Phát biểu tại lễ ra mắt, ông Đặng Thanh Tùng, Cục trưởng Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước, nhấn mạnh: "Tài liệu lưu trữ quốc gia là nguồn sử liệu gốc đặc biệt quan trọng, phản ánh trung thực tiến trình lịch sử, văn hóa, tư duy quản trị và sự phát triển của đất nước qua các thời kỳ. Trong đó, Mộc bản triều Nguyễn và Châu bản triều Nguyễn, hai khối di sản tư liệu thế giới được UNESCO ghi danh, không chỉ là niềm tự hào của ngành Lưu trữ mà còn là tài sản vô giá của quốc gia và dân tộc Việt Nam".
Theo Cục trưởng, dưới sự chỉ đạo nhất quán của Đảng, Nhà nước và Chính phủ, đặc biệt thông qua các đề án trojngd diểm được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt từ năm 2016, ngành Lưu trữ từng bước chuyển từ tư duy lưu trữ sang bảo quản gắn với phát huy giá trị và phục vị xã hội.
Không gian giới thiệu được ra mắt lần này là sự hiện thực hóa quy định của Luật Lưu trữ năm 2024 về bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của Nhân dân, đồng thời phù hợp với thông lệ quốc tế, khi cơ quan lưu trữ quốc gia là địa chỉ tin cậy nhất để giới thiệu những tư liệu quý giá, tiêu biểu, phản ánh chiều sâu lịch sử và văn hóa của mỗi quốc gia.
 |
Ông Đặng Thanh Tùng, Cục trưởng Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước phát biểu tại sự kiện. |
"Chuyển đổi số trong lưu trữ chính là chuyển đổi cách thức cung cấp thông tin và cách công chúng tiếp nhận, sử dụng tài liệu lưu trữ. Không gian giới thiệu được xác định là trong tâm trong chiến lược chuyển đổi số và phục vụ xã hội của ngành Lưu trữ trong giai đoạn mới, dù mới chỉ là những bước đi ban đầu trong khuôn khổ một trụ sở hành chính", ông Đặng Thanh Tùng chia sẻ.
Theo báo cáo của Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước, trong 10 năm triển khai 2 đề tài bảo quản và phát huy giá trị tài liệu Mộc bản triều Nguyễn và Châu bản triều Nguyễn, Cục đã chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan thực hiện đồng bộ các nooijd ung theo đúng tiêu chí và khuyến nghị của UNESCO trong Chương trình ký ức Thế giới. Từ những khối tài liệu bị xuống cấp nghiên trọng do thời gian và điều kiện khí hậu, đội ngũ cán bộ lưu trữ đã từng bước làm chủ quy trình bảo quản, tư bổ và phục chế hiện đại. Hàng nghìn Châu bản được xử lý bết dính, hàng nghìn Mộc bản được phục chế, toàn bộ di sản được số hóa với độ phân giải cao và ghi microfilm bảo hiểm.
Không gian giới thiệu được thiết kế khoa học, hiện đại, gồm ba phần nội dung. Trung tâm là Không gian Media, nơi tài liệu lưu trữ được chuyển hóa thành dữ liệu số và sản phẩm tương tác đa phương tiện. Không gian Di sản tư liệu thế giới của Việt Nam và tài liệu lưu trữ quốc gia tiêu biểu mang đến cái nhìn tổng quan, dễ tiếp cận về di sản tư liệu và tài liệu lưu trữ thông qua các màn hình tương tác. Bên cạnh đó, Không gian lịch sử ngành Lưu trữ Việt Nam tôn vinh hành trình hình thành và phát triển của nghề lưu trữ cùng những thế hệ người làm lưu trữ đã lặng thầm cống hiến gìn giữ ký ức chung của quốc gia.
 |
Tài liệu lưu trữ là nguồn tham chiếu quý giá để hiểu về lịch sử nước nhà |
Một số tài liệu lưu trữ gốc tiêu biểu về Quốc kỳ, Quốc ca, Quốc huy và Hiến pháp cũng được lựa chọn giới thiệu trong khuôn khổ ra mắt, như những biểu tượng thiêng liêng kết tinh ý chí và khát vọng độc lập, tự do của dân tộc Việt Nam.
Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước định hướng phát triển Không gian này như một lớp học lịch sử trực quan và hệ sinh thái học tập mở, phục vụ học sinh, sinh viên, nhà nghiên cứu, công chúng trong nước và bạn bè quốc tế. Với tinh thần phụng sự xã hội, Cục đang từng bước hình thành mô hình phục vụ mở trong lĩnh vực lưu trữ, gắn hoạt động giới thiệu tài liệu với các sự kiện chính trị lịch sử lớn và nội dung Chương trình giáo dục phổ thông.
Theo kế hoạch, kể từ ngày 03/3/2026, tức Rằm tháng Giêng năm Bính Ngọ, Không gian sẽ mở cửa tự do đón khách tham quan từ 9 giờ đến 16 giờ các ngày trong tuần. Dịp này, Cục tổ chức trưng bày chuyên đề về Tết Hoàng cung qua Châu bản và Mộc bản triều Nguyễn, kết hợp các hoạt động trải nghiệm như in dập Mộc bản trên giấy dó và tặng chữ thư pháp đầu xuân, với thông điệp Khai trí đầu xuân, Tôn vinh văn hiến.
 |
Một số Mộc bản tiêu biểu được trưng bày tại sự kiện |
Trên cơ sở kết quả vận hành Không gian giới thiệu, Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước sẽ tiếp tục chỉ đạo các Trung tâm Lưu trữ quốc gia chuẩn bị điều kiện cần thiết để từng bước mở rộng mô hình phục vụ mở, nâng cao khả năng tiếp cận tài liệu và đưa di sản tư liệu, tài liệu lưu trữ quốc gia thực sự đi vào đời sống xã hội. Cục cũng đang phối hợp với Cục Lưu trữ Liên bộ, Bộ Văn hóa Cộng hòa Pháp hoàn thiện hồ sơ đệ trình UNESCO ghi danh khối tài liệu lưu trữ tiếng Pháp giai đoạn 1858 đến 1954, góp phần lan tỏa giá trị Di sản tư liệu Việt Nam trong ký ức chung của nhân loại.
