Làn sóng du học chuyển hướng
 |
| Sinh viên Quốc tế tại Đại học Trung Y Dược An Huy. Ảnh: Xinhua |
Khi Nazrin Allahverdiyeva (19 tuổi) tham dự lớp học đầu tiên tại Đại học Y khoa Trung Quốc (CMU) vào năm 2024, cô gần như không hiểu gì. Nữ sinh người Azerbaijan tâm sự: “Tôi cảm thấy mình thật ngốc nghếch”.
Theo kênh CNA (Singapore), CMU là một trong những trường y hàng đầu của Trung Quốc. CMU thành lập vào năm 1931 tại tỉnh Liêu Ninh, trường đại học công lập danh tiếng này từ lâu đã được coi là nơi đào tạo quan trọng cho nhiều chuyên gia y tế Trung Quốc. Tuy nhiên, ngay cả một số bạn cùng lớp người địa phương của Allahverdiyeva cũng gặp khó khăn trong việc theo kịp bài giảng.
Allahverdiyeva cho biết kỹ năng ngôn ngữ của cô đã tiến bộ đáng kể kể từ đó, và hiện cô đang theo học chương trình cử nhân 5 năm về y học lâm sàng. Allahverdiyeva hiện có thể theo dõi các bài giảng và giao tiếp hiệu quả bằng tiếng Trung trong các buổi thực hành cùng lớp học giải phẫu tại bệnh viện địa phương.
Allahverdiyeva cho biết ở quê nhà Azerbaijan, sự quan tâm đến các trường đại học Trung Quốc đã tăng lên trong những năm gần đây. “Bây giờ ai cũng muốn đến Trung Quốc. Thời điểm tôi chọn học ở Trung Quốc chưa được như vậy”, cô nói. Trong khóa học của Allahverdiyeva còn có những sinh viên nước ngoài khác, chủ yếu đến từ các nước châu Phi và một số là người Iran.
Một sinh viên nước ngoài khác bị thu hút đến Trung Quốc là Precious Oulwafunmilayo Ajayi (21 tuổi) người Nigeria với học bổng một phần tại Đại học Kiến trúc và Công nghệ Tây An, nơi cô đang theo học ngành Tiếng Trung ứng dụng từ tháng 2 năm ngoái. Ajayi nói rằng quyết định học tập tại Trung Quốc của cô xuất phát từ tình yêu dành cho ngôn ngữ và văn hóa Trung Quốc, đặc biệt là lĩnh vực giải trí. Cô hy vọng sẽ tìm được việc làm ở Trung Quốc sau khi tốt nghiệp và đang nhắm đến Thượng Hải.
Theo số liệu do Bộ Giáo dục công bố, Trung Quốc đã tiếp nhận 380.000 sinh viên quốc tế đến từ 191 quốc gia và vùng lãnh thổ trong năm học 2024-2025. Đây là đà phục hồi từ mức thấp kỷ lục khoảng 255.720 sinh viên vào năm 2021 trong thời kỳ đại dịch.
Bộ Giáo dục Trung Quốc cho biết, sinh viên châu Á và châu Phi dẫn đầu sự tăng trưởng tuyển sinh, chiếm khoảng 61% và 16% tổng số sinh viên, nhờ các chương trình STEM giá cả phải chăng và tầm ảnh hưởng toàn cầu ngày càng mở rộng của Bắc Kinh.
Ví dụ, số lượng sinh viên châu Phi tại Trung Quốc đã tăng từ hơn 27.000 sinh viên vào năm 2012 lên hơn 81.000 sinh viên vào năm 2018. Các số liệu gần đây hơn cho thấy khoảng 61.500 sinh viên châu Phi trong năm học 2024-2025, phản ánh sự phục hồi một phần sau những gián đoạn do đại dịch gây ra.
Tại châu Á, các quốc gia như Ấn Độ, Indonesia, Việt Nam và Thái Lan nổi lên như những nguồn cung cấp sinh viên quan trọng, phản ánh cả sự gần gũi về địa lý và mối liên kết giáo dục ngày càng tăng với Trung Quốc. Pakistan là một ví dụ đáng chú ý khác. Theo Đại sứ quán Pakistan tại Bắc Kinh, tính đến tháng 12/2025, có gần 29.000 sinh viên Pakistan đăng ký học tập tại Trung Quốc, gần gấp đôi con số 15.654 được ghi nhận vào năm 2015.
Trong số đó có Umm E Ruman (26 tuổi) đến từ Karachi, hiện đang theo học thạc sĩ Y học lâm sàng tại Đại học Y khoa Bengbu, tỉnh An Huy. Ruman đã học tập tại Trung Quốc từ năm 2019 và cho biết việc chọn Trung Quốc du học là xu hướng trong số bạn bè cùng trang lứa ở quê nhà vào thời điểm đó.
“Học phí trước đây rẻ, nhưng giờ với việc đồng rupee Pakistan mất giá, chi phí gần như tương đương nhau”, Ruman nói thêm. Đồng thời, tỷ lệ sinh viên đến từ châu Âu và Mỹ đã giảm nhẹ. Sinh viên châu Âu chiếm 16,1% tổng số sinh viên quốc tế năm 2016, so với khoảng 15,6% vào năm 2026. Một báo cáo tháng 3/2026 của tổ chức phi lợi nhuận US-China Education Trust ước tính rằng hiện nay có ít hơn 2.000 sinh viên Mỹ đang học tập tại Trung Quốc mỗi năm, giảm mạnh so với khoảng 11.000 sinh viên vào năm 2019.
Tỷ lệ sinh viên châu Mỹ cũng giảm, với sinh viên từ khu vực này và châu Đại Dương chỉ chiếm 7,1% tổng số du học sinh tại Trung Quốc trong giai đoạn 2024-2025.
Giảng viên Benjamin Mulvey tại Đại học Glasgow, nhận định rằng gia tăng căng thẳng địa chính trị giữa các nước phương Tây và Trung Quốc đã khiến việc hợp tác học thuật trở nên khó khăn hơn. Điều này cũng ảnh hưởng đến "các chương trình trao đổi sinh viên và du học", ông Mulvey đánh giá với CNA.
Trung Quốc tăng sức hút
 |
| Sinh viên nước ngoài tham gia sự kiện thuộc Đại học Thiên Tân, thành phố Thiên Tân. Ảnh: Xinhua |
Chi phí thường là yếu tố quan trọng nhất đối với sinh viên khi lựa chọn nơi học tập, và trong trường hợp của Trung Quốc, mức học phí tương đối phải chăng là điểm thu hút lớn. Trung Quốc hiện có ngày càng nhiều trường đại học danh tiếng với chi phí thấp hơn nhiều so với các điểm đến truyền thống như Mỹ, Anh và Australia. Học phí tương đối thấp, đặc biệt là đối với sinh viên tự túc chi phí.
Ví dụ, sinh viên quốc tế theo học ngành y lâm sàng tại các trường đại học hàng đầu Trung Quốc như Đại học Thanh Hoa phải trả từ 40.000 đến 70.000 nhân dân tệ (khoảng 10.236 USD) mỗi năm, thấp hơn đáng kể so với học phí tại những cơ sở như Trường Y Harvard, nơi mức phí khởi điểm là 76.828 USD/năm.
Sinh viên Jojo Hwang người Hàn Quốc tại Đại học Sun Yat-sen ở Quảng Châu, cho biết học phí hàng năm của cô xấp xỉ bằng số tiền mà em trai phải trả cho chỉ một học kỳ ở quê nhà. “Sinh viên quốc tế trả nhiều hơn sinh viên Trung Quốc, nhưng vẫn rẻ hơn nhiều so với việc học ở Hàn Quốc”, cô nói với CNA. Jojo Hwang đóng học phí khoảng 26.000 nhân dân tệ/năm, so với mức khoảng 6.000 nhân dân tệ của sinh viên Trung Quốc.
Theo ông Mulvey, ngoài chi phí, tầm ảnh hưởng toàn cầu ngày càng tăng của Trung Quốc cũng đang định hình sự lựa chọn của sinh viên. “Các doanh nghiệp nhà nước và tư nhân của Trung Quốc là những nhân tố kinh tế chính trên khắp châu Á và châu Phi”, ông Mulvey lưu ý. Do đó, việc hiểu biết về Trung Quốc, nền kinh tế, ngôn ngữ và văn hóa của nước này, ngày càng được coi là có giá trị đối với nhiều sinh viên tốt nghiệp.
Chi phí sinh hoạt thấp hơn và yêu cầu thị không quá khắt khe cũng làm tăng sức hấp dẫn của Trung Quốc.
