Thủ phạm gia tăng nắng nóng ở châu Âu

0:00 / 0:00
0:00
(Ngày Nay) - Trong bối cảnh châu Âu đang trải qua đợt nắng nóng gay gắt, các nhà khoa học cho rằng một thủ phạm ít ai ngờ tới có thể đang góp phần khuếch đại hiện tượng này: đó là vùng nước biển lạnh bất thường ở Bắc Đại Tây Dương, nằm ở phía Nam Iceland và Greenland.
Ảnh minh họa
Ảnh minh họa

Khu vực này thường được giới khoa học gọi là “cold blob” – hay "đốm lạnh" hoặc "hố ấm Bắc Đại Tây Dương". Đây là một trong số ít nơi trên thế giới có nhiệt độ mặt biển giảm, thay vì tăng lên dưới tác động của biến đổi khí hậu. Nghiên cứu mới công bố cũng làm dấy lên lo ngại rằng hiện tượng này phản ánh sự suy yếu của hệ thống hải lưu Tuần hoàn đảo chiều kinh tuyến Đại Tây Dương (AMOC) – dòng hải lưu đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa khí hậu toàn cầu.

Theo các nhà nghiên cứu, việc AMOC ngừng hoạt động có thể dẫn đến những mùa Đông khắc nghiệt hơn ở Bắc Âu trong tương lai. Tuy nhiên, họ cũng đã tìm hiểu mối liên hệ giữa “đốm lạnh” này với các đợt nắng nóng ở châu Âu và phát hiện ra rằng các đợt nắng nóng cực đoan trùng khớp với những giai đoạn khi vùng biển phía Tây nước Anh lạnh bất thường. Nhà hải dương học Gerard McCarthy thuộc Đại học Maynooth (Ireland) cho biết “đốm lạnh” không phải là "tấm lá chắn" trước hiện tượng nóng lên toàn cầu. Ngược lại, trong một số trường hợp, khu vực này còn góp phần làm gia tăng các hiện tượng nắng nóng cực đoan tại châu Âu.

Các nghiên cứu chỉ ra rằng chính sự chênh lệch nhiệt độ giữa “đốm lạnh” và vùng biển ấm xung quanh có thể đã làm thay đổi đường đi và tốc độ của dòng khí quyển (jet stream) – luồng gió mạnh thổi từ Tây sang Đông trên Bắc Đại Tây Dương. Khi dòng khí quyển trở nên uốn lượn và di chuyển chậm hơn, các vùng áp cao dễ hình thành và "đứng yên" trên châu Âu, tạo nên hiện tượng "vòm nhiệt" (heat dome) đang khiến nhiều quốc gia phải hứng chịu nền nhiệt cao bất thường trong những ngày qua.

Giáo sư Marilena Oltmanns - một nhà vật lý học về đại dương và khí hậu - làm việc tại Đại học Bremen (Đức) cho biết dữ liệu gần đây cho thấy “đốm lạnh” hiện rất rõ nét tại Bắc Đại Tây Dương. Theo bà, hiện tượng này đóng vai trò như một "đường ray" dẫn hướng cho dòng khí quyển, khiến luồng gió lệch lên phía Bắc và tạo điều kiện để vòm nhiệt hình thành tại châu Âu. Nghiên cứu do Giáo sư Marilena Oltmanns công bố năm 2024 cho thấy nước ngọt từ băng tan ở Greenland chảy vào Bắc Đại Tây Dương đã làm lạnh lớp nước bề mặt. Chuỗi tác động từ hiện tượng này dẫn tới những thay đổi trong hoàn lưu đại dương và khí quyển, khiến châu Âu nóng lên nhanh hơn các khu vực khác vào mùa Hè.

Một nghiên cứu từ năm 2016 cũng cho thấy các đợt nắng nóng quy mô lớn tại châu Âu kể từ thập niên 1980 đều xuất hiện sau khi khu vực Bắc Đại Tây Dương ghi nhận nhiệt độ thấp bất thường. Trong khi đó, nghiên cứu công bố năm 2023 sử dụng mô phỏng khí hậu kết luận rằng sự tồn tại của "đốm lạnh" khiến các đợt nắng nóng ở châu Âu kéo dài hơn và có cường độ mạnh hơn.

Theo thống kê, trong khi nhiệt độ bề mặt đại dương toàn cầu đã tăng trung bình khoảng 1 độ C kể từ năm 1900, khu vực "đốm lạnh" lại giảm tới 0,9 độ C. Nghiên cứu mới nhất cho rằng nguyên nhân chính là do AMOC vận chuyển ít nhiệt hơn tới Bắc Đại Tây Dương, thay vì do đại dương mất nhiệt ra khí quyển như giả thuyết trước đây.

Nhà khoa học Stefan Rahmstorf thuộc Viện Nghiên cứu Tác động Khí hậu Potsdam (Đức) - tác giả chính của nghiên cứu - cảnh báo hệ thống AMOC đang suy yếu khi Trái Đất ấm lên và nguy cơ hệ thống này sụp đổ trong thế kỷ XXI hiện đã vượt quá 50%. Nếu kịch bản đó xảy ra, thế giới có thể phải đối mặt với nhiều hệ lụy nghiêm trọng như mùa Đông khắc nghiệt hơn ở Bắc Âu, hạn hán tại Nam Á và một số khu vực châu Phi, cùng với mực nước biển dâng cao quanh Bắc Đại Tây Dương.

Trưng bày 300 hiện vật, hình ảnh khảo cổ ven biển và hải đảo
Trưng bày 300 hiện vật, hình ảnh khảo cổ ven biển và hải đảo
(Ngày Nay) - Hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam, ngày 15/11, Bảo tàng - Thư viện Bà Rịa-Vũng Tàu (Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh) tổ chức khai mạc Không gian trưng bày chuyên đề “Khảo cổ học ven biển, hải đảo Thành phố Hồ Chí Minh - Những phát hiện mới giai đoạn 2020 -2025”.
Huế triển khai ba chính sách giảm phí tham quan di tích để kích cầu du lịch
Huế triển khai ba chính sách giảm phí tham quan di tích để kích cầu du lịch
(Ngày Nay) - Chiều 15/11, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế (thành phố Huế) cho biết, thành phố đã ban hành các quyết định triển khai ba chính sách giảm phí tham quan các điểm di tích thuộc Quần thể Di tích Cố đô Huế dành cho du khách sử dụng các tuyến giao thông du lịch mới, khách tham dự hội nghị, hội thảo, triển lãm (du lịch MICE) và khách sử dụng dịch vụ khám, chữa bệnh (du lịch y tế). Đây là các chính sách nhằm kích cầu du lịch của UBND thành phố Huế.
Nga tái khẳng định lập trường đàm phán về Ukraine
Nga tái khẳng định lập trường đàm phán về Ukraine
(Ngày Nay) - Ngày 15/11, Ngoại trưởng Sergei Lavrov khẳng định lập trường đàm phán của Moskva về Ukraine tiếp tục hướng tới các mục tiêu do Tổng thống Vladimir Putin đề ra hồi tháng 6/2024. Trong khi đó, phía Mỹ cho biết đang thúc đẩy đối thoại trực tiếp giữa Nga và các nước châu Âu về giải pháp cho cuộc xung đột.
Nghệ sĩ Đặng Văn Phúc chụp hình với một tiểu thương của khu chợ
“Chạm Đồng Xuân”: khám phá những “kho báu” nghệ thuật ẩn giấu trong lòng chợ
(Ngày Nay) - Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 từ 13-28/11/2026 , chương trình “Chạm Đồng Xuân”, với sự đồng hành của Ngân hàng TMCP Sài Gòn - Hà Nội (SHB), mang đến một hành trình trải nghiệm nghệ thuật độc đáo, nơi công chúng có thể tìm kiếm những “kho báu” sáng tạo ẩn mình giữa không gian giao thương tuổi đời hơn một thế kỷ.
TP. HCM: Dàn sao châu Á hội tụ tại Asian Television Awards
TP. HCM: Dàn sao châu Á hội tụ tại Asian Television Awards
(Ngày Nay) - Lễ trao giải Giải thưởng Truyền hình giải trí Châu Á lần thứ 31 - năm 2026 (31 st Asian Television Awards 2026 - ATA2026) diễn ra trong hai đêm 13 và 14/11/2026 tại Nhà hát Hòa Bình, TP.Hồ Chí Minh, quy tụ hơn 400 nghệ sĩ, nhà sản xuất, nhà làm phim và lãnh đạo các đài truyền hình châu Á và Việt Nam.
Các tác giả giao lưu, chia sẻ tâm huyết sáng tác sách tranh thiếu nhi tại chương trình “Gọi tên yêu thương, ươm mầm cảm xúc” vào sáng 14/11.
Các tác giả tìm cách giữ sức hút cho sách tranh thiếu nhi thời AI
(Ngày Nay) - Trước sự phát triển của AI và các hình thức đọc số, những người viết sách tranh thiếu nhi lựa chọn đầu tư vào câu chuyện, hình ảnh và cảm xúc; đồng thời đề cao vai trò đồng hành của cha mẹ để nuôi dưỡng thói quen đọc, giúp trẻ gắn bó với sách từ những năm đầu đời.