Trưng bày Long Mã khai văn giới thiệu hơn 100 tài liệu, hiện vật của Bảo tàng Hà Nội cùng các nghệ nhân, hướng tới mục tiêu bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa truyền thống.
Long Mã là linh vật kết hợp giữa rồng, lân và ngựa, hiện diện lâu đời trong đời sống vật chất lẫn tinh thần của người Việt. Trong quan niệm dân gian, Long Mã tượng trưng cho sức mạnh, điềm lành, niềm vui và sự thịnh vượng. Hình tượng này không chỉ mang ý nghĩa tâm linh mà còn trở thành nguồn cảm hứng sáng tạo cho nghệ nhân các làng nghề Thăng Long Hà Nội. Tác phẩm trưng bày đa dạng về chất liệu, phong phú về loại hình, cho thấy sự tiếp nối giữa truyền thống và sáng tạo đương đại.
 |
Lễ khai mạc trưng bày Long Mã khai văn nhân dịp Xuân 2026 tại Bảo tàng Hà Nội. Ảnh: BTC |
Phát biểu tại lễ khai mạc, TS. Trần Hậu Yên Thế nhận định: "Hình tượng Long Mã trong trưng bày lần này không chỉ là một biểu tượng mỹ thuật mà còn gửi gắm thông điệp về sự hội tụ quyền lực, sức bền và khát vọng vươn lên. Theo đó, bảo tàng không đơn thuần là nơi lưu giữ hiện vật mà còn là không gian truyền cảm hứng, cung cấp tri thức và khơi gợi cảm xúc cho công chúng".
Từ định hướng trên, Bảo tàng Hà Nội từng bước trở thành kênh trưng bày, kết nối và lan tỏa các sản phẩm văn hóa nghệ thuật truyền thống, mở thêm cơ hội để nghệ nhân và làng nghề tiếp cận công chúng rộng rãi. Trong quá trình bảo tồn và phát triển giá trị văn hóa, bảo tàng chú trọng nghiên cứu lịch sử và truyền thống làng nghề, từ đó xây dựng câu chuyện và tầng ý nghĩa cho từng hiện vật, từng sản phẩm.
Đồng quan điểm, TS. Phạm Quốc Quân, nguyên Giám đốc Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, cho rằng hiện vật cần có câu chuyện đi kèm. Theo ông, cần tư liệu hóa trước rồi mới tiến hành số hóa. Việc nghiên cứu bối cảnh ra đời của hiện vật và truyền thống làng nghề giúp giá trị văn hóa không chỉ được bảo tồn mà còn được tôn vinh và phát huy hiệu quả trong đời sống đương đại.
Song song với trưng bày chuyên đề, Bảo tàng Hà Nội công bố hệ thống trưng bày thường xuyên gồm 7 chủ đề lớn với hơn 300 tiểu mục, phản ánh tương đối toàn diện lịch sử, văn hóa và tiến trình phát triển của Thăng Long Hà Nội từ quá khứ tới hiện tại và hướng tới tương lai. 7 chủ đề này bao gồm: Thiên nhiên, Hành trình đến Thăng Long, Thăng Long thế kỷ XI đến XVIII, Hà Nội thế kỷ XIX đến XX, Chống Pháp xâm lược và kháng chiến chống Mỹ, Xây dựng chủ nghĩa xã hội, Hà Nội hướng tới tương lai.
 |
Đại diện Bảo tàng Hà Nội và đội ngũ chuyên gia cung cấp thông tin về các chủ đề trưng bày thường xuyên. Ảnh: Thu Hà - Cẩm Nhung |
Nhân dịp mở cửa chính thức, bảo tàng miễn phí tham quan trong một tháng nhằm tri ân công chúng và tiếp nhận ý kiến đóng góp trước khi vận hành ổn định hệ thống trưng bày.
Ngoài không gian trong nhà, bảo tàng phát triển thêm các phòng trải nghiệm tương tác, khu trưng bày chuyên đề, tọa đàm, trung tâm sáng tạo nghệ thuật sắp đặt và không gian tổ chức sự kiện, hướng đến mô hình bảo tàng mở, thân thiện với người xem.
Thời gian tới, đơn vị dự kiến hoàn thiện không gian trưng bày tại về nữ anh hùng, bác sĩ Đặng Thùy Trâm, cùng các sắp đặt ngoài trời theo chủ đề chiến tranh và hòa bình, đồng thời đưa nghệ thuật tuồng truyền thống vào không gian phía trước khu phố cổ nhằm kể lại câu chuyện lịch sử dân tộc bằng hình thức tiếp cận mới.
Bảo tàng cũng triển khai mô hình bảo tàng không rác và tham gia thực hiện Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Theo đó, nền tảng số hóa hiện vật đang được xây dựng và kết nối với hệ thống dữ liệu chung của thành phố, giúp công chúng tiếp cận di sản thuận tiện hơn. Không gian trải nghiệm màn hình tương tác cũng được đưa vào phục vụ khách tham quan.
 |
Bảo tàng Hà Nội hướng đến mô hình mở và thân thiện với cộng đồng. Ảnh: BTC |
Ông Nguyễn Tiến Đà, Giám đốc Bảo tàng Hà Nội, cho biết thời gian tới bảo tàng dự kiến ra mắt không gian tranh panorama quy mô lớn bằng công nghệ hiện đại cùng nhiều hoạt động sắp đặt nghệ thuật hợp tác quốc tế. Hướng đi này nhằm khẳng định vai trò của bảo tàng như một không gian sống động của ký ức, sáng tạo và tương lai. Kết thúc sự kiện, bảo tàng trao giấy chứng nhận cho các cá nhân và tổ chức đóng góp hiện vật cho trưng bày.
Việc khai mạc trưng bày Long Mã khai văn cùng với mở cửa hệ thống trưng bày thường xuyên được xem như một dấu mốc đáng chú ý, cho thấy nỗ lực đổi mới của Bảo tàng Hà Nội trong bảo tồn, phát huy giá trị di sản và đáp ứng nhu cầu tiếp cận văn hóa ngày càng đa dạng của công chúng.
