Bài học Gyeongju: Khi APEC phơi bày giới hạn của hạ tầng đô thị
Thời báo New York Times đặt tiêu đề “Gyeongju: thành phố di sản nhưng thiếu phòng khách sạn” để chỉ ra sự thiếu hụt hạ tầng trong tổ chức APEC 2025. Là cố đô, Gyeongju chịu sự kiểm soát chặt chẽ về quy hoạch để bảo tồn các di sản UNESCO. Thành phố không có sân bay quốc tế, thiếu khách sạn cao cấp quy mô lớn, trong khi APEC đòi hỏi khả năng tiếp nhận cùng lúc 20.000 đại biểu, phóng viên, lực lượng an ninh và doanh nghiệp toàn cầu.
Trong bối cảnh thời gian chuẩn bị phải rút ngắn do biến động chính trị, Hàn Quốc buộc phải áp dụng hàng loạt giải pháp tình thế: nâng cấp gấp cơ sở lưu trú hiện hữu thành “phòng tổng thống”, điều phối các đoàn ở rải rác tại địa phương lân cận Daegu, Busan, thậm chí thuê cả du thuyền neo đậu ở thành phố cảng Pohang làm khách sạn nổi. Dù cuối cùng vẫn bảo đảm được yêu cầu tối thiểu cho các nguyên thủ, truyền thông quốc tế liên tục phản ánh sự quá tải, giá phòng leo thang và những bất cập trong điều kiện sinh hoạt, từ đại biểu cho đến lực lượng làm nhiệm vụ hậu cần và an ninh.
Câu chuyện Gyeongju cho thấy một thực tế: APEC không đơn giản là xây lên vài trung tâm hội nghị hay các phòng họp cấp cao, mà là bài toán tổng thể về hạ tầng đô thị, lưu trú, giao thông, dịch vụ, hậu cần và trải nghiệm quốc gia. Khi hạ tầng không sẵn sàng, mọi giải pháp ứng phó đều tốn kém và bị động.
Phú Quốc cần tận dụng cơ hội, hoặc không bao giờ
Trong bối cảnh đó, Phú Quốc có vị thế khác biệt. Là đặc khu đảo đang phát triển mạnh về du lịch – dịch vụ, Phú Quốc sở hữu sân bay quốc tế, hệ sinh thái nghỉ dưỡng cao cấp đã hình thành và dư địa mở rộng lớn hơn nhiều so với Gyeongju. Đặc biệt, để chuẩn bị cho APEC 2027, Phú Quốc đang nhận được sự quan tâm và đầu tư lớn thông qua 21 dự án trọng điểm gồm hạ tầng đô thị, mở rộng Cảng hàng không, tàu điện đô thị, Trung tâm hội nghị và cả trung tâm dịch vụ và khách sạn đã được Chính phủ phê duyệt. Tuy nhiên, lợi thế này chỉ có thể phát huy nếu các dự án trọng điểm được triển khai đúng tiến độ, trong đó giải phóng mặt bằng đóng vai trò then chốt.
 |
| Công trường phục vụ APEC 2027 tại Bãi Đất Đỏ đang được gấp rút triển khai |
Để đáp ứng lượng phòng nghỉ lớn cho APEC 2027, một trong 21 dự án là khu đô thị hỗn hợp Bãi Đất Đỏ, quy hoạch như một “thành phố khách sạn” ven biển, được kỳ vọng tiếp tục nâng tầm đẳng cấp quốc tế mới cho đảo Ngọc, nơi hội tụ các tên tuổi hàng đầu thế giới về kiến trúc và quản lý khách sạn như SOM, KPF, Aedas, Milou, Marriott, Accor, Hilton, Hyatt hay Lotte. Không chỉ là nơi cung cấp phòng lưu trú cao cấp, khu vực này còn được định vị như không gian thể hiện đẳng cấp, bản sắc và năng lực tiếp đón quốc tế của Phú Quốc.
Dự án được giao “deadline” 18 tháng để về đích, bằng với thời gian tối thiểu để xây dựng. Tuy nhiên công tác giải phóng mặt bằng tại Bãi Đất Đỏ mới chỉ được bàn giao khoảng 19,2% diện tích đất sạch cần thiết, khiến dự án chưa thể triển khai đồng loạt, đe dọa tới việc thực hiện cam kết về đích.
 |
Phối cảnh khu đô thị hỗn hợp Bãi Đất Đỏ với Trung tâm Hội nghị APEC có ballroom lớn nhất thế giới tại Phú Quốc |
Nếu đặt bài học từ Hàn Quốc vào bối cảnh Phú Quốc, có thể thấy một điểm chung mang tính cảnh báo: hạ tầng lưu trú và dịch vụ cho APEC không thể được bù đắp bằng các giải pháp tình thế vào giai đoạn cận kề sự kiện. Việc thuê du thuyền, phân tán đại biểu sang địa phương khác hay nâng cấp tạm thời các cơ sở hiện hữu đều đi kèm chi phí lớn và rủi ro về hình ảnh quốc gia. Với đặc khu Phú Quốc, nơi không có các đô thị vệ tinh liền kề đủ gần để “chia lửa” như trường hợp Gyeongju – Daegu – Busan, áp lực này càng trở nên rõ ràng hơn.
Chính vì vậy, giải phóng mặt bằng tại Bãi Đất Đỏ nói riêng và các dự án APEC khác như đại lộ APEC, Khu đô thị Núi Ông Quán, Cảng Hàng không quốc tế Phú Quốc… cần được nhìn nhận như một mắt xích chiến lược trong chuỗi chuẩn bị APEC 2027. Khi mặt bằng được bàn giao sớm, các dự án khách sạn, trung tâm dịch vụ và không gian công cộng mới có đủ thời gian thi công, vận hành thử và hoàn thiện chất lượng trước thời điểm diễn ra sự kiện. Ngược lại, nếu tiến độ bị kéo dài, Phú Quốc có nguy cơ rơi vào thế bị động, phải chạy đua với thời gian và đánh mất cơ hội quảng bá hình ảnh một điểm đến có năng lực tổ chức những hội nghị và sự kiện toàn cầu.
Từ câu chuyện Hàn Quốc, có thể rút ra một thông điệp rõ ràng: APEC không chờ đợi sự hoàn thiện dần dần. Mọi sự chậm trễ ở mỗi khâu đều sẽ phóng đại thành áp lực lớn ở giai đoạn cuối. Trong bối cảnh Phú Quốc đang được trao cơ hội lịch sử để trở thành tâm điểm ngoại giao – kinh tế của khu vực châu Á – Thái Bình Dương, việc tháo gỡ dứt điểm các vướng mắc thi công không chỉ là yêu cầu về tiến độ, mà còn là trách nhiệm đối với hình ảnh và uy tín quốc gia khi Việt Nam đăng cai APEC 2027.
