”, gieo chữ, giữ hồn Việt, và qua đó lan tỏa hình ảnh một Việt Nam nhân văn, đổi mới.
 |
| Hoạt động giới thiệu những thành tựu đổi mới của Việt Nam sau 80 năm độc lập cho bạn bè quốc tế của Hội Tinh hoa Việt Nam |
Hiệu quả của mô hình này nằm ở tính tự nguyện và hiệu ứng lan tỏa sâu rộng. Khi các trẻ em thế hệ F2, F3 sinh ra tại Pháp hay người nước ngoài tìm đến các hội, đoàn để học tiếng Việt, họ đang trở thành những hạt giống, “sứ giả văn hóa” lan tỏa những giá trị văn hóa Việt Nam. Đó chính là sức mạnh mềm – cách làm dân vận bằng văn hóa, hiệu quả và bền vững hơn mọi chiến dịch truyền thông đơn thuần.
***
40 năm trước, thế hệ kiều bào đầu tiên lo mưu sinh. Ngày nay, con cháu họ – những người đã thành đạt, thành danh – lại quay về mở lớp dạy tiếng Việt cho con em mình. Vòng tròn của ký ức và trách nhiệm ấy cho thấy một chân lý: cội nguồn văn hóa là điểm tựa không thể thay thế, là di sản quý giá nhất được trao truyền.
Khi cội nguồn được giữ vững, niềm tin sẽ đơm hoa kết trái. Sự trao truyền văn hóa cũng chính là sự trao truyền niềm tin – niềm tin vào bản sắc dân tộc, vào con đường đổi mới và vào vai trò lãnh đạo của Đảng trong việc kiến tạo một Việt Nam hùng cường, thịnh vượng.
Bằng việc khơi dậy, đồng hành và trân trọng những nỗ lực ấy, Đảng không chỉ thực hiện công tác “xây dựng Đảng về tư tưởng và văn hóa”, mà còn khẳng định bản lĩnh của một chính đảng biết đặt con người và niềm tin của nhân dân làm trung tâm trong mọi chiến lược phát triển.
Giữa Paris hoa lệ tiếng Việt vẫn ngân vang. Đó không chỉ là âm thanh của ngôn ngữ, mà là nhịp đập của lòng yêu nước, là minh chứng cho sức sống trường tồn của văn hóa Việt, và là bản giao hưởng thầm lặng của niềm tin – niềm tin của kiều bào vào quê hương, vào một Đảng luôn đồng hành cùng Nhân dân, dù ở trong nước hay ngoài biên giới.
TS Hoàng Thị Hồng Hà
(Công tác tại Maison des cultures du monde, Cộng hòa Pháp)
