Bất ngờ phát hiện hẹp hộp sọ từ dấu hiệu dễ bỏ sót
Khi M.T. được 10 tháng tuổi, mẹ bé phát hiện con có dấu hiệu mất cân đối khuôn mặt, cung mày hơi lệch, hộp sọ méo nên đưa bé đến Vinmec Times City kiểm tra chuyên sâu. Qua thăm khám và chụp cắt lớp sọ não dựng hình 3D, các bác sĩ xác định bé bị hẹp hộp sọ do dính khớp trán đỉnh phải, gây biến dạng hộp sọ vùng trán và trần ổ mắt.
TS.BS Đồng Phạm Cường - Giám đốc Trung tâm Thần kinh Vinmec Times City - cho biết, hẹp hộp sọ là dị tật bẩm sinh gặp ở trẻ nhỏ với tỷ lệ mắc khoảng 1/2.500 trẻ. Nguyên nhân gây bệnh chủ yếu do đường khớp giữa các xương sọ đóng hay dính sớm bất thường, ảnh hưởng đến sự phát triển bình thường của hộp sọ và não bộ.
 |
| TS. Đồng Phạm Cường và các bác sĩ thực hiện phẫu thuật cho bé. |
Tùy vị trí của các đường khớp sọ bị dính sớm, biểu hiện của bệnh khác nhau nhưng đặc điểm chung là đầu và khuôn mặt mất cân đối, có hình dạng bất thường. Các triệu chứng ban đầu có thể mơ hồ, dễ bỏ sót nếu cha mẹ không chú ý quan sát, hoặc nhầm lẫn hiện tượng méo đầu ở trẻ do nằm nhiều và sẽ tự hết khi trẻ lớn lên.
Hẹp hộp sọ không được điều trị kịp thời có thể gây chậm phát triển trí não, ảnh hưởng đến các chức năng thần kinh, như ngôn ngữ và vận động, để lại khiếm khuyết thẩm mỹ khiến trẻ tự ti và khó hòa nhập xã hội khi trưởng thành. Hiện nay, phẫu thuật tạo hình hộp sọ vẫn là phương pháp điều trị tối ưu đối với bệnh lý này.
“Phẫu thuật cần được tiến hành sớm khi xương sọ còn mềm, não bộ chưa bị tổn thương. Nếu trì hoãn, xương sọ sẽ cứng hơn, biến dạng rõ, khiến ca mổ trở nên phức tạp, có thể để lại đường mổ lớn và tiềm ẩn nhiều nguy cơ hậu phẫu”, TS. Cường nhận định.
Ứng dụng công nghệ in 3D lập kế hoạch phẫu thuật
Các bác sĩ Vinmec Times City hội chẩn, xác định đây là ca mổ tương đối phức tạp bởi bệnh nhi nhỏ tuổi, trong khi tạo hình sọ là cuộc giải phẫu lớn, gây mất nhiều máu. Do đó, bài toán đặt ra cho nhóm phẫu thuật là phải xây dựng phương án mổ tối ưu, hạn chế tối đa lượng máu mất để đảm bảo an toàn cho trẻ. Mặt khác, xương sọ của trẻ mỏng, hệ thần kinh chưa hoàn thiện, đòi hỏi phẫu thuật phải đạt độ chính xác tuyệt đối, không được sai sót dù là nhỏ nhất.
Trước những thách thức này, nhóm phẫu thuật gồm bác sĩ chuyên khoa phẫu thuật thần kinh, tạo hình thẩm mỹ quyết định dựng chi tiết toàn bộ cấu trúc hộp sọ của bệnh nhi, ứng dụng công nghệ in 3D để tạo mô hình hộp sọ trực quan, phục vụ cho “phẫu thuật thử” trước mổ.
Thông thường với các ca tạo hình hộp sọ, bác sĩ dựa vào dữ liệu hình ảnh cắt lớp vi tính trên máy tính để phẫu thuật. Tuy nhiên, phương pháp này có những hạn chế nhất định trong việc hình dung không gian thực và thao tác phẫu thuật.
Với mô hình hộp sọ 3D trực quan, các bác sĩ tính toán được chính xác đường mổ, đường cắt xương, hướng tạo hình cung mày, vị trí đặt nẹp và vít cố định. Phương pháp này vừa đảm bảo thẩm mỹ, vừa tránh hộp sọ ảnh hưởng đến phát triển não, chèn ép hố mắt, tránh các rủi ro có thể xảy ra khi trẻ lớn.
 |
| Phim chụp cắt lớp dựng hình 3D trước phẫu thuật (bên trái) và sau phẫu thuật (bên phải) của bé M.T. |
Ca mổ chính thức diễn ra thuận lợi mà không có bất kỳ sai sót nào. Các bác sĩ sử dụng dụng cụ cố định xương tự tiêu thay vì nẹp titan để phù hợp với sự phát triển sinh lý của xương trẻ em. Vật liệu cố định xương tự tiêu vẫn đảm bảo độ vững chắc trong giai đoạn liền xương, nhưng sẽ tự phân hủy hoàn toàn khi cấu trúc xương đã ổn định.
Ngay sau mổ, bé M.T. được chuyển về phòng hồi sức để tiếp tục theo dõi và chăm sóc đặc biệt. Các chỉ số sinh tồn ổn định, bé tỉnh táo, đáp ứng tốt với phác đồ điều trị. Đặc biệt, hình dạng hộp sọ của bệnh nhi được cải thiện rõ rệt, khuôn mặt, lông mày, miệng đều trở nên cân đối hơn.
Theo TS. Cường, nếu chăm sóc tốt, bé M.T. hoàn toàn có cơ hội phát triển thể chất bình thường và trở lại cuộc sống như bạn bè cùng trang lứa.
“Ứng dụng trí tuệ nhân tạo và công nghệ in 3D là giải pháp mới giúp nâng cao độ chính xác, hạn chế sai sót trong các ca phẫu thuật tạo hình cấu trúc hộp sọ điều trị bệnh lý hẹp hộp sọ ở trẻ em”, TS. Cường cho biết.
Hiện nay, Hệ thống y tế Vinmec là đơn vị y tế đầu tiên và duy nhất tại Việt Nam ứng dụng công nghệ 3D vào chẩn đoán, điều trị thường quy. Công nghệ này đã được Vinmec áp dụng trong nhiều chuyên khoa, như chấn thương chỉnh hình, phẫu thuật lồng ngực… với nhiều ca bệnh phức tạp đã được thực hiện thành công, như tái tạo mảng khuyết lồng ngực bằng vật liệu titan, thay cánh chậu, thay toàn bộ xương đùi ở bệnh nhi...
