Ngày 10/5/1965, giữa lúc cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước bước vào giai đoạn cam go, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã bắt đầu viết những dòng đầu tiên của bản Di chúc thiêng liêng.
Đây không chỉ là lời căn dặn cuối đời của vị lãnh tụ kính yêu mà còn là kết tinh tư tưởng, đạo đức và tầm nhìn chiến lược của Người đối với tương lai dân tộc.
Trải qua 61 năm, những điều Bác dặn lại vẫn vẹn nguyên giá trị, tiếp tục soi đường cho công cuộc xây dựng, phát triển và bảo vệ Tổ quốc hôm nay.
Bác dành nhiều thời gian và tâm huyết để viết “mấy lời để lại”
Trong hồi ký đầy xúc động, đồng chí Vũ Kỳ - thư ký riêng của Bác kể lại sự kiện ngày 10/5/1965: “Đúng 9 giờ, Bác Hồ ngồi chăm chú viết. Vấn đề chắc đã suy ngẫm từ lâu. Phòng làm việc trên nhà sàn yên tĩnh. Gió mát dịu, thoang thoảng hương thơm của hoa vườn.
Chính vào giờ phút đó Bác Hồ đặt bút viết những dòng đầu tiên vào tài liệu “Tuyệt đối bí mật” để dặn lại cho muôn đời con cháu mai sau.” Đó chính là thời khắc Người bắt đầu viết Di chúc - văn kiện đặc biệt quan trọng mà Bác khiêm nhường gọi là “mấy lời để lại.”
Trong phần mở đầu bản Di chúc năm 1965, Người viết: “Năm nay, tôi đã 75 tuổi. Tinh thần vẫn sáng suốt, thân thể vẫn mạnh khỏe. Tuy vậy, tôi cũng là lớp người “xưa nay hiếm”. Ai đoán biết tôi sẽ sống và phục vụ Tổ quốc, phục vụ cách mạng mấy năm, mấy tháng nữa. Vì vậy, tôi để lại mấy lời này… phòng khi tôi sẽ đi gặp cụ Karl Marx, cụ Lenin và các vị cách mạng đàn anh khác...”
 |
Trong tài liệu “Tuyệt đối bí mật” dài 3 trang ấy, Bác hầu như không nói về riêng mình mà dành trọn tâm tư cho Đảng, cho Nhân dân, cho thế hệ trẻ và tương lai đất nước. Từng câu, từng chữ đều được Người suy nghĩ kỹ lưỡng, thể hiện trách nhiệm lớn lao trước vận mệnh dân tộc.
Những năm sau đó, cứ vào dịp tháng 5, Bác lại đọc lại, sửa chữa, bổ sung Di chúc tại căn nhà sàn đơn sơ trong Phủ Chủ tịch. Việc nhiều lần cân nhắc, chỉnh sửa cho thấy Di chúc không chỉ là lời căn dặn cuối đời mà còn là sự kết tinh tư tưởng, trí tuệ và tình cảm của Người dành cho dân tộc.
Sau khi Bác qua đời, ngày 9/9/1969, trong Lễ truy điệu Chủ tịch Hồ Chí Minh, Tổng Bí thư Lê Duẩn đã công bố bản Di chúc của Người. Đây là văn bản hoàn chỉnh được ghép từ các bản viết và sửa chữa trong nhiều năm.
Đến năm 1989, khi điều kiện cho phép, Bộ Chính trị và Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa VI) công bố đầy đủ các bản thảo Di chúc.
Có thể nói, Di chúc là văn kiện mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dành nhiều tâm huyết để hoàn thiện. Ẩn sau từng lời văn giản dị là những trăn trở lớn lao về sự nghiệp cách mạng, về tương lai đất nước và hạnh phúc của Nhân dân.
Kết tinh tư tưởng, đạo đức và tầm nhìn chiến lược của Người
Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh không dài, nhưng hàm chứa những tư tưởng lớn và giá trị bền vững. Đó là tâm nguyện, tình cảm, niềm tin và trách nhiệm của Người đối với Tổ quốc, nhân dân và sự nghiệp cách mạng.
Trước hết, Di chúc thể hiện niềm tin mãnh liệt của Bác vào thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước và tương lai thống nhất của dân tộc. Người khẳng định: “Cuộc chống Mỹ, cứu nước của nhân dân ta dù phải kinh qua gian khổ, hy sinh nhiều hơn nữa, song nhất định thắng lợi hoàn toàn. Đó là một điều chắc chắn.”
Không chỉ dự báo về thắng lợi của cách mạng, Bác còn dành nhiều tâm huyết nói về công tác xây dựng Đảng. Người nhấn mạnh yêu cầu giữ gìn đoàn kết trong Đảng, thực hiện nghiêm nguyên tắc tập trung dân chủ, tự phê bình và phê bình; đồng thời yêu cầu mỗi cán bộ, đảng viên phải thường xuyên rèn luyện đạo đức cách mạng, hết lòng phục vụ nhân dân.
Những chỉ dẫn ấy đến nay vẫn mang ý nghĩa sâu sắc trong công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng.
Đặc biệt, Bác dành sự quan tâm lớn đối với thế hệ trẻ. Người căn dặn: “Đoàn viên và thanh niên ta nói chung là tốt, mọi việc đều hăng hái xung phong, không ngại khó khǎn, có chí tiến thủ. Đảng cần phải chǎm lo giáo dục đạo đức cách mạng cho họ, đào tạo họ thành những người thừa kế xây dựng chủ nghĩa xã hội vừa “hồng” vừa “chuyên”.”
Trong Di chúc, Bác cũng dành nhiều tình cảm cho Nhân dân lao động và các tầng lớp trong xã hội. Người căn dặn “Đảng phải có kế hoạch thật tốt để phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội nhằm không ngừng nâng cao đời sống của nhân dân.”
Bác đặc biệt quan tâm tới những người có công với cách mạng, phụ nữ, nông dân và cả những người từng lầm lỗi trong xã hội cũ. Người căn dặn phải chăm lo để thương binh, gia đình liệt sĩ có cuộc sống ổn định; phải tạo điều kiện để phụ nữ tham gia nhiều hơn vào công tác lãnh đạo; đồng thời vừa giáo dục, vừa giúp đỡ những người lầm lỗi trở thành lao động lương thiện.
Qua những lời căn dặn ấy có thể thấy rõ chiều sâu nhân văn trong tư tưởng Hồ Chí Minh. Bác luôn đặt con người ở vị trí trung tâm, hướng tới mục tiêu cao nhất là đem lại cuộc sống ấm no, tự do và hạnh phúc cho nhân dân.
Không dừng ở những vấn đề trước mắt, Di chúc còn chứa đựng nhiều tư tưởng mang tầm nhìn xa. Người đề cập đến nhiệm vụ phát triển kinh tế, chăm lo giáo dục, đào tạo nguồn nhân lực, thực hiện công bằng xã hội và nâng cao đời sống Nhân dân. Những định hướng ấy đến nay vẫn mang tính thời sự trong tiến trình đổi mới và phát triển đất nước.
Điều đặc biệt xúc động là trong toàn bộ Di chúc, Bác hầu như không nói gì cho riêng mình. Cả cuộc đời, Người chỉ có một ham muốn: “Tự do cho đồng bào tôi, độc lập cho Tổ quốc tôi”. Ngay trước lúc đi xa, điều khiến Người day dứt vẫn là “không được phục vụ lâu hơn nữa, nhiều hơn nữa.”
Bác ra đi không để lại tài sản riêng cho bản thân mà “để lại muôn vàn tình thân yêu cho toàn dân, toàn Đảng, cho toàn thể bộ đội, cho các cháu thanh niên và nhi đồng.”
Mong muốn cuối cùng của Người là toàn Đảng, toàn dân đoàn kết phấn đấu xây dựng một nước Việt Nam “hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh.”
Chính sự hòa quyện giữa lý tưởng cách mạng với tình yêu thương con người sâu sắc đã tạo nên giá trị trường tồn của Di chúc. Đó không chỉ là văn kiện chính trị quan trọng mà còn là áng văn giàu tính nhân văn, thấm đẫm tình yêu nước, thương dân của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Hơn 60 năm qua, Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn là ngọn đuốc soi đường cho cách mạng Việt Nam. Những tư tưởng lớn trong Di chúc đã được Đảng và Nhà nước vận dụng sáng tạo trong từng giai đoạn phát triển của đất nước.
Sau ngày đất nước thống nhất năm 1975, những căn dặn của Bác về xây dựng Đảng, chăm lo đời sống Nhân dân và hàn gắn vết thương chiến tranh đã từng bước được cụ thể hóa bằng nhiều chủ trương, chính sách quan trọng.
Tinh thần “giữ gìn sự đoàn kết nhất trí của Đảng như giữ gìn con ngươi của mắt mình” trở thành yêu cầu xuyên suốt trong công tác xây dựng Đảng.
Bước vào thời kỳ đổi mới, tư tưởng của Bác trong Di chúc tiếp tục được vận dụng sáng tạo trong hoạch định đường lối phát triển kinh tế-xã hội. Những chủ trương về xóa đói giảm nghèo, chăm lo người có công, phát triển giáo dục, nâng cao vai trò phụ nữ, bồi dưỡng thế hệ trẻ… đều thể hiện sự kế thừa những điều Người căn dặn.
Trong tiến trình hội nhập quốc tế, Di chúc tiếp tục khơi dậy tinh thần độc lập, tự chủ, đồng thời mở rộng hợp tác, hữu nghị với bạn bè thế giới.
Những thành tựu về phát triển kinh tế, nâng cao đời sống Nhân dân và vị thế quốc tế của Việt Nam hôm nay càng cho thấy giá trị bền vững của tư tưởng Hồ Chí Minh.
Không chỉ mang ý nghĩa chính trị và lịch sử, Di chúc còn gợi mở nhiều vấn đề có giá trị đối với hiện tại và tương lai như phát triển bền vững, xây dựng con người toàn diện, bảo đảm an sinh xã hội, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc và xây dựng nền quản trị quốc gia vì nhân dân phục vụ.
Đặc biệt, trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu đẩy mạnh chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và hội nhập sâu rộng, những tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh; phát huy vai trò của Nhân dân; chăm lo thế hệ trẻ và giữ vững độc lập, tự chủ càng có ý nghĩa định hướng sâu sắc.
61 năm đã trôi qua kể từ ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh bắt đầu viết những dòng đầu tiên của bản Di chúc lịch sử, nhưng giá trị của Di chúc vẫn vẹn nguyên cùng thời gian.
Đó không chỉ là di sản tinh thần vô giá của dân tộc Việt Nam mà còn là nguồn sức mạnh cổ vũ toàn Đảng, toàn dân, toàn quân tiếp tục vững bước trên con đường xây dựng đất nước phồn vinh, hạnh phúc như Bác hằng mong ước.
