Sự kiện nhằm giới thiệu tới độc giả Việt Nam những tư tưởng nổi bật của một trong những triết gia có ảnh hưởng lớn cuối thế kỷ XIX và đầu thế kỷ XX, đồng thời khơi mở đối thoại xoay quanh những câu hỏi mà Bergson để lại cho thời đại: Sự sống vận động như thế nào? Thời gian là gì? Và liệu thực tại có thể được hiểu hết bằng những gì ta đo lường được?
Mở đầu chương trình, bà Trần Hoài Phương – CEO Omega Plus – chia sẻ: “Là một trong những gương mặt quan trọng của triết học thế kỷ XX, Bergson có ảnh hưởng sâu rộng tới nhiều lĩnh vực tư tưởng, nhưng cho đến nay vẫn chưa được biết đến rộng rãi tại Việt Nam. Việc xuất bản các tác phẩm của ông là một phần trong nỗ lực giới thiệu thêm những tiếng nói quan trọng của lịch sử tư tưởng thế giới đến với độc giả trong nước”.
Tiếp nối, dịch giả Phạm Anh Tuấn phác họa vị trí của Bergson trong dòng chảy triết học nói chung cũng như trong truyền thống triết học Pháp. Ông chia sẻ về quá trình đưa các tác phẩm của Bergson trở lại với bạn đọc Việt Nam cùng Omega+, đồng thời gợi mở những giá trị khiến tư tưởng ông vẫn tiếp tục được đọc và thảo luận đến ngày nay.
 |
"Tiến hóa sáng tạo" và “Thời độ và đồng thời” của Henri Bergson qua bản dịch tiếng Việt |
Với “Tiến hóa sáng tạo”, dịch giả Nguyễn Anh Cường đưa người tham dự tiếp cận những ý tưởng trung tâm trong hệ thống tư tưởng Bergson, nơi những suy tư về ý thức, thời gian và sự sống soi sáng lẫn nhau. Phần chia sẻ về khái niệm élan vital (đà sống) đã giúp người nghe hình dung rõ hơn cách Bergson nhìn nhận sự tiến hóa như một quá trình sáng tạo không ngừng của sự sống, cũng như những điểm khác biệt với Thuyết Tiến hóa của Darwin.
Ở phần giới thiệu “Thời độ và đồng thời”, dịch giả Đinh Trần Phương chia sẻ câu chuyện phía sau ấn bản tiếng Việt – từ ý tưởng thiết kế bìa sách được phát triển từ chính bản vẽ tay của anh đến quá trình chuyển ngữ một tác phẩm nổi tiếng khó tiếp cận. Bên cạnh việc giới thiệu nội dung và gợi ý cách đọc, ông nhắc đến bối cảnh ra đời của tác phẩm: cuộc tranh luận nổi tiếng giữa Henri Bergson và Albert Einstein về bản chất của thời gian.
Bên cạnh việc giới thiệu nội dung hai tác phẩm, các diễn giả dành nhiều thời gian trao đổi với khán giả. Những câu hỏi về mối quan hệ giữa triết học và khoa học, tính thời sự của tư tưởng Bergson trong thế giới hôm nay, cũng như những thách thức khi dịch thuật các văn bản triết học đã tạo nên một cuộc đối thoại sôi nổi và giàu chiều sâu.
Henri Bergson (1859-1941) là triết gia người Pháp, giáo sư tại Collège de France từ năm 1900 đến năm 1921, từng nhận giải Nobel Văn chương năm 1927. Triết học của ông phê phán xu hướng không gian hóa thời gian của khoa học hiện đại, đồng thời khẳng định tính liên tục và sáng tạo của đời sống cũng như ý thức.
“Tiến hóa sáng tạo” là cuốn sách nổi bật thể hiện tư tưởng Bergson khi ông đánh giá lại toàn bộ thuyết tiến hóa của Darwin. Không chỉ là chuyên khảo triết học, tác phẩm còn là bản tuyên ngôn hùng hồn về một vũ trụ không ngừng chuyển dịch, đồng thời khẳng định vị thế của Bergson trong việc nhìn thấu những hạn chế của các lý thuyết sinh học đương thời khi chúng cố đóng khung sự sống vào những khuôn mẫu cơ giới khô khan.
“Thời độ và đồng thời” là một trong những tác phẩm triết học quan trọng và gây nhiều tranh luận của thế kỷ XX. Cuốn sách ghi lại cuộc đối thoại tư tưởng giữa Bergson và Albert Einstein xoay quanh câu hỏi thời gian thực sự là gì. Tác phẩm không nhằm phủ nhận khoa học, mà đặt ra vấn đề căn bản: liệu những gì khoa học đo lường được có đủ để phản ánh trọn vẹn trải nghiệm sống của con người hay không?
Qua buổi tọa đàm, độc giả được tiếp cận sâu hơn nội dung, giá trị và những gợi mở tư tưởng từ hai tác phẩm của Henri Bergson – một tiếng nói triết học dành cả cuộc đời để suy tư về thời gian, ý thức và sự sống.
